Bộn bề sau khai giảng

Một là sách giáo khoa.

Trong hè, thấy mọi việc vẫn bình thường. Tôi có ba cháu ngoại tuổi đi học, chúng về chơi với ông bà. Nhớ hôm ấy, khoảng giữa hè, vợ tôi bảo ông chở mấy bà cháu đi mua sách giáo khoa. Đến cái nhà sách lớn nhất Pleiku, bảo với nhân viên cần mua sách lớp ấy lớp ấy, bạn ấy vào trong một lúc ôm ra mấy bộ, xếp ngăn nắp, rất chuyên nghiệp. Nói thật là nhìn chồng sách cũng hoa mắt. Thời tôi đi học, và cả con tôi đi học chưa nhiều thế. Sau khi cho sách vào theo từng bộ và thông báo cho người mua là đủ rồi, tôi chỉ mỗi có việc… trả tiền. Chỉ người bán mới biết lớp ấy có sách gì chứ phụ huynh và cả học sinh (lớp 6 đổ xuống như cháu tôi) không biết.

Hỏi cháu cần mua thêm gì đồ dùng học tập thì chọn, trả tiền lần 2, xong.

Vào năm học, cô giáo kiểm tra sách, thông báo đã đầy đủ, mẹ cháu nhắn về, rất vui.

Thế nên tôi rất ngạc nhiên khi sát khai giảng và sau khai giảng, sách giáo khoa lại trở thành vấn đề nóng thế, tới mức Phó thủ tướng phải chủ trì họp gấp.

Trước đó, báo chí đưa tin và hình ảnh những dòng người kiên nhẫn xếp hàng mua sách giáo khoa, thậm chí có nơi còn phải trình… giấy khai sinh để mua. Sáng nay một bạn nhắn tin cho tôi: "Bạn em ở Hạ Long kể chuyện cháu được cho mượn sách nhưng cũng được nhắc không viết vào sách. Mà có nhiều nội dung trong sách thì cần viết vào. Thế là các cháu "không nhận vẫn phải nhận", sau đó đem về cất tủ rồi lại mua bộ nữa để học. Liệu thiếu sách có liên quan không ạ?".

Rồi tranh luận khi một số trường tổ chức photo sách giáo khoa cho học sinh, rằng là như thế có vi phạm bản quyền không?

Tại cuộc họp về sách giáo khoa do Phó thủ tướng Lê Tiến Châu triệu tập và chủ trì như đã nêu trên, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, theo báo Thanh Niên dẫn lời, cho biết đã phát hành 235,6 triệu bản sách giáo khoa và cho rằng nguyên nhân thiếu sách cục bộ là do gián đoạn kênh đăng ký mua, bán sách tại các cơ sở giáo dục.

Và Phó thủ tướng đã kết luận: việc để xảy ra tình trạng chưa đủ SGK cho thấy còn bất cập trong công tác dự báo, đặt hàng, sản xuất, dự trữ, điều phối và phân phối.

Thế tức là không phải do khâu in sách.

Ảnh minh họa (Người Đưa Tin)

Thực ra thì, với tư cách là một nhà văn, có gần hai chục đầu sách đã xuất bản, tôi cũng nhận thấy khâu yếu nhất của xuất bản sách nước ta là khâu phát hành. Nếu cứ dựa vào nhà xuất bản thì quả là chả biết khi nào sách mới tới tay bạn đọc. Và thế là, xuất hiện một đội ngũ rất đông và thạo việc, rất chuyên nghiệp mà chúng ta gọi là… đầu nậu, đầu nậu sách. Họ chính là cầu nối giữa nhà xuất bản với bạn đọc, và rồi sau này họ cũng tham gia vào quá trình xuất bản luôn, dù về nguyên tắc chính thống, chúng ta không có… xuất bản tư nhân. Đấy là nói chung. Còn riêng giáo dục họ có một hệ thống công ty "sách và thiết bị trường học" trực thuộc ngành, nhưng đa phần giờ cũng đã cổ phần hóa, ít nhất là cái chỗ tôi mua sách cho cháu vừa rồi, đã cổ phần hóa.

Và chính vì thế mà Phó thủ tướng kết luận tiếp: "Vấn đề quản lý, cung ứng SGK phải được quản lý như đối với mặt hàng thiết yếu, đặc thù, không đặt nặng yếu tố lợi nhuận mà quan trọng nhất là cung cấp kịp thời, đầy đủ, với giá cả do Nhà nước quản lý chặt chẽ"

Có lẽ vấn đề là đây chăng?

Và hai, cũng đang nổi lên mấy hôm nay, là các bữa ăn bán trú cho các cháu.

Thì ngay Hà Nội, trung tâm thế, mà nào là tận 13h30 các cháu mới được ăn trưa, nào là suất ăn bị cho là ít, thiếu,… tới mức thường trực Thành ủy Hà Nội phải yêu cầu "kiểm tra những phản ánh về bất cập trong quản lý bữa ăn bán trú học sinh, cụ thể là tại phường Bồ Đề, xã Trung Giã, xã Thanh Oai, xử lý nghiêm tập thể, cá nhân liên quan nếu có vi phạm. Ngoài ra các đơn vị liên quan phải tăng cường kiểm tra, giám sát, chỉ đạo trong công tác tổ chức, quản lý bữa ăn bán trú cho học sinh tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn bảo đảm chính sách của thành phố được duy trì, thực hiện hiệu quả, đúng quy định"…

Thế thì các tỉnh thành khác sẽ như thế nào, nhất là hệ thống các trường biên giới mới được đầu tư và khai giảng năm nay. Ngoài số thực phẩm có thể tự túc, nhưng cũng phải có thời gian, thì thực phẩm sẽ phải chở ở nơi khác đến, vừa khó kiểm soát, vừa tăng chi phí. Đây là bài toán cần phải giải, và giải ngay để các cháu nói riêng, các trường nói chung, tập trung vào dạy và học tốt ngay từ đầu năm…

Tất nhiên, hai vấn đề trên, nhất là chuyện sách giáo khoa, có lẽ chỉ chệch choạc trong thời gian đầu. Một chuyên gia giáo dục nói với tôi, có lẽ sang tuần mọi thứ sẽ ổn. Chỉ sợ đến lúc ấy lại… thừa, bởi hiện tại, NXB Giáo dục Việt Nam đang cấp tập in thêm sách.

Theo thông báo, ngay trong tháng này, NXB Giáo dục Việt Nam dự kiến in thêm khoảng 17 triệu bản sách giáo khoa, sách bài tập… Khi ấy, lại… mênh mông sách.

Và tất nhiên, cũng không thể không mừng, khi trước ngày khai giảng năm nay, một tin rất vui đã đến với các thầy cô giáo và học sinh, là bộ đã thông báo "Đối với giáo viên, Bộ GD-ĐT yêu cầu rà soát, cắt giảm các cuộc thi, hội thi trùng lặp, không trực tiếp phục vụ hoạt động chuyên môn hoặc tạo áp lực, phát sinh hồ sơ, minh chứng không cần thiết. Chỉ tổ chức cuộc thi theo quy định của Bộ GD - ĐT hoặc được cấp có thẩm quyền cho phép, có mục tiêu rõ ràng, thiết thực, góp phần phát triển năng lực chuyên môn, nâng cao chất lượng giáo dục". Và "không tổ chức hội thi giáo viên, học sinh giỏi cấp trường, cấp xã năm học 2026 - 2027"…

Trong ngày khai giảng năm nay, ấn tượng nhất trong tôi là hình ảnh phụ huynh học sinh ở quần đảo Trường Sa mặc áo dài đưa con đi khai giảng. Trường Sa, tôi đã được tới, mỗi lớp học đảo lớn cũng hơn chục học sinh. Những tà áo dài ấy bay trong gió biển, vừa ấm áp vừa lay động, nó ám ảnh tôi mãi…

* Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả!

Tham khảo thêm

Giới hạn của cám dỗ

Tham khảo thêm

Thấy gì từ vụ hiệu trưởng ném ly đập bàn

Tham khảo thêm

Nghĩ từ vụ phạt xe gần nửa tỷ