Armenia phát tín hiệu sẵn sàng rời khối an ninh do Nga dẫn dắt, Điện Kremlin nói gì?

Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan ngày 24/8 đã đưa ra tuyên bố mạnh mẽ, khẳng định Yerevan sẵn sàng đón nhận việc bị loại khỏi Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) – khối quân sự do Nga dẫn dắt.

Phát biểu trước Quốc hội Armenia, ông Pashinyan nói rõ rằng quốc gia Nam Kavkaz (Caucasus) này không có ý định khôi phục sự tham gia tích cực vào CSTO trong 5 năm tới và sẽ "rất vui" nếu tổ chức này quyết định trục xuất Yerevan.

"Chúng tôi đã đặt câu hỏi với CSTO nhưng không nhận được câu trả lời nào. Tôi có thể khẳng định chắc chắn rằng chúng tôi sẽ không đẩy mạnh các hoạt động của mình trong khuôn khổ tổ chức này", ông Pashinyan nhấn mạnh

"Tôi sẽ rất vui nếu tổ chức quyết định trục xuất Cộng hòa Armenia khỏi CSTO, vì điều đó sẽ giải phóng chúng tôi khỏi thế lưỡng nan có nên rời đi hay không", vị Thủ tướng nói, khẳng định thêm rằng "mối quan tâm của Armenia đối với CSTO đã cạn kiệt".

Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan. Ảnh: TASS

Armenia đã chính thức đóng băng sự tham gia của mình vào các hoạt động của CSTO từ năm 2024 sau nhiều lần chỉ trích liên minh do Nga dẫn dắt không đáp ứng các nghĩa vụ an ninh mà Yerevan kỳ vọng. Nước này cũng ngừng đóng phí thành viên từ năm đó.

Theo ông Pashinyan, CSTO đang thảo luận về vị thế tương lai của Armenia và điều lệ tổ chức cho phép trục xuất thành viên.

Ông nhấn mạnh Armenia cần dựa chủ yếu vào năng lực của chính mình, xây dựng một quân đội sẵn sàng chiến đấu làm trụ cột an ninh quốc gia, thay vì phụ thuộc vào hỗ trợ từ Nga hay phương Tây.

Đáp lại, Điện Kremlin cùng ngày đã khẳng định Armenia có thể chính thức rút lui nếu nước này không còn thấy lý do gì để ở lại tổ chức.

"Nếu Yerevan, dựa trên lợi ích quốc gia, không còn cần tư cách thành viên trong một tổ chức quan trọng như vậy đối với an ninh khu vực, thì họ hoàn toàn có quyền đưa ra quyết định phù hợp và rời khỏi tổ chức", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói.

Ông Peskov lưu ý rằng đến nay Armenia mới chỉ đóng băng sự tham gia chứ chưa chính thức rút lui.

Trước đó, Bộ Ngoại giao Nga từng cảnh báo việc ngừng đóng hội phí có thể dẫn đến các hậu quả khác nhau, dù mô tả kịch bản trục xuất là ít khả năng xảy ra.

Vào ngày 10/6, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cho biết các thành viên CSTO đã đồng ý xem xét áp dụng điều khoản điều lệ liên quan đến Armenia vì 2 năm không đóng phí thành viên.

Ngày hôm sau, Thủ tướng Pashinyan đáp lại rằng Yerevan sẽ ghi nhận mọi quyết định trục xuất và khẳng định nước này "không còn gì để làm trong tổ chức".

Song song với động thái với CSTO, cũng trong ngày 24/8, ông Pashinyan cho biết Armenia sẽ sớm bắt đầu chuẩn bị đơn xin gia nhập Liên minh châu Âu (EU) chính thức.

Ông cho biết quốc hội đã thông qua luật vào năm 2025 về khởi động tiến trình này và một cuộc trưng cầu dân ý sẽ được tổ chức sau khi nộp đơn, khi có thêm thông tin rõ ràng về triển vọng gia nhập và các cải cách cần thiết.

Thủ tướng Pashinyan cũng chỉ trích các hạn chế của Nga đối với các mặt hàng xuất khẩu của Armenia, cho rằng chúng mâu thuẫn với quy tắc của Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) và tạo ra khủng hoảng trong khối kinh tế do Moscow dẫn dắt.

Về phần mình, người phát ngôn Điện Kremlin ngày 24/8 cảnh báo rằng quy tắc thương mại, hải quan và tiêu chuẩn vệ sinh của EU và EAEU không tương thích, việc hướng tới tiêu chuẩn châu Âu sẽ tạo ra "những mâu thuẫn sâu sắc" cho Armenia.

Ông cũng viện dẫn trường hợp Thổ Nhĩ Kỳ – quốc gia có nỗ lực gia nhập EU bị đình trệ suốt nhiều thập kỷ – như một lời cảnh báo đối với Yerevan.

"Tôi luôn khuyên rằng chúng ta cần ghi nhớ kinh nghiệm của Thổ Nhĩ Kỳ và một số quốc gia khác; họ đã nộp đơn từ hàng chục năm trước nhưng đến nay vẫn ở trong tình trạng tương tự", ông Peskov nói.

Thổ Nhĩ Kỳ đã là ứng cử viên gia nhập EU từ năm 1999, nhưng các cuộc đàm phán gia nhập thực tế đã bị đóng băng trong nhiều năm qua.

Hiện Nga vẫn duy trì căn cứ quân sự tại Armenia và Yerevan vẫn là thành viên EAEU. Tuy nhiên, những tuyên bố mới nhất cho thấy Armenia đang công khai hướng tới tương lai ngoài CSTO, đồng thời đẩy mạnh tiến trình hội nhập châu Âu, làm sâu sắc thêm khoảng cách với Moscow – từng là đối tác an ninh chủ đạo của nước này.

Minh Đức (Theo Kyiv Post, Voennoedelo)