Tòa án EU bác đơn kiện của Hungary về việc sử dụng lợi nhuận từ tài sản Nga

Tòa Sơ thẩm thuộc Tòa án Công lý châu Âu (CJEU) vừa bác bỏ vụ kiện của Hungary nhằm phản đối việc sử dụng lợi nhuận thu được từ các tài sản Nga bị phong tỏa để hỗ trợ nhu cầu quân sự của Ukraine.

Phán quyết được công bố ngày 9/9, góp phần loại bỏ một trở ngại pháp lý tiềm ẩn trong lúc các nước thành viên EU đang đàm phán phân bổ thêm nguồn vốn từ Quỹ Hòa bình châu Âu (EPF) cho Kiev.

Vụ kiện do chính phủ của cựu Thủ tướng Viktor Orban khởi xướng vào năm 2024. Nội dung khiếu nại nhằm hủy bỏ quyết định hồi tháng 6/2024 của ủy ban EPF về việc phân bổ lợi nhuận thu được từ tài sản bị đóng băng của Nga cho các lực lượng vũ trang của Kiev.

Chính phủ của ông Orban cho rằng EPF đã vi phạm luật EU khi bỏ qua quyền phủ quyết của Hungary với lý do nước này không phải là "quốc gia thành viên đóng góp".

Đơn kiện lập luận rằng nguyên tắc bình đẳng giữa các nước thành viên và nguyên tắc hoạt động dân chủ của EU đã bị xâm phạm, vì một quốc gia bị từ chối quyền biểu quyết một cách không chính đáng và không có cơ sở pháp lý.

Tòa án Công lý châu Âu (CJEU). Ảnh: Izvestia

Tuy nhiên, tòa án không đưa ra phán quyết về việc liệu những phản đối của Hungary có xác đáng hay không. Thay vào đó, tòa bác bỏ vụ kiện với lý do không có thẩm quyền xem xét lại quyết định này.

Các thẩm phán nhận định rằng việc sử dụng nguồn thu từ tài sản Nga là một quyết định mang tính chiến lược thuộc Chính sách Đối ngoại và An ninh Chung (CFSP) của EU, một lĩnh vực phần lớn nằm ngoài phạm vi xem xét tư pháp.

Sau đó, Hungary đã sử dụng quyền phủ quyết, khiến việc sử dụng nguồn vốn từ EPF bị đình trệ cho đến tháng 6, sau khi chính phủ mới do ông Peter Magyar lãnh đạo dỡ bỏ quyền phủ quyết này.

Mặc dù cuộc chiến pháp lý được khởi xướng dưới thời chính phủ tiền nhiệm ở Hungary, vụ kiện vẫn có nguy cơ làm gia tăng các rào cản pháp lý đối với việc sử dụng EPF. Do đó, phán quyết của Tòa Sơ thẩm ngày 9/9 đã "loại bỏ được một rủi ro", một nhà ngoại giao EU xác nhận với Euractiv.

Việc giải ngân tiếp theo từ EPF vẫn đang bị trì hoãn do các cuộc đàm phán giữa các nước thành viên về cơ chế hoàn trả.

Một nhà ngoại giao khác của EU chia sẻ với Euractiv rằng các nước thành viên đang chờ Pháp và Đức thống nhất quan điểm.

Nguồn vốn ban đầu dự kiến dùng toàn bộ để hoàn trả cho các quốc gia đóng góp tài sản quân sự hỗ trợ Ukraine, nay cũng được xem xét dành một phần hỗ trợ trực tiếp cho Ukraine. Tỷ lệ phân chia giữa hoàn trả và hỗ trợ trực tiếp, với các thảo luận bắt đầu từ cuộc họp bộ trưởng quốc phòng EU tháng 7.

Nguồn quỹ này – vốn ban đầu được dự định dùng hoàn toàn để hoàn trả chi phí cho các quốc gia đóng góp khí tài quân sự hỗ trợ quốc phòng cho Ukraine – nay cũng đang được cân nhắc sử dụng để hỗ trợ trực tiếp cho Ukraine.

Tỉ lệ phân chia giữa hoàn trả và hỗ trợ trực tiếp là điểm gây tranh cãi chính. Các cuộc thảo luận về chủ đề này đã bắt đầu từ cuộc họp của các Bộ trưởng Quốc phòng EU vào tháng 7.

Theo Đại diện cấp cao của EU về Ngoại giao và Chính sách An ninh Kaja Kallas, khoản EPF từng bị phong tỏa là 6,6 tỷ Euro.

"Vấn đề hiện đang được thảo luận là bao nhiêu sẽ được hoàn trả cho các quốc gia thành viên và bao nhiêu sẽ được chuyển trực tiếp cho Ukraine. Vì vậy, tôi chưa thể đưa ra con số cụ thể nào", bà Kallas cho biết khi phát biểu tại Wicklow (Ireland) vào ngày 1/9.

Trong giai đoạn từ năm 2022-2024, EU đã huy động 6,1 tỷ Euro qua EPF để đáp ứng nhu cầu quân sự và quốc phòng cấp thiết của Ukraine. Năm 2024, EU quyết định tăng trần tài chính của EPF thêm 5 tỷ Euro thông qua Quỹ Hỗ trợ Ukraine chuyên biệt, nâng tổng hỗ trợ qua EPF lên 11,1 tỷ Euro.

Bối cảnh chính trị tại Hungary đã thay đổi rõ rệt. Sau cuộc bầu cử quốc hội ở quốc gia Trung Âu vào tháng 4, chính phủ mới đã điều chỉnh học thuyết đối ngoại.

Phát biểu khi nhậm chức tại tòa nhà Quốc hội Hungary ở Budapest hồi tháng 5, ông Magyar đã đưa ra thông điệp cốt lõi và rõ ràng: "Vị trí của Hungary là ở châu Âu".

Minh Đức (Theo Euronews, Euractiv)