Cựu Thứ trưởng khai cấp dưới hối lộ chiếc 2 đồng hồ cũ giá gần nửa tỷ đồng

Từng nghe cấp dưới gây khó khăn cho doanh nghiệp

Chiều 18/8, TAND Tp.Hà Nội xét hỏi ông Nguyễn Bá Hoan - cựu Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (cũ), cùng 27 bị cáo là cấp dưới và những người liên quan tại các doanh nghiệp xuất khẩu lao động gồm: Công ty Hoàng Long, Công ty Incoop 3 và Công ty Sona.

Ông Nguyễn Bá Hoan bị xét xử về tội Nhận hối lộ, với cáo buộc nhận hơn 16,3 tỷ đồng và cùng cấp dưới gây khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu lao động để vòi vĩnh, nhận tiền. 

Trong khi các doanh nghiệp sau khi thu quá tiền của người lao động đã lập 2 hệ thống sổ kế toán, không báo cáo thuế đầy đủ, để ngoài sổ kế toán hơn 1.200 tỷ đồng, làm giảm số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp, gây thiệt hại về thuế cho Nhà nước hơn 244 tỷ đồng.

Tại phiên tòa, ông Nguyễn Bá Hoan cho biết được bổ nhiệm làm Thứ trưởng từ giữa năm 2020. Từ tháng 4/2021, ông được phân công phụ trách lĩnh vực lao động ngoài nước và Cục Quản lý lao động ngoài nước.

Cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan tại tòa (Ảnh: Phùng Anh).

Theo ông Hoan, trong lĩnh vực được phân công, ông được Bộ trưởng ủy quyền ký một số văn bản, trong đó có giấy phép cho doanh nghiệp đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.

Ông Hoan trình bày, quy trình cấp giấy phép được thực hiện qua Cục Quản lý lao động ngoài nước. Cục có trách nhiệm tiếp nhận, thẩm định hồ sơ và trình Bộ. Sau khi hồ sơ được Văn phòng Bộ rà soát, ông xem xét tính pháp lý, ghi ý kiến trình Bộ trưởng phê duyệt. Chỉ khi Bộ trưởng đồng ý và phân công, ông mới ký giấy phép.

Khi được hỏi có biết việc cán bộ cấp dưới gây khó khăn, nhũng nhiễu doanh nghiệp để nhận tiền hay không, ông Hoan cho biết từng nghe dư luận phản ánh nhưng không nhận được đơn thư khiếu nại, tố cáo cụ thể.

Ông khai đã nhiều lần chỉ đạo Cục phải giải quyết hồ sơ đủ điều kiện, đồng thời trả lại những hồ sơ chưa đủ điều kiện để doanh nghiệp hoàn thiện theo quy định.

Tuy nhiên, khi HĐXX hỏi về việc có nhận tiền từ cấp dưới sau khi ký giấy phép hay không, ông Hoan thừa nhận có.

Theo lời khai, sau mỗi đợt Cục trình khoảng 2-3 doanh nghiệp, sau khi ông ký giấy phép khoảng một tuần hoặc nửa tháng, Cục trưởng Tống Hải Nam có lên thông báo doanh nghiệp có "quà cảm ơn". Ông Hoan thừa nhận đã nhận khoảng 900 triệu đồng tiền mặt và hai chiếc đồng hồ. Tuy nhiên, ông Hoan cho rằng đây chỉ là đồng hồ cũ vì không có giấy tờ, hóa đơn, thẻ bảo hành. 

Khi HĐXX đặt vấn đề về nguồn tiền mua đồng hồ, ông Hoan thừa nhận sau này nhận thức được đây có thể là tiền có nguồn gốc từ việc cấp giấy phép. Theo cáo trạng, 2 chiếc đồng hồ có giá trị khoảng 450 triệu đồng.

HĐXX cho rằng doanh nghiệp không có lý do gì tự bỏ tiền nếu việc cấp phép được thực hiện bình thường. Ông Hoan thừa nhận việc cấp dưới gây khó khăn, thiếu sót trong quá trình thẩm định, hoàn thiện hồ sơ có thể khiến doanh nghiệp phải chi tiền để được cấp phép.

Nhận tiền để "tác động" giải quyết hồ sơ

Đối với thủ tục liên quan lao động Việt Nam sang Hàn Quốc theo diện visa E7, ông Hoan cho biết trong năm 2022, nhiều doanh nghiệp phản ánh khó khăn liên quan mức lương, điều kiện làm việc, chi phí và thủ tục visa.

Ông khai từng dự cuộc làm việc do Cục Quản lý lao động ngoài nước tổ chức với các doanh nghiệp và chỉ đạo Cục tiếp thu, giải quyết những vấn đề thuộc thẩm quyền; những nội dung vượt thẩm quyền phải báo cáo Bộ hoặc làm việc với các cơ quan liên quan.

Sau đó, Cục xây dựng quy trình nội bộ đối với việc đăng ký hợp đồng lao động E7. Theo ông Hoan, Cục trưởng Tống Hải Nam có báo cáo miệng xin chủ trương xây dựng quy trình này nhưng không trình ông nội dung cụ thể để xem xét.

Các bị cáo tại phiên toà.

Đến giữa năm 2024, ông Hoan mới nghe doanh nghiệp phản ánh về quy trình gây khó khăn. Ông thừa nhận đã không sâu sát, quyết liệt kiểm tra, chấn chỉnh và yêu cầu dừng quy trình này.

Theo ông Hoan, quy trình đã đặt ra những yêu cầu gây khó khăn cho doanh nghiệp, trong đó có việc phải có tài liệu chứng minh về hạn mức tuyển dụng lao động của chủ sử dụng lao động Hàn Quốc (tài liệu này phải có xác nhận của cơ quan thẩm quyền Hàn Quốc). Trên thực tế các doanh nghiệp gần như không thể thu thập, cung cấp được các tài liệu này. 

Tại tòa, ông Hoan thừa nhận quy trình này gây khó khăn cho doanh nghiệp, nhưng cho rằng mục đích ban đầu của Cục là nhằm kiểm soát số lượng lao động được đưa sang Hàn Quốc, sau khi phát hiện một số doanh nghiệp tuyển chọn lao động trái phép.

Liên quan Công ty Sona và Công ty Hoàng Long, ông Hoan khai có nhận tiền sau khi tác động, gọi điện cho Cục xem xét hồ sơ.

Cụ thể, ông thừa nhận nhận 50 triệu đồng từ ông Tống Hải Nam liên quan Công ty Sona. Đối với Công ty Hoàng Long, ông Hoan khai nhận hai lần, gồm 70.000 USD và 100.000 USD.

Theo ông Hoan, trước đó đại diện các doanh nghiệp có gặp và đề nghị ông tác động để hồ sơ được xem xét. Ông đã gọi điện cho Cục, đề nghị xem xét hồ sơ và nếu đủ điều kiện thì giải quyết cho doanh nghiệp.

HĐXX hỏi ông có yêu cầu Cục giải quyết nhanh hoặc bỏ qua các lỗi vi phạm hay không. Ông Hoan khẳng định không yêu cầu bỏ qua sai phạm và chỉ đề nghị xem xét, giải quyết hồ sơ theo quy định.

Ngoài những khoản tiền trên, ông Hoan cũng khai các doanh nghiệp có đến thăm hỏi, tặng quà vào dịp lễ, Tết. Ông cho rằng đây là hoạt động chúc Tết, tạo quan hệ và không đặt ra yêu cầu cụ thể.

HĐXX đặt vấn đề liệu việc doanh nghiệp tặng tiền, quà có nhằm tạo mối quan hệ để sau này được giúp đỡ hay không. Ông Hoan thừa nhận "có khả năng".

Về tổng số tiền, ông Hoan cho biết trong quá trình điều tra đã tự thú và khai nhận tổng cộng hơn 16 tỷ đồng. Tuy nhiên, ông cho rằng không phải toàn bộ số tiền này đều là tiền nhận hối lộ, trong đó có các khoản tiền, quà nhận vào dịp lễ, Tết.

Ông Hoan thừa nhận bản thân có ba lần nhận hối lộ từ hai doanh nghiệp với tổng số tiền 5,75 tỷ đồng và khoảng 1,49 tỷ đồng liên quan việc cấp phép đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, cùng hai chiếc đồng hồ.

Đối với số tiền nhận hối lộ, ông khai đã sử dụng một phần để chi tiêu, một phần để tại cơ quan. Ngày 24/5/2025, ông chủ động làm đơn tự thú, khai báo hành vi với cơ quan điều tra. Hai ngày sau, gia đình ông đã nộp 15,8 tỷ đồng để khắc phục hậu quả.

Ông Hoan cho biết cơ quan điều tra xác định còn phải khắc phục thêm khoảng 1,51 tỷ đồng. Ông đề nghị được khấu trừ số tiền đang bị tạm giữ để thực hiện nghĩa vụ này.

Cuối phần xét hỏi, cựu Thứ trưởng trình bày đã có 34 năm công tác, từng mắc bệnh ung thư phổi và phải phẫu thuật. Ông cho biết bản thân đang phụng dưỡng mẹ già; con nhỏ hiện 15 tuổi.

Ông đề nghị HĐXX xem xét quá trình công tác, việc chủ động khai báo, khắc phục hậu quả cùng các tình tiết gia đình để được hưởng sự khoan hồng của pháp luật, sớm trở về chăm sóc mẹ và con.

HĐXX tiếp tục xét hỏi các bị cáo khác.