Mắc kẹt trong dòng "nước đen": Người dân khu Tây Tp.HCM mòn mỏi chờ giải pháp căn cơ

Khu đô thị hiện đại nằm gần dòng kênh ô nhiễm

Nhiều năm qua, người dân sống dọc tuyến kênh Nước Đen (phường Bình Hưng Hòa) và kênh 19 Tháng 5 (giáp ranh quận Tân Phú - Bình Tân cũ, Tp.HCM) đã quá quen thuộc với cảnh tượng tréo ngoe. Một bên là khu đô thị Celadon City hiện đại, trung tâm thương mại AEON Mall rực rỡ ánh đèn; một bên là là những dòng kênh quanh năm khoác lên mình màu nước đen kịt.

Rác thải lềnh bềnh trên dòng nước đen tại kênh 19 Tháng 5.

Theo ghi nhận của Người Đưa Tin, kênh 19 Tháng 5 dài khoảng 10km, thuộc địa phận quận Tân Phú và Bình Tân (cũ), được xem là một trong những kênh có mức độ ô nhiễm nặng ở Tp.HCM. Mỗi tháng 4 lần, các công nhân vệ sinh tiến hành nạo vét, vớt rác nhưng tình trạng ô nhiễm chưa được cải thiện. Mặt nước con kênh này luôn trong tình trạng đặc quánh, đủ loại rác thải sinh hoạt, từ túi nilon, hộp xốp, cho đến xác động vật, thiết bị nội thất trôi nổi thành từng mảng lớn, bị nghẽn lại ở các cửa xả.

Tại cửa xả của kênh, rác ùn ứ chất đống.

Bà Lâm Thị Tươi (68 tuổi, nhà trên đường 26/3) cho biết, nhà bà ven kênh 19 Tháng 5 nên bà luôn lo ảnh hưởng sức khỏe. Gặp ngày nắng, nước rút, mùi hôi nồng nặc bốc lên xộc thẳng vào nhà rất khó chịu. Ngược lại, lúc trời mưa, nước kênh dâng cao kéo theo rác tràn lên đường, rất ô nhiễm.

Với những hộ dân sống cuối kênh, họ phải sống chung tính trạng ô nhiễm ngày càng trầm trọng. Anh Trịnh Bá Khánh (ngụ phường Bình Hưng Hòa) cho biết, nhà anh gần miệng cống, nơi rác tập trung nên đối diện mùi hôi gần như cả ngày. "Ngày nắng thì có mùi hôi, ngày mưa thì muỗi nhiều lắm, nên nhà tôi ít khi mở cửa", anh Khánh nói.

Cách đó không xa, người dân sống hai bên kênh Nước Đen cũng chịu chung tình trạng sống chung với ô nhiễm. Đúng như tên gọi, dòng nước trên kênh Nước Đen luôn đen kịt, ngay cả những khu vực ít rác, màu nước vẫn không đổi.

Kênh Nước Đen có tổng chiều dài khoảng hơn 2km, trong đó chiều dài phần kênh hở khoảng 1,4km, chảy qua khu vực phường Bình Hưng Hòa và đổ ra hệ thống kênh Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên. Kênh này đóng vai trò thoát nước chính cho khu vực phía Tây Tp.HCM.

Khoảng 500 m đoạn kênh Nước Đen giao với đoạn kênh tham Lương ngập ngụa rác thải, lục bình dày đặc.

Dự án đầu tư cải tạo kênh Nước Đen (phường Bình Hưng Hòa, Tp.HCM) được triển khai và hoàn thành từ năm 2022. Sau 4 năm cải tạo, kênh Nước Đen vẫn chưa thực sự giải quyết được ô nhiễm như kỳ vọng, thậm chí đối mặt nguy cơ tái ô nhiễm rác rác thải, nước sinh hoạt và lục bình phủ kín mặt kênh. Người dân sống dọc hai bên con kênh này cho biết, nhiều tháng qua, dòng kênh này xảy ra tình trạng ùn ứ rác và lục bình.

Bà Phạm Thị Hiền (54 tuổi) cho biết: "Dòng nước đen là 'thương hiệu' bao năm nay của con kênh rồi. Tôi sống ở đây lâu năm nên thỉnh thoảng mới cảm thấy có mùi hôi vì quen rồi. Nhưng lâu lâu nhà có khách xa đến thăm thì họ bảo hôi lắm", bà Hiền nói.

Bao giờ siêu dự án xử lý nước thải được triển khai?

Theo dữ liệu địa giới và dân cư của phường Bình Hưng Hòa mới (Tp.HCM) sau sáp nhập, phường Bình Hưng Hòa là một trong số các phường có mật độ dân cư cao, với quy mô hơn 22.000 người/km². Chính áp lực "đô thị nén" này đã đẩy hệ thống hạ tầng kỹ thuật và môi trường vào tình trạng quá tải nghiêm trọng.

Cả một đoạn kênh Nước Đen bị rác và lục bình bao phủ.

Bà Phạm Thị Ngọc Diệu, Phó chủ tịch UBND phường Bình Hưng Hòa, cho biết, kênh 19 Tháng 5 chảy qua nhiều địa bàn như phường Tây Thạnh, phường Tân Sơn Nhì (quận Tân Phú cũ) và phường Bình Hưng Hòa (quận Bình Tân cũ). Trong đó, Bình Hưng Hòa nằm ở cuối nguồn nên toàn bộ rác thải từ các khu vực phía trên đều tập trung về đây.

Tuyến kênh 19 Tháng 5 do Trung tâm Quản lý giao thông và hạ tầng kỹ thuật Tp.HCM (Sở Xây dựng) quản lý và được đơn vị này thường xuyên nạo vét. Tuy nhiên, ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận người dân và các hộ buôn bán dọc đường 26 Tháng 3 còn hạn chế, có tình trạng vứt rác thẳng xuống kênh nên gây ra ùn ứ rác.

Trước mắt, UBND phường Bình Hưng Hòa ngoài kiến nghị tăng cường nạo vét, vớt rác và vệ sinh định kỳ trên toàn tuyến, đặc biệt tại khu vực cuối nguồn thuộc địa bàn phường Bình Hưng Hòa; thì phường còn tuyên truyền, vận động người dân không xả rác trực tiếp xuống kênh, mà yêu cầu các hộ dân thực hiện lưu giữ, chuyển giao rác sinh hoạt cho đơn vị thu gom theo quy định.

UBND phường Bình Hưng Hóa lắp biển cấm đổ rác, vứt rác.

Ngoài ra, phường Bình Hưng Hòa đã lắp đặt camera, đồng thời khai thác hình ảnh từ Trung tâm điều hành giám sát camera an ninh trật tự tại các điểm thường xuyên tái phát sinh rác để xác định, xử lý các trường hợp vứt, đổ rác không đúng quy định.

Trao đổi với Người Đưa Tin, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Tp.HCM cho biết, việc xử lý ô nhiễm tại các dòng kênh như kênh 19 Tháng 5, kênh Nước Đen hay kênh Lò Gốm - Tân Hóa, đặc biệt là xử lý nguồn nước là vấn đề nan giải của Tp.HCM, nhưng không phải là không có cách.

3 con kênh này đều thuộc khu vực phía Tây Tp.HCM, trước đây, Thành phố có kế hoạch triển khai riêng lẻ 3 dự án xử lý nước thải gồm: Nhà máy Tây Sài Gòn, nhà máy Tân Hóa – Lò Gốm và nhà máy Bình Tân. Nhưng đến nay, Tp.HCM hủy bỏ các dự án cũ nhỏ lẻ, gom toàn bộ lưu vực phía Tây về một đầu mối và đang trong quá trình nghiên cứu, kêu gọi đầu tư một "siêu nhà máy" xử lý nước thải hợp nhất nhằm xử lý lượng nước thải khổng lồ được thải ra mỗi ngày tại khu Tây Tp.HCM.

Tham khảo thêm

Dân than trời với con kênh ô nhiễm nặng giữa lòng TP.Cà Mau