Đằng sau việc căn cứ trọng yếu của Mỹ ở Trung Đông bị tổn thất nặng trong xung đột với Iran

Do không còn quyền tiếp cận căn cứ tại Bahrain (Trung Đông) và nhận thức được hậu quả của việc để các tàu sân bay hoạt động trên biển quá lâu, Hải quân Mỹ đang tích cực tìm kiếm các cảng dừng chân thay thế quanh Ấn Độ Dương.

Điều này diễn ra trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran, vốn bắt đầu từ cuối tháng 2 và đã kéo dài hơn 6 tháng qua.

Trong một cuộc họp báo tại Norfolk, Virginia đầu tuần trước, Đô đốc Daryl Caudle, Tư lệnh tác chiến Hải quân Mỹ, cho biết, lực lượng đang xem xét các lựa chọn mới để gửi các nhóm tàu sân bay đi tiếp tế và nghỉ ngơi.

Các địa điểm được đề cập gồm Kenya, Diego Garcia, Ấn Độ và thậm chí Singapore – cách khu vực hoạt động thông thường ở biển Ả Rập khoảng 3.000 hải lý (5.556 km).

"Tất cả đều là những lựa chọn đang được cân nhắc", ông Caudle cho biết và thừa nhận rằng việc chọn các địa điểm xa hơn như vậy sẽ đi kèm với cái giá phải trả về mặt thời gian – thời gian tàu không hiện diện tại khu vực tác chiến chính – cũng như tiêu tốn nguồn lực để di chuyển đến và đi.

Đồng thời, ông nhấn mạnh rằng cần phối hợp chặt chẽ với chỉ huy Hạm đội 5 – đóng tại căn cứ ở Bahrain – để tận dụng các khoảng lặng trong chiến sự, rút kinh nghiệm từ đợt triển khai siêu dài của tàu sân bay USS Abraham Lincoln.

Tàu này đã ở trên biển liên tục quá lâu, dẫn đến những phàn nàn về thiếu thực phẩm, điều kiện vệ sinh và tinh thần thủy thủ. Hải quân Mỹ muốn các nhóm tàu sân bay tiếp theo, như USS Theodore Roosevelt chuẩn bị thay thế, có thể có các chuyến cập cảng định kỳ.

Tàu sân bay lớp Nimitz USS Abraham Lincoln (CVN-72). Ảnh: Seaforces

Nguyên nhân gốc rễ khiến Mỹ phải tìm điểm cập cảng mới chính là cuộc tấn công của Iran vào Căn cứ Hỗ trợ Hải quân (NSA) Bahrain tại Manama – trụ sở Hạm đội 5 và trung tâm hậu cần quan trọng nhất của Hải quân Mỹ ở Trung Đông trong nhiều thập kỷ.

Trong những ngày đầu của cuộc xung đột mà Mỹ gọi là "Chiến dịch Epic Fury", Iran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV/drone) tấn công căn cứ này nhằm trả đũa cuộc tấn công của Mỹ-Israel vào Tehran.

Thiệt hại ước tính gần 400 triệu USD. Các công trình bị ảnh hưởng gồm trụ sở Hạm đội 5, doanh trại, nhiều kho chứa, tháp thông tin liên lạc… Căn cứ hiện gần như không thể ở được.

Tàu thuyền, trong đó có một số tàu của Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ, đã được di dời cùng phần lớn nhân viên. May mắn là không có ai thiệt mạng hoặc bị thương nặng. Tuy nhiên, hàng nghìn quân nhân và gia đình phải sơ tán. Và 6 tháng sau, hơn một nghìn người vẫn đang trong tình trạng bấp bênh.

NSA Bahrain không chỉ là trụ sở chỉ huy mà còn là cơ sở hạ tầng nền tảng hỗ trợ mọi hoạt động của tàu, máy bay, nhân sự và hàng hóa trong khu vực. Việc Hải quân Mỹ mất đi khả năng tiếp cận căn cứ này hoặc việc nó bị suy giảm nghiêm trọng chức năng được đánh giá có tác động tương đương mất một tàu sân bay.

Hậu quả trực tiếp thể hiện rõ qua những khó khăn hậu cần của tàu sân bay USS Abraham Lincoln. Tính đến ngày 12/9, chiếc hàng không mẫu hạm sẽ hoàn tất 295 ngày triển khai liên tục trên biển, trở thành đợt triển khai tàu sân bay dài thứ hai kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc.

Căn cứ Hỗ trợ Hải quân (NSA) Bahrain tại Manama từng là một trong 2 địa điểm chính để tàu sân bay Mỹ cập bến trong khu vực – cùng với cảng Fujairah của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), nhưng cả 2 đều nằm trong tầm bắn của tên lửa Iran.

Với việc trung tâm hậu cần ở Bahrain bị hư hại đến mức không thể tiếp tục sử dụng, Lầu Năm Góc phải chuyển sang căn cứ Diego Garcia do Anh quản lý – cách khu vực hoạt động ở Vịnh Oman khoảng 2.200 dặm (3.540 km) – làm điểm tiếp tế chính.

Iran sau đó còn phóng 2 tên lửa đạn đạo tầm trung vào Diego Garcia vào ngày 20/3, trong đó một quả trượt mục tiêu và rơi xuống Ấn Độ Dương, quả còn lại bị tàu chiến Mỹ bắn hạ.

Sự gián đoạn này dẫn đến tình trạng thiếu hụt thực phẩm, vật dụng vệ sinh, thư từ và các vấn đề về hệ thống nước trên USS Abraham Lincoln.

Hải quân Mỹ cho biết, xung đột đã phá vỡ các trung tâm tiếp tế truyền thống của họ ở Trung Đông, buộc phải ưu tiên hàng hóa quan trọng, bao gồm thực phẩm trước tiên, sau đó đến vật dụng vệ sinh và thư từ.

Lãnh đạo hải quân khẳng định đang cải thiện tình hình, nhưng thừa nhận giai đoạn đầu rất khó khăn.

Việc kéo dài đường tiếp tế từ hàng trăm lên thành hàng nghìn dặm tạo ra hạn chế lớn đối với hoạt động hàng hải tiền phương.

Nếu NSA Bahrain không được khôi phục về gần mức trước khi bị tấn công, cách Hải quân Mỹ vận hành, tiếp tế và bảo trì tàu của mình sẽ thay đổi cơ bản, đồng thời ảnh hưởng đến sự hỗ trợ của Washington cho các đối tác liên minh ở vùng Vịnh.

Minh Đức (Theo Türkiye Today, Military Times)