Hướng tới 45.000 HTX, hình thành các HTX nông nghiệp quy mô lớn, thương hiệu mạnh

Bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam - Ảnh: Chinhphu.vn/Đỗ Hương

Theo Liên minh Hợp tác xã (HTX) Việt Nam, đến năm 2025, cả nước có hơn 35.000 HTX, tăng 34,2% so với năm 2020; 164 liên hiệp HTX và khoảng 7,1 triệu thành viên, tạo việc làm cho 2 triệu lao động. Tổng tài sản của khu vực HTX đạt 538.900 tỷ đồng; doanh thu bình quân 4,562 tỷ đồng/HTX/năm, lợi nhuận bình quân 421 triệu đồng/HTX/năm. Khoảng 78,1% HTX được đánh giá hoạt động khá, tốt.

Khu vực HTX đóng góp trực tiếp khoảng 4,8% GDP và gián tiếp thông qua kinh tế hộ thành viên khoảng 30% GDP. Việc tham gia HTX giúp thành viên giảm 8-21% chi phí sản xuất, đồng thời tăng giá bán nông sản khoảng 10-12% so với sản xuất đơn lẻ.

Tuy nhiên, bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam cho rằng kinh tế tập thể vẫn còn khoảng cách so với yêu cầu phát triển và chuẩn mực quốc tế. Một trong những điểm nghẽn lớn là quy mô HTX còn nhỏ, năng lực quản trị hạn chế. Thiếu thông tin cũng khiến một bộ phận chính quyền và người dân còn e ngại, chưa thực sự tin tưởng vào khả năng tham gia thực hiện chính sách của HTX.

Do đó, trong nhiệm kỳ 2026-2031, Liên minh HTX Việt Nam xác định chuyển trọng tâm từ phát triển số lượng sang nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh.

Ngày 21/8, tại Hà Nội, Liên minh HTX Việt Nam tổ chức Hội nghị thông tin về Đại hội đại biểu toàn quốc Liên minh HTX Việt Nam lần thứ VII. Với chủ đề "Khơi dậy sức mạnh hợp tác - Kiến tạo động lực phát triển - Cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới, phồn vinh và hạnh phúc", Đại hội sẽ đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội VI nhiệm kỳ 2020-2025; kiểm điểm hoạt động của Ban Chấp hành nhiệm kỳ trước; thông qua Điều lệ sửa đổi và bầu Ban Chấp hành khóa VII, nhiệm kỳ 2026-2031.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đổi mới tư duy phát triển được xác định là một trong những yêu cầu trọng tâm đối với hệ thống Liên minh HTX.

Hướng tới HTX quy mô lớn, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị

Theo bà Cao Xuân Thu Vân, tư duy "kiến tạo động lực phát triển" được xác định là một nội dung cốt lõi trong quá trình xây dựng văn kiện Đại hội VII. Điều này đòi hỏi HTX không chỉ mở rộng quy mô mà còn phải nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng công nghệ và tham gia sâu hơn vào thị trường.

Từ kinh nghiệm khảo sát mô hình HTX tại Iceland, bà Vân cho rằng một trong những yếu tố quan trọng tạo nên sức mạnh của HTX là quản trị minh bạch, khả năng tự tổ chức các dịch vụ hỗ trợ thành viên và vai trò kiến tạo của Nhà nước. Các HTX có thể đầu tư cho nghiên cứu sản phẩm, bao bì, truy xuất nguồn gốc và những điều kiện cần thiết để đáp ứng tiêu chuẩn thị trường.

Theo Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam, yêu cầu của nền nông nghiệp mới cũng đặt ra bài toán nâng cao năng lực để HTX có thể trực tiếp tham gia xuất khẩu nông sản, thay vì chủ yếu đóng vai trò cung cấp nguyên liệu hoặc trung gian.

Liên minh HTX Việt Nam đã tổ chức đoàn gồm 10 HTX khảo sát thị trường Mỹ và hỗ trợ xây dựng hai HTX có khả năng xuất khẩu nông sản trực tiếp sang thị trường này thông qua mô hình công ty phụ thuộc. Quá trình này giúp các HTX từng bước tiếp cận những yêu cầu về mã số thuế quốc tế, thủ tục hải quan, bảo hiểm hàng hóa và các tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu.

Theo bà Vân, để đáp ứng yêu cầu của nền nông nghiệp mới, hoạt động của HTX cần lấy thành viên làm trung tâm và hiệu quả thực chất làm thước đo.

Ba khâu đột phá đến năm 2031

Ông Đinh Hồng Thái, Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam cho biết, đến năm 2031, cả nước phấn đấu có khoảng 140.000 tổ hợp tác, 45.000 HTX với 8 triệu thành viên và 340 liên hiệp HTX. Tỷ lệ HTX nông nghiệp hoạt động khá, tốt đạt từ 60% trở lên.

Cùng với mở rộng quy mô, chất lượng nguồn nhân lực sẽ được chú trọng. Mục tiêu đặt ra là ít nhất 25% cán bộ quản lý HTX tốt nghiệp cao đẳng, đại học; 80% giám đốc HTX được đào tạo sơ cấp nghề; tỷ lệ nữ giám đốc HTX đạt ít nhất 30%.

Đến năm 2030, phấn đấu có trên 5.000 HTX và 500 tổ hợp tác ứng dụng công nghệ cao; khoảng 50% HTX nông nghiệp liên kết sản xuất với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.

Chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt. Đến cuối nhiệm kỳ, 100% Liên minh HTX cấp tỉnh được đặt mục tiêu thực hiện chế độ báo cáo điện tử và kết nối dữ liệu thống nhất trong toàn hệ thống.

Trong nhiệm kỳ 2026-2031, hệ thống Liên minh HTX Việt Nam tập trung vào ba khâu đột phá: huy động, kết nối và phát huy các nguồn lực; xây dựng hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ đồng bộ, hiện đại; nâng cao vị thế, chủ động hội nhập quốc tế, hướng tới hình thành các HTX nông nghiệp chủ lực có quy mô lớn và thương hiệu mạnh.

Đỗ Hương