ĐBQH: Bảo đảm không bỏ lọt tội phạm, không làm oan người vô tội

Chiều 11/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án (Nghị quyết của Quốc hội thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án).

Đề xuất không ấn định tỉ lệ giảm án tạm đình chỉ

Tham gia góp ý về các chỉ tiêu nhiệm vụ trong công tác phòng chống tội phạm và vi phạm pháp luật quy định tại Điều 2 của dự thảo Nghị quyết. ĐBQH Lê Văn Đông - Viện trưởng VKSND Tp.Hồ Chí Minh (đoàn Tp.Hồ Chí Minh) đi sâu vào chỉ tiêu liên quan đến việc tạm đình chỉ giải quyết vụ án, vụ việc. 

Theo đại biểu dự thảo Nghị quyết đã quy định rất cụ thể, chi tiết về chủ trương, ông thống nhất việc phải rà soát, giải quyết các án tạm đình chỉ để chống bỏ lọt tội phạm.

Tuy nhiên, việc ấn định tỉ lệ giảm 5% là chưa phù hợp. Vì thực tế muốn giảm án tạm đình chỉ, các cơ quan tiến hành tố tụng phải hạn chế việc ra quyết định tạm đình chỉ mới và tăng cường phục hồi các vụ việc đang tạm đình chỉ.

ĐBQH Lê Văn Đông (Ảnh: Media Quốc hội).

Do đó, đại biểu đề xuất Quốc hội xem xét không ấn định tỉ lệ % giảm án tạm đình chỉ, mà quy định rất rõ rằng: Không để xảy ra trường hợp tạm đình chỉ, đình chỉ không đúng quy định của pháp luật; thường xuyên rà soát tích cực, xác minh tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và vụ án đã tạm đình chỉ; kịp thời phục hồi giải quyết các vụ án, vụ việc, kiểm tra khi lý do tạm đình chỉ không còn.

"Đối với các trường hợp sắp hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, phải kịp thời áp dụng các biện pháp theo quy định của pháp luật, bảo đảm không bỏ lọt tội phạm và không làm oan người vô tội", đại biểu Đông nêu ý kiến.

Quan tâm chỉ tiêu về số vụ án, vụ việc tạm đình chỉ, ĐBQH Trần Thị Thu Phước (đoàn Quảng Ngãi) cho rằng, tạm đình chỉ là một quyết định tố tụng được pháp luật quy định chặt chẽ, nhằm giải quyết những trường hợp phát sinh trở ngại khách quan. 

ĐBQH Trần Thị Thu Phước (Ảnh: Media Quốc hội).

Các căn cứ có thể là chưa có kết quả giám định, định giá tài sản, chưa hoàn thành tương trợ tư pháp, chưa xác định được bị can hoặc không biết bị can đang ở đâu, bị can mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh hiểm nghèo, hoặc có lý do bất khả kháng khác.

Do đó, số lượng vụ án, vụ việc phải tạm đình chỉ phụ thuộc vào các căn cứ khách quan của từng vụ án, không đồng nghĩa với hạn chế hay vi phạm trong hoạt động điều tra của các cơ quan tiến hành tố tụng.

Đại biểu cảnh báo, nếu đặt áp lực phải hoàn thành chỉ tiêu "giảm ít nhất 5%" số vụ án, vụ việc tạm đình chỉ, có thể dẫn đến tình trạng cơ quan điều tra phục hồi giải quyết nguồn tin về tội phạm hoặc phục hồi điều tra một cách hình thức, ngay cả khi nguyên nhân dẫn đến tạm đình chỉ chưa được khắc phục.

Điều này có thể làm gia tăng nguy cơ oan sai, bỏ lọt tội phạm hoặc buộc phải xét xử khi chưa đủ chứng cứ pháp lý, ảnh hưởng đến tính khách quan của hoạt động tư pháp.

Từ đó, đại biểu đề nghị điều chỉnh chỉ tiêu theo hướng không quy định mức "ít nhất 5%", mà cân nhắc cách diễn đạt phù hợp hơn như phấn đấu giảm 5% hoặc giảm đến 5%, đồng thời tập trung vào yêu cầu không để xảy ra trường hợp tạm đình chỉ, đình chỉ trái quy định pháp luật.

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Đặng Bích Ngọc (đoàn Phú Thọ) bày tỏ thống nhất cao với sự cần thiết ban hành nghị quyết của Quốc hội thay thế Nghị quyết 96.

Về chỉ tiêu kéo giảm số vụ phạm tội về trật tự xã hội tại điểm a khoản 1 Điều 2 dự thảo Nghị quyết. Đại biểu cho rằng cần điều chỉnh thành: "Tăng cường các biện pháp phòng ngừa để kéo giảm các loại tội phạm, trong đó số vụ phạm tội về trật tự xã hội phấn đấu giảm 10% so với năm trước".

ĐBQH Đặng Bích Ngọc (Ảnh: Media Quốc hội).

Về chỉ tiêu số vụ án, việc tạm giữ đình chỉ, theo đại biểu, vụ án, vụ việc có thể phải tạm đình chỉ vì chưa xác định được người thực hiện hành vi, chưa xác định được bị can ở đâu, chờ kết quả giám định, định giá tài sản, tương trợ tư pháp hoặc do căn cứ khách quan khác. Số lượng vụ án, vụ việc tạm đình chỉ không đồng nghĩa với hạn chế hoặc vi phạm trong hoạt động điều tra.

Đại biểu đề nghị điều chỉnh thành: "Phấn đấu giảm tới 5% số vụ việc, vụ án tạm đình chỉ so với năm trước, không để xảy ra tạm đình chỉ, đình chỉ trái pháp luật". Theo đại biểu điều này đảm bảo phản ánh đúng quyết tâm giảm số vụ án, vụ việc tạm đình chỉ, vừa không tạo áp lực phải phục hồi điều tra khi căn cứ tạm đình chỉ vẫn còn, do tạm đình chỉ chỉ là quyết định tố tụng được pháp luật quy định.

Cân nhắc quy định chỉ tiêu mang tính định lượng

ĐBQH Nguyễn Xuân Kỳ - Chánh án Toà án nhân dân Tp.Hà Nội (đoàn Tp.Hà Nội) tham gia góp ý kiến về tỉ lệ giải quyết, xét xử các vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính quy định tại điểm a, khoản 1, Điều 4 của dự thảo Nghị quyết.

Đại biểu Kỳ đề nghị cân nhắc khi quy định chỉ tiêu mang tính định lượng mà đánh giá hoạt động của Tòa án trên cơ sở chất lượng xét xử và việc tuân thủ thời hạn giải quyết theo quy định của pháp luật.

ĐBQH Nguyễn Xuân Kỳ (Ảnh: Media Quốc hội).

Lý do được đại biểu đưa ra là pháp luật tố tụng đã quy định chặt chẽ về thời hạn giải quyết của từng vụ án. Nếu đồng thời quy định tỉ lệ giải quyết về số lượng, nhất là vào thời điểm cuối kỳ báo cáo, có thể tạo áp lực giải quyết theo chỉ tiêu, ảnh hưởng đến thời gian nghiên cứu và chất lượng bản án, quyết định.

Thêm nữa, theo đại biểu khối lượng công việc của Tòa án hiện nay đã tăng rất lớn so với thời điểm ban hành Nghị quyết, đã gần gấp đôi, trong khi biên chế không tăng.

Vì vậy, ông Kỳ cho rằng việc tiếp tục tăng chỉ tiêu cần được cân nhắc phù hợp với điều kiện của thực tế.

Bên cạnh đó, đại biểu nêu thực tiễn có nhiều vụ án kéo dài do nguyên nhân khách quan như phải chờ giám định hoặc định giá tài sản, cũng như ủy thác tư pháp đối với nước ngoài. Cho nên sự chủ động của Tòa án bị ảnh hưởng đến thời gian giải quyết vụ việc.

Ông cũng cho biết, từ năm nay, thời điểm báo cáo công tác của ngành Tòa án cũng như Kiểm sát cùng kết thúc vào ngày 31/12. Đại biểu đề nghị cân nhắc vì sẽ ảnh hưởng đến chất lượng giải quyết vụ việc.

"Với các lý do trên, đề nghị cân nhắc quy định chỉ tiêu mang tính định lượng. Trường hợp Quốc hội quyết định lựa chọn, đề nghị bổ sung cụm từ "trừ trường hợp do nguyên nhân khách quan" vào chỉ tiêu giải quyết án để đảm bảo tính khả thi và phản ánh đúng thực chất", ông Kỳ nêu.