Thông qua cơ chế đặc thù xử lý vi phạm liên quan kinh tế Nhà nước, kinh tế tư nhân

Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế Nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2026, được thực hiện trong thời hạn 3 năm.

Sau thời điểm Nghị quyết này hết hiệu lực thi hành mà quyết định tạm đình chỉ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, tạm đình chỉ điều tra vụ án, tạm đình chỉ điều tra đối với bị can,tạm đình chỉ vụ án, tạm đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo, hoãn phiên tòa, hoãn chấp hành hình phạt, chưa xem xét kỷ luật theo quy định tại Nghị quyết này chưa hết thời hạn thì được tiếp tục thực hiện quy định của Nghị quyết này đến khi kết thúc.

Kết quả biểu quyết thông qua Nghị quyết (Ảnh: Media Quốc hội).

Trước khi Quốc hội thông qua, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang đã trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu dự thảo Nghị quyết.

Theo đó, Bộ trưởng cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát để bảo đảm tính thống nhất với các chủ trương của Đảng và các quy định của pháp luật hình sự, tố tụng hình sự và pháp luật chuyên ngành. Đồng thời, đã rà soát để làm rõ hơn các bản chất pháp lý của các cơ chế xử lý hình sự trong dự thảo Nghị quyết.

Đối với cơ chế không truy cứu và miễn trách nhiệm hình sự là cơ chế xử lý đối với người có hành vi vi phạm (có trách nhiệm hình sự) nhưng đáp ứng đủ các điều kiện thì sẽ được xem xét để không truy cứu hoặc miễn trách nhiệm hình sự; cơ chế loại trừ trách nhiệm hình sự thì được coi không phải là tội phạm.

Cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự là cơ chế xử lý đối với người có hành vi vi phạm nhưng đáp ứng đủ các điều kiện thì cho phép tạm hoãn 2 năm để khắc phục hậu quả, căn cứ kết quả khắc phục hậu quả để có cơ chế xử lý tiếp theo (miễn trách nhiệm hình sự hoặc tiếp tục truy cứu trách nhiệm hình sự).

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu (Ảnh: Media Quốc hội).

Tại Điều 5 quy định, Cơ quan tiến hành tố tụng không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tổ chức, cá nhân khi có đủ các điều kiện: Không tham nhũng; Vì lợi ích chung; Các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước.

Không có khiếu nại, tố cáo hoặc có khiếu nại, tố cáo nhưng đã được giải quyết dứt điểm theo quy định. Không gây thất thoát, lãng phí tài sản. Trường hợp gây thất thoát, lãng phí tài sản thì đã khắc phục toàn bộ hậu quả thiệt hại.

Điều 6 quy định việc loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số

Theo đó, người nào gây thiệt hại do rủi ro trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy định, áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng ngừa thì được loại trừ trách nhiệm hình sự.

Người nào trong quá trình thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao mà gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thuộc trường hợp chưa có pháp luật điều chỉnh về quy trình, quy định thực hiện hoặc giữa các quy định của pháp luật còn mâu thuẫn, chồng chéo, chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn nhưng xuất phát từ yêu cầu, đòi hỏi cấp thiết của thực tiễn, có cách làm đột phá, tháo gỡ, giải quyết những điểm nghẽn, nút thắt thì được loại trừ trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện.

Gồm: Không tham nhũng; Vì lợi ích chung; Các hoạt động ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Điều 7 quy định việc tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo đó, cơ quan tiến hành tố tụng xem xét tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để tổ chức, cá nhân khắc phục hậu quả thiệt hại nếu bảo đảm đủ các điều kiện sau:

Vì lợi ích chung; Có gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước nhưng không tham nhũng; Các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đang thực hiện, chưa hoàn thành, chưa khắc phục được hậu quả thiệt hại do nguyên nhân khách quan nhưng vẫn có điều kiện, khả năng và bảo đảm tính khả thi để khắc phục, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước; có cam kết của tổ chức, cá nhân liên quan khắc phục hậu quả thiệt hại.

Điều 8, quy định miễn trách nhiệm hình sự như sau: Trong quá trình giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, các cơ quan, người tiến hành tố tụng miễn trách nhiệm hình sự đối với trường hợp quy định tại Điều 5 của Nghị quyết này.