Bảo đảm tính toàn vẹn khi di dời 2 di tích ở Bắc Ninh làm đường nối sân bay Gia Bình

Đình Tam Sơn (Bắc Ninh) - Ảnh: Báo Bắc Ninh

UBND tỉnh Bắc Ninh vừa có thông tin về việc di chuyển 2 di tích lịch sử - văn hóa ở tỉnh Bắc Ninh gồm đình Đông Côi và đình Tam Sơn để làm đường kết nối sân bay Gia Bình với Hà Nội từ 20/9.

Theo UBND tỉnh Bắc Ninh, Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và các dự án có liên quan (Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh và Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân) được xác định là các dự án quan trọng phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027. 

Mục tiêu hoàn thành đồng bộ Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến đường kết nối, kịp thời phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027 là nhiệm vụ chính trị, ngoại giao quan trọng hàng đầu, bắt buộc phải thực hiện. Các dự án nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Lãnh đạo Đảng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Thủ đô Hà Nội và tỉnh Bắc Ninh.

Trong quá trình nghiên cứu phương án hướng tuyến của Dự án đường kết nối, UBND tỉnh Bắc Ninh, Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan đã đề xuất nhiều giải pháp khác nhau, xác định "khu vực dự án có 2 di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh (Đình Cả Đông Côi và Đình Tam Sơn) không có phương án khả thi giữ nguyên hiện trạng trong quá trình tổ chức triển khai giải phóng mặt bằng, thi công đầu tư xây dựng tuyến đường này". 

Trên cơ sở đó, lãnh đạo Chính phủ đã thống nhất về chủ trương di dời 2 di tích này phải thực hiện theo quy định của pháp luật và do Quốc hội quyết định, cần phải thực hiện thủ tục báo cáo Quốc hội theo quy định .

Đồng thời, trong thực tiễn, để giải quyết nhiệm vụ cấp bách về giải phóng mặt bằng thực hiện Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 256/2025/QH15 về chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. 

UBND tỉnh Bắc Ninh chịu trách nhiệm về việc phục hồi, phát huy giá trị 2 di tích

Căn cứ sự cần thiết phải thực hiện, mục đích, vai trò của các dự án nêu trên; căn cứ tình hình thực tiễn và áp dụng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, thông lệ quốc tế có liên quan, Chính phủ đã nghiên cứu, trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách áp dụng cho việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Tinh thần của Nghị quyết thể hiện 4 trụ cột chính:

Thứ nhất, xác định rõ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng (chỉ cho phép trong phạm vi thực hiện dự án án tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội).

Thứ hai, việc di chuyển phải được đặt trong cơ chế đặc thù được Quốc hội quyết định tại Điều 2 Nghị quyết 256; đồng thời, phải có phương án cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quyết định, bảo đảm bảo tồn tối đa các yếu tố cấu thành di tích, phát huy giá trị di tích sau di chuyển.

Thứ ba, công khai, minh bạch và tham vấn cộng đồng phải là yêu cầu bắt buộc. Người dân phải được biết di tích sẽ chuyển đến đâu và phải được tham gia vào quá trình xây dựng phương án bảo tồn, phục hồi tại địa điểm mới, gắn với sinh hoạt văn hóa của cộng đồng sau khi đã tái định cư, bảo đảm "Dân ở đâu di tích ở đó".

Thứ tư, trách nhiệm phải đi cùng thẩm quyền. UBND tỉnh Bắc Ninh (thành phố Bắc Ninh tính từ ngày 20/9/2026) phải chịu trách nhiệm về hồ sơ khoa học, phạm vi, ranh giới, phương án di chuyển và kết quả bảo tồn, phục hồi, phát huy giá trị di tích.

Sáng 24/8, Quốc hội thông qua nghị quyết cho phép di chuyển đình Đông Côi, phường Thuận Thành và đình Tam Sơn, xã Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh. Cả hai đều là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh, nằm trong phạm vi dự án xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Hà Nội.

UBND tỉnh Bắc Ninh có trách nhiệm bảo tồn tối đa kiến trúc, các yếu tố nguyên gốc và giá trị lịch sử, văn hóa của từng ngôi đình. Phương án di dời phải được công khai, minh bạch và tham vấn ý kiến người dân.

Quá trình di chuyển không được làm mai một, biến dạng hoặc mất đi bản sắc, đặc trưng văn hóa, kiến trúc và tín ngưỡng vốn có của các di tích. Địa phương đồng thời phải quan tâm đến sinh kế và đời sống văn hóa của cộng đồng liên quan. Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan xây dựng phương án di chuyển khả thi, bảo đảm tính toàn vẹn của di tích và hài hòa giữa yêu cầu phát triển hạ tầng với gìn giữ di sản.

Tỉnh Bắc Ninh cho biết, hiện nay, vị trí di chuyển và phương án di chuyển đã được tham vấn cộng đồng, đại diện cộng đồng địa phương nơi có di tích đồng thuận, ủng hộ; khu đất lắp dựng đình vẫn gắn với cộng đồng cũ, rộng rãi hơn và tiếp tục bảo đảm cảnh quan văn hóa của di tích và không gian văn hóa liên quan đến cộng đồng chủ thể, bảo đảm nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của người dân. 

"Theo phương án của UBND tỉnh Bắc Ninh, Đình cũ xây dựng bằng bê tông sẽ được Nhà nước đầu tư xây dựng lại bằng kết cấu gỗ truyền thống, được đầu tư nâng cấp hạ tầng cơ sở phục vụ nhu cầu của nhân dân", thông cáo báo chí của tỉnh Bắc Ninh nêu rõ. 

Phan Trang

Tham khảo thêm

Quốc hội chính thức thông qua thành lập TP. Quảng Ninh và TP. Bắc Ninh

Tham khảo thêm

Thành lập hai thành phố Quảng Ninh, Bắc Ninh: Tái cấu trúc không gian, hình thành cực tăng trưởng mới

Tham khảo thêm

Thông qua hồ sơ Đề án thành lập các phường thuộc tỉnh Bắc Ninh