Đưa rác về bờ, giữ lại màu xanh cho biển Cửa Lò

Thay đổi ý thức từ việc nhỏ nhất

Trở về sau những ngày lênh đênh trên biển, ngư dân Phùng Bá Thu (SN 1974), Chủ tịch Hiệp hội Nghề cá phường Cửa Lò, đồng thời là chủ các tàu cá mang số hiệu NA 93826 và NA 93836, cho biết, nhiều năm nay, môi trường trên biển ngày càng ô nhiễm.

Đội tàu của ông Phùng Bá Thu (người thứ 4 từ phải qua) được tặng cờ nhờ đạt sản lượng cao. Ảnh Tiến Lợi.

Một phần do thiên tai, khi sau mưa bão, rác thải như cây cối, bao bì, đồ nhựa,… từ đất liền, sông suối, theo dòng nước trôi ra biển rất nhiều. Phần khác, do chính con người vứt rác thải xuống biển sau mỗi lần sử dụng.

"Đã có thời gian không ít ngư dân nghĩ rằng, biển rộng lớn nên vài chai nhựa hay túi nilon bị vứt xuống nước cũng không ảnh hưởng nhiều. Thế nhưng, mùa mưa bão, biển động, rác theo sóng dạt vào bờ, có những luồng rác kéo dài cả chục cây số. Một số mắc vào lưới, hoặc quấn chân vịt tàu thuyền của ngư dân", ông Phùng Bá Thu cho biết.

Ngoài hải sản mang về, trên tàu luôn có thêm túi đựng rác thải đã được phân loại.

Như chính ông, người đã hơn 30 năm gắn bó với biển và sống trên tàu nhiều hơn ở nhà, từ nhỏ đã chứng kiến trong mỗi lần ra khơi, vỏ chai, lon, vỏ hộp sữa, túi nilon… sau mỗi lần sử dụng thì đều vứt xuống biển, theo nước cuốn đi.

Đến khi trở thành chủ tàu đánh bắt cá, anh quán triệt cho các thuyền viên phải phân loại rác ngay trên tàu. Đặc biệt, rác thải hữu cơ được để riêng một thùng; rác thải nhựa như: lon bia, lon nước ngọt, túi ni lông, hộp nhựa… được gom vào một thùng khác.

"Trên tàu của tôi, quy định này đã được thực hiện từ cách đây hơn 5 năm. Rác hữu cơ được để riêng, còn vỏ lon, chai nhựa, túi ni lông được thu gom vào các bao chứa để đưa vào bờ. Việc này thực ra rất nhỏ, đơn giản là tôi chỉ muốn giữ sạch biển, giữ sạch môi trường nuôi sống ngư dân thôi", ông Thu cho biết.

Ông Thu cho rằng, chỉ cần dành vài phút thu gom túi ni lông, chai nhựa hay vỏ lon đã góp phần giảm ô nhiễm và bảo vệ hệ sinh thái biển. Mỗi người tự giác không xả rác, đồng thời nhặt thêm một vài mẩu rác mình bắt gặp sẽ tạo nên sức lan tỏa tích cực. Biển sạch không chỉ nhờ các chiến dịch lớn, mà còn được gìn giữ từ những hành động bình dị của từng người.

Gây quỹ tặng ngư dân nghèo

Hành động của ngư dân Phùng Bá Thu ban đầu chỉ xuất phát từ ý thức cá nhân, với mong muốn đơn giản là không vứt rác thải xuống biển. Nhưng cũng từ đó, năm 2024, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ phường Nghi Thuỷ cũ cùng phối hợp ra mắt mô hình "Thu gom rác thải rắn từ biển về bờ" để nâng cao ý thức người dân trong việc giữ gìn môi trường.

Mô hình "Thu gom rác thải rắn từ biển về bờ" được các ngư dân ủng hộ. Ảnh Tiến Lợi.

Ông Nguyễn Tiến Lợi, cán bộ Hội Nông dân phường Cửa Lò (nguyên Chủ tịch Hội Nông dân phường Nghi Thủy cũ) cho biết, hiện toàn phường Cửa Lò có hơn 250 tàu thuyền, với sản lượng khai thác trung bình 19.000 tấn hải sản mỗi năm, trong đó trên 120 tàu công suất lớn thường xuyên vươn khơi dài ngày.

Những năm gần đây, cùng với sự gia tăng các hoạt động khai thác, nuôi trồng thủy sản và dịch vụ du lịch biển, lượng rác thải phát sinh trên biển cũng ngày càng lớn. Từ chai nhựa, túi ni lông, hộp xốp đến các loại ngư cụ hư hỏng, nếu không được thu gom, xử lý đúng cách sẽ trở thành gánh nặng đối với hệ sinh thái biển.

"Nhận thức rõ những hệ lụy đó, mô hình 'Thu gom rác thải rắn từ biển về bờ' ra đời nhằm chủ động thay đổi thói quen trong quá trình khai thác thủy sản. Nếu trước đây, vỏ lon, chai nhựa, túi ni lông sau khi sử dụng thường bị thải bỏ xuống biển thì nay nhiều tàu cá đã thực hiện phân loại rác ngay trên tàu, thu gom các loại phế liệu để đưa vào bờ xử lý sau mỗi chuyến biển", ông Lợi cho biết.

Hiện nay, trước khi ra khơi đánh bắt hải sản, ngoài việc chuẩn bị đầy đủ giấy tờ, trang thiết bị, dụng cụ sản xuất, trên từng tàu cá còn có thêm những chiếc túi lưới để đựng rác thải. Sau mỗi đợt đánh bắt trở về, phía sau đuôi tàu đều mang theo một túi đựng đầy rác để "nộp" cho các chi hội phụ nữ và nông dân.

Với thời gian một tháng, trung bình mỗi tàu cá ra biển sẽ thải ra hàng chục kg rác các loại. Sau khi thu gom, các chi hội bán rác cho cơ sở tái chế.

Những món quà ý nghĩa được Hội Nông dân, Hội Phụ nữ trao tặng cho người dân có hoàn cảnh khó khăn.

Từ nguồn quỹ thu được, nhiều phần quà đã được trao cho những hội viên, ngư dân có hoàn cảnh khó khăn. Hoạt động này cũng góp phần cùng địa phương thực hiện công tác an sinh xã hội, thiện nguyện.

Ngư dân Trịnh Dũng cho biết thêm: "Trước đây, ngư dân chúng tôi rất ít khi quan tâm đến việc thu gom rác. Mọi rác thải trong quá trình sinh hoạt trên thuyền và ngư lưới cụ, hay đồ dùng hư hỏng đều bị vứt xuống biển. Nhưng giờ đây, khi tàu trở về bến, cứ thấy rác dềnh lên trên mặt biển là dùng vợt để vớt lên".

Bảo vệ môi trường sinh thái biển

Ông Hoàng Văn Thắng, Chủ tịch Hội Nông dân phường Cửa Lò, cho biết, từ những thay đổi ban đầu ấy, mô hình "Thu gom rác thải rắn từ biển về bờ" cùng phong trào "Phế liệu giữ lại, không thải ra biển, vào bờ đổi tiền, ủng hộ người nghèo" đã được triển khai trên toàn phường, đến từng ngư dân, từng tàu cá.

Công tác vệ sinh môi trường được phường Cửa Lò thường xuyên tổ chức.

Mỗi hành động nhỏ như thu gom rác trên tàu, bỏ rác đúng nơi quy định hay tham gia vệ sinh bờ biển đều góp phần hình thành ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng, từ đó tạo nên sức mạnh chung trong gìn giữ biển xanh. Xác định việc giữ gìn môi trường du lịch chính là giữ gìn sự phát triển bền vững của phố biển. Với mục tiêu này, bảo vệ môi trường biển là trách nhiệm chung và cần sự vào cuộc từ nhiều phía.

"Hội hiện duy trì hiệu quả phong trào 'Ngày Chủ nhật xanh', tích cực tham gia các chiến dịch làm sạch biển, vận động hội viên sản xuất sạch, hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng 1 lần và tiếp tục nhân rộng mô hình ngư dân đưa rác về bờ", ông Thắng nói.

Nhờ ý thức bảo vệ môi trường, biển Cửa Lò của Nghệ An chính thức được vinh danh là Đô thị du lịch sạch ASEAN.

Bên cạnh duy trì công tác vệ sinh môi trường thường xuyên, phường Cửa Lò luôn phát động tất cả cán bộ, công nhân viên chức, người lao động, học sinh, sinh viên và các tầng lớp nhân dân ra quân tổng dọn vệ sinh môi trường, nhất là khu lâm viên bãi tắm.

"Các đợt ra quân làm sạch biển, thu gom rác thải ven bờ, vệ sinh khu vực cảng cá, cửa lạch được Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên, Bộ đội Biên phòng cùng người dân địa phương duy trì định kỳ. Đối với Cửa Lò, biển không chỉ là tài nguyên thiên nhiên mà còn là thương hiệu, là nền tảng để phát triển du lịch theo hướng bền vững", ông Thắng khẳng định.