Đề xuất những trường hợp không được nhận con nuôi

Người nhận con nuôi phải đáp ứng nhiều điều kiện 

Dự thảo Luật Nuôi con nuôi năm 2026 quy định về mục đích, nguyên tắc, điều kiện, thẩm quyền quyết định việc nuôi con nuôi; yêu cầu đối với việc giải quyết nuôi con nuôi; hỗ trợ giải quyết nuôi con nuôi và sau khi giải quyết; hệ quả pháp lý, chấm dứt việc nuôi con nuôi và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong lĩnh vực này.

Theo Điều 13 dự thảo, người nhận con nuôi phải là người độc thân hoặc cặp vợ chồng được công nhận theo pháp luật Việt Nam; có đầy đủ năng lực hành vi dân sự; hơn người được nhận làm con nuôi ít nhất 20 tuổi.

Ngoài ra, người nhận con nuôi phải có điều kiện về sức khỏe, kinh tế, chỗ ở bảo đảm việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con nuôi và có tư cách đạo đức tốt.

Dự thảo cũng quy định những trường hợp không được nhận con nuôi. Cụ thể, đó là người đang bị hạn chế một số quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên; đang chấp hành quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc cơ sở cai nghiện bắt buộc; đang chấp hành hình phạt tù hoặc được hưởng án treo.

Dự thảo đề xuất các trường hợp từng phạm tội về ma túy không được nhận con nuôi. (Hình ảnh bị cáo Lê Văn Bậm và “vợ hờ” Nguyễn Thảo Nguyên là đối tượng nghiện ma tuý. Cả hai đã có hành vi hành hạ con riêng của Nguyên và bị tòa án tại Tp.Hồ Chí Minh kết án -  Ảnh: Bình Nguyên).

Người đã từng bị kết án về một số nhóm tội cũng không được nhận con nuôi. Các nhóm tội này gồm: Tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người; tội loạn luân; tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình; tội dụ dỗ, ép buộc hoặc chứa chấp người dưới 18 tuổi phạm pháp và các tội phạm về ma túy.

Đáng chú ý, trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình không áp dụng điều kiện về độ tuổi chênh lệch và điều kiện về sức khỏe, kinh tế, chỗ ở nêu trên.

Đối với người nhận con nuôi là người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài, dự thảo yêu cầu phải đáp ứng các điều kiện theo pháp luật của nước nơi người đó thường trú hoặc định cư, đồng thời đáp ứng các điều kiện theo quy định của dự thảo.

Xác lập đầy đủ quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ nuôi và con nuôi

Về hệ quả pháp lý, Điều 25 dự thảo quy định kể từ ngày giao nhận con nuôi, giữa cha, mẹ nuôi và con nuôi phát sinh đầy đủ quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ và con theo quy định của pháp luật.

Giữa con nuôi và các thành viên khác trong gia đình cha, mẹ nuôi cũng phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với nhau theo pháp luật về hôn nhân và gia đình, pháp luật dân sự và các quy định pháp luật có liên quan.

Trẻ em là người nước ngoài được công dân Việt Nam cư trú trong nước nhận làm con nuôi cũng có đầy đủ quyền, nghĩa vụ giữa cha, mẹ và con như trẻ em Việt Nam được nhận làm con nuôi trong nước.

Cùng với đó, kể từ ngày giao nhận con nuôi, cha, mẹ đẻ không còn quyền, nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục, cấp dưỡng, đại diện theo pháp luật, bồi thường thiệt hại, quản lý và định đoạt tài sản riêng của người con đã được giải quyết cho làm con nuôi. Người con đã được cho làm con nuôi cũng không còn nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng cha, mẹ đẻ.

Quy định này không áp dụng đối với cha hoặc mẹ đẻ trong trường hợp người được cha dượng hoặc mẹ kế nhận làm con nuôi mà cha hoặc mẹ đẻ vẫn trực tiếp nuôi dưỡng con cùng với cha dượng hoặc mẹ kế.

Đối với nuôi con nuôi trong nước, việc thay đổi họ, chữ đệm, tên của con nuôi; thay đổi thông tin về cha, mẹ, dân tộc, quê quán trong nội dung khai sinh được thực hiện theo quy định của pháp luật dân sự và pháp luật hộ tịch.

Dự thảo cũng quy định trường hợp trẻ em bị bỏ rơi đã được giải quyết cho làm con nuôi, sau đó xác định được cha, mẹ đẻ và cha, mẹ đẻ đề nghị thay đổi thông tin về cha, mẹ trong Giấy khai sinh của con nuôi khi quan hệ nuôi con nuôi đang tồn tại thì không được xem xét, giải quyết.

Thông tin về cha, mẹ đẻ sẽ được cập nhật trong hồ sơ của con nuôi và được cung cấp theo quy định của pháp luật.

Luật Nuôi con nuôi năm 2026 dự kiến có hiệu lực 2027 và thay thế Luật Nuôi con nuôi số 52/2010/QH12. Theo Bộ Tư pháp, mục tiêu chung của việc sửa đổi Luật Nuôi con nuôi là tiếp tục thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em; tăng cường phân cấp gắn với cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số; đồng thời tiếp tục nội luật hóa các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên để bảo đảm quyền trẻ em, phù hợp với thông lệ quốc tế.