Tàu ngầm “ngày tận thế” của Nga có gì đặc biệt?

Tàu ngầm hạt nhân Khabarovsk của Nga vừa lần đầu tiên ra khơi thử nghiệm, đánh dấu bước tiến quan trọng trong chương trình vũ khí chiến lược mang tên Poseidon – hệ thống thường được gọi là "vũ khí ngày tận thế".

Theo các trang tin quân sự Nga như Voennoye Obozreniye (Military Review) và Amalnews Military cùng truyền thông độc lập, tàu đã rời nhà máy đóng tàu Sevmash ở Severodvinsk vào khoảng ngày 16/8 để tiến hành các cuộc thử nghiệm trên biển tại Biển Trắng.

Chưa có thông tin chính thức nào về chuyến đi này được công bố bởi nhà máy đóng tàu Sevmash hay truyền thông nhà nước Nga.

Theo trang The Insider, Khabarovsk không phải một tàu ngầm tên mang lửa đạn đạo thông thường, mà là tàu ngầm chuyên dụng đầu tiên được thiết kế ngay từ đầu để mang hệ thống Poseidon – loại vũ khí đáp trả chiến lược.

Thiết kế của Khabarovsk dựa trên thân tàu ngầm lớp Borei nhưng ngắn hơn đáng kể vì không có khoang chứa tên lửa đạn đạo.

Do Cục thiết kế trung ương Rubin phát triển theo Dự án 09851 và được đóng tại Sevmash, tàu ngầm này được ước tính có lượng choán nước vào khoảng 10.000 tấn.

Tàu ngầm Khabarovsk được chế tạo để mang theo tới 6 ngư lôi hạt nhân Poseidon – loại vũ khí đáp trả chiến lược. Ảnh: Military Watch, Voennoedelo

Việc đóng tàu bắt đầu từ tháng 7/2014, trước cả khi Tổng thống Nga Vladimir Putin công bố công khai về Poseidon vào năm 2018. Tàu được hạ thủy vào ngày 1/11/2025, chậm hơn nhiều so với kế hoạch đưa vào biên chế năm 2020. Lý do chậm trễ chưa được công bố chính thức.

Điều đã được xác nhận là sau khi hoàn thành thử nghiệm, Khabarovsk sẽ được biên chế cho Hạm đội Thái Bình Dương thuộc Hải quân Nga và đồn trú tại Kamchatka, có thể vào năm sau. Tại đó, một cơ sở chuyên dụng dành cho vũ khí Poseidon hiện đang được xây dựng.

Để so sánh, hiện nay, hải quân Nga đã có tàu Belgorod, một tàu ngầm đặc biệt được cải tạo từ một thân tàu cũ để mang được 4 ống phóng Poseidon. Trong khi đó, Khabarovsk là tàu ngầm tiêu chuẩn được thiết kế ngay từ đầu để mang được tới 6 ống phóng Poseidon.

Nga dự kiến sẽ đóng thêm 2 tàu cùng lớp như Khabarovsk, trong đó tàu ngầm thứ hai mang tên Orenburg, đã bắt đầu được đóng từ năm trước và dự kiến sẽ phục vụ Hạm đội Phương Bắc của Hải quân Nga.

Hình ảnh hình dung về ngư lôi Poseidon. Ảnh: Naval News

Poseidon là trọng tâm chính của toàn bộ câu chuyện. Đây là phương tiện tự hành dưới nước, chạy bằng năng lượng hạt nhân và mang đầu đạn hạt nhân.

Theo trang Military Watch, Poseidon đại diện cho một cách tiếp cận hoàn toàn khác biệt trong việc triển khai vũ khí hạt nhân chiến lược; thay vì bay qua khí quyển theo quỹ đạo đạn đạo, phương tiện chạy bằng năng lượng hạt nhân này được thiết kế để di chuyển dưới nước trên quãng đường liên lục địa trước khi tiếp cận mục tiêu.

Theo các thông tin từ phía Nga, Poseidon dài khoảng 24 mét, có tầm hoạt động khoảng 10.000 km và có thể lặn sâu tới 1.000 mét. Những thông số này cho thấy nó cực kỳ khó bị phát hiện và đánh chặn bằng các biện pháp chống tàu ngầm thông thường.

Poseidon từng được Tổng thống Putin mô tả là loại vũ khí mang sức mạnh chưa từng có. Vào tháng 10/2025, ông tuyên bố đã thử nghiệm thành công vũ khí này, với việc lần đầu tiên không chỉ phóng từ tàu ngầm bằng động cơ đẩy mà còn khởi động được nhà máy điện hạt nhân của thiết bị và vận hành trong một khoảng thời gian.

Tuy nhiên, The Insider lưu ý rằng việc thử nghiệm Poseidon như một hệ thống hoàn chỉnh gần như không thể thực hiện vì rủi ro thảm họa môi trường.

Chương trình này được đánh giá là một trong những dự án tốn kém và tiêu tốn nhiều nguồn lực nhất trong lịch sử quốc phòng Nga gần đây, đòi hỏi đầu tư lớn vào nghiên cứu, hạ tầng và các tàu ngầm chuyên dụng khổng lồ.

Khabarovsk và Poseidon đại diện cho một giai đoạn mới trong lực lượng răn đe hạt nhân chiến lược của Nga.

Thay vì dựa hoàn toàn vào tên lửa đạn đạo, hệ thống này tạo ra phương thức tấn công dưới nước, khó bị phát hiện và đánh chặn bằng các biện pháp chống tàu ngầm thông thường.

Sự xuất hiện của tàu ngầm tiêu chuẩn đầu tiên mang ngư lôi "ngày tận thế" Poseidon, nếu được xác nhận, cho thấy Moscow đang từng bước hiện thực hóa khả năng này sau hơn một thập kỷ phát triển.

Minh Đức (Theo The Insider, Barents Observer)