Đề xuất cắt giảm toàn bộ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán

Tại phiên họp thứ 6 chiều ngày 3/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập.

Thúc đẩy thị trường dịch vụ kế toán phát triển

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết, dự án Luật được xây dựng theo hướng cắt giảm toàn bộ điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính trong lĩnh vực dịch vụ kế toán. 

Qua đó, giảm chi phí tuân thủ, mở rộng đối tượng được cung cấp dịch vụ kế toán, đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế, thuận lợi cho việc cung cấp dịch vụ kế toán của nhiều tổ chức cá nhân, từ đó góp phần thúc đẩy thị trường dịch vụ kế toán phát triển.

Dự thảo Luật cho phép cá nhân cung cấp dịch vụ kế toán dưới danh nghĩa cá nhân hoặc thông qua các tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán, thay vì yêu cầu phải hành nghề tại một tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán như quy định của Luật Kế toán năm 2015.

Cá nhân cung cấp dịch vụ kế toán sẽ phải bảo đảm tiêu chuẩn, trình độ chuyên môn nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp tương tự như yêu cầu đối với người làm kế toán tại doanh nghiệp, thay vì phải đáp ứng yêu cầu về chứng chỉ như quy định hiện hành.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn (Ảnh: Media Quốc hội).

Dự thảo Luật cũng không còn yêu cầu mỗi doanh nghiệp dịch vụ kế toán phải có ít nhất 2 người có chứng chỉ hành nghề kế toán, kiểm toán viên. Đồng thời, không hạn chế doanh nghiệp dịch vụ kế toán chỉ được hoạt động dưới một số hình thức doanh nghiệp nhất định như quy định hiện nay.

Những thay đổi này nhằm chuyển phương thức quản lý dịch vụ kế toán từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm điều kiện gia nhập thị trường nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước và chất lượng dịch vụ.

Theo ông Tạ Anh Tuấn, đối với dịch vụ kiểm toán, dự thảo Luật được xây dựng theo hướng cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm thời gian giải quyết thủ tục cấp, cấp lại, điều chỉnh Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán.

Cụ thể, Chính phủ đề xuất cắt giảm 2 điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán, đơn giản hoá thủ tục hành chính và giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục cấp, cấp lại, điều chỉnh Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán.

Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn cho biết thêm, hiện cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh đã có dữ liệu về ngành, nghề kinh doanh của các cá nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán thông qua kê khai thuế và đăng ký kinh doanh.

Bộ Tài chính sẽ phối hợp với UBND các tỉnh, thành phố kết nối, chia sẻ dữ liệu và công khai thông tin về năng lực, kết quả xử lý vi phạm liên quan đến chất lượng dịch vụ kế toán, kiểm toán của các cá nhân, tổ chức trên Cổng thông tin điện tử Bộ Tài chính và địa phương. Qua đó, các đơn vị có nhu cầu sử dụng dịch vụ có thêm cơ sở lựa chọn nhà cung cấp.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý sẽ tăng cường nghiệp vụ và ứng dụng công nghệ thông tin để đánh giá chất lượng báo cáo tài chính, sàng lọc những báo cáo tài chính chất lượng kém nhằm có biện pháp quản lý phù hợp; trường hợp cần thiết có thể thực hiện kiểm tra.

Ông Tuấn nhấn mạnh, dự thảo Luật sẽ giao Chính phủ hướng dẫn về công tác hậu kiểm nhằm bảo đảm hiệu quả, khả thi, không tăng thêm bộ máy hậu kiểm và không bỏ sót đối tượng kiểm tra.

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành các nội dung trong Tờ trình của Chính phủ.

Việc sửa đổi Luật Kế toán lần này chuyển mô hình quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm và tăng vai trò của trách nhiệm hợp đồng. Việc cho phép cá nhân ký hợp đồng trực tiếp với khách hàng là sự thay đổi lớn, cần được đánh giá kỹ về rủi ro và bổ sung đầy đủ cơ chế, công cụ hậu kiểm để bảo vệ khách hàng, đặc biệt là đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi (Ảnh: Media Quốc hội).

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ chỉ đạo đánh giá kết quả thực hiện các nghị quyết liên quan đến cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời sớm tổng kết việc thi hành pháp luật để làm cơ sở đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập.

Cơ quan thẩm tra nhất trí với việc bãi bỏ các điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính đối với dịch vụ kế toán và không quy định chứng chỉ kế toán viên là điều kiện để cung cấp dịch vụ kế toán nhằm đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, giảm thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho người dân. 

Tuy nhiên, đề nghị nghiên cứu duy trì chứng chỉ kế toán viên với tư cách là giấy xác nhận năng lực chuyên môn, không mang tính bắt buộc. Cá nhân có nhu cầu có thể tự nguyện tham gia thi và được cấp chứng chỉ.

Cùng với đó, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị bổ sung các quy định có tính nguyên tắc để bảo đảm cơ chế hậu kiểm có thể triển khai trên thực tế như: khai báo, chia sẻ dữ liệu, hậu kiểm theo rủi ro, lưu hồ sơ dịch vụ và hoàn thiện chế tài xử lý khi vi phạm tiêu chí năng lực chuyên môn.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, cũng như việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong phạm vi sửa đổi, nhằm thể chế hóa chủ trương cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Quang cảnh phiên họp (Ảnh: Media Quốc hội).

Đối với Luật Kế toán, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục đánh giá kỹ tác động của việc chuyển mô hình quản lý dịch vụ kế toán từ tiền kiểm sang hậu kiểm và việc cho phép cá nhân ký hợp đồng trực tiếp với khách hàng.

Cùng với đó, cần bổ sung đầy đủ cơ chế, công cụ hậu kiểm, nhất là hậu kiểm theo rủi ro, cơ chế khai báo, chia sẻ dữ liệu, lưu hồ sơ dịch vụ và chế tài xử lý vi phạm, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, nguồn lực và điều kiện về cơ sở dữ liệu phục vụ hậu kiểm.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát việc bãi bỏ các điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính đối với dịch vụ kế toán và việc không quy định chứng chỉ kế toán viên là điều kiện cung cấp dịch vụ. 

Đồng thời, cần nghiên cứu giữ quy định về chứng chỉ kế toán viên theo hướng tự nguyện, không bắt buộc, tạo thêm căn cứ cho các đơn vị kế toán lựa chọn người cung cấp dịch vụ.

Đối với dịch vụ kiểm toán, cần tiếp tục đơn giản hóa thành phần hồ sơ, loại bỏ những giấy tờ, thông tin mà cơ quan nhà nước có thể khai thác từ cơ sở dữ liệu; thống nhất cách tính thời hạn giải quyết thủ tục hành chính và rà soát, khắc phục tình trạng phê duyệt trùng lặp.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị rà soát đồng bộ các quy định pháp luật có liên quan, hoàn thiện quy định chuyển tiếp, bảo đảm dự án luật sau khi được sửa đổi không phát sinh mâu thuẫn, chồng chéo hoặc khoảng trống pháp lý.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội dự án Luật tại Kỳ họp thứ Hai, đồng thời đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra để hoàn thiện hồ sơ, dự thảo Luật.