Hội nghị Thượng đỉnh BRICS ra tuyên bố chung, xuất hiện một sự thay đổi đáng chú ý

Hội nghị Thượng đỉnh BRICS lần thứ 18, diễn ra trong ngày 12-13/9 tại New Delhi (Ấn Độ), đã kết thúc với việc thông qua Tuyên bố chung New Delhi.

Theo trang India Today, điểm nổi bật nhất của văn kiện lần này là không đề cập đến xung đột Nga-Ukraine, đánh dấu sự thay đổi rõ rệt so với các tuyên bố trước đó của khối.

Trước đó, tại Hội nghị Thượng đỉnh BRICS ở Rio de Janeiro (Brazil) năm 2025, các nhà lãnh đạo BRICS đã dành riêng một đoạn nhắc đến xung đột Ukraine, nhắc lại lập trường quốc gia của từng nước tại Liên Hợp Quốc và ủng hộ các nỗ lực hòa giải như Sáng kiến Hòa bình châu Phi cũng như Nhóm Bạn bè vì Hòa bình.

Tuyên bố chung tại hội nghị năm 2024 tại Kazan (Nga) cũng đề cập đến vấn đề này.

Việc tuyên bố chung của BRICS ở New Delhi năm nay không đề cập xung đột Ukraine càng trở nên đáng chú ý khi văn kiện New Delhi dành tới 15 đoạn bàn về các cuộc xung đột và khủng hoảng khác trên thế giới, từ Gaza ở Trung Đông tới Sudan ở châu Phi, nhưng lại không có bất kỳ đề cập cụ thể nào đến cuộc xung đột ở châu Âu.

Thay vì nêu đích danh Ukraine, tuyên bố tại New Delhi sử dụng ngôn ngữ bao quát hơn, tập trung vào đối thoại, ngoại giao, luật pháp quốc tế và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.

Sự thay đổi này rất đáng kể vì các quyết định của BRICS dựa trên sự đồng thuận, nghĩa là tất cả các thành viên đều phải tán thành văn bản cuối cùng.

Các nhà lãnh đạo tham dự Hội nghị Thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 ở New Delhi, Ấn Độ, ngày 12/9/2026. Ảnh: Kremlin.ru

Nga – quốc gia đã phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine vào tháng 2/2022 – là một trong những thành viên chủ chốt của khối. Trong khi đó, Ấn Độ vẫn duy trì quan hệ chặt chẽ với Moscow đồng thời tăng cường quan hệ đối tác chiến lược với cả Mỹ và châu Âu.

Bản tuyên bố cuối cùng cũng phản ánh những cuộc đàm phán đầy tế nhị xoay quanh cuộc xung đột đang diễn ra tại Tây Á. Iran và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) – cả hai đều là thành viên BRICS – lại đứng ở hai phía đối lập trong các căng thẳng khu vực, khiến việc soạn thảo nội dung về Trung Đông trở nên đặc biệt nhạy cảm.

Bất chấp những căng thẳng đó, Iran và UAE vẫn đồng thuận với lập trường chung của BRICS, kêu gọi các bên kiềm chế và hạ nhiệt căng thẳng.

Bên lề Hội nghị Thượng đỉnh BRICS, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã có cuộc gặp riêng với Thái tử Abu Dhabi, Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed Al Nahyan. Đây là cuộc tiếp xúc cấp cao nhất giữa hai nước kể từ khi xung đột bùng phát, mặc dù không bên nào công khai chi tiết về nội dung thảo luận.

"Quan điểm của BRICS về các xung đột địa chính trị đã được nêu rất rõ ràng, trong đó đối thoại và ngoại giao là kim chỉ nam để giải quyết căng thẳng và xung đột. Điều này đã được thể hiện rất rõ trong Tuyên bố New Delhi… Chúng tôi tin tưởng vào việc tuân thủ luật pháp quốc tế, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và đề cao tầm quan trọng cốt yếu của Hiến chương Liên Hợp Quốc; đó là những điều mà BRICS và các nước thành viên mong muốn khẳng định", Đặc phái viên của Ấn Độ tại BRICS, ông Sudhakar Dalela, cho biết tại một cuộc họp báo đặc biệt vào cuối ngày 12/9.

Ông Dalela từ chối bình luận về "các xung đột cụ thể".

Bên cạnh đó, theo trang Times of India, BRICS cũng tái khẳng định ủng hộ cải cách toàn diện Liên Hợp Quốc, bao gồm Hội đồng Bảo an, để tăng cường sự tham gia của các nước đang phát triển vào quá trình ra quyết định toàn cầu.

Là các thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, Nga và Trung Quốc cũng tái khẳng định sự ủng hộ đối với nguyện vọng của Brazil và Ấn Độ trong việc đóng vai trò lớn hơn tại tổ chức đa phương này, bao gồm cả tại Hội đồng Bảo an.

Về thương mại, tuyên bố phản đối các biện pháp thuế quan và phi thuế quan đơn phương mà họ cho là không phù hợp với luật pháp quốc tế và các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc.

Tuyên bố này kêu gọi loại bỏ các biện pháp đó và nhấn mạnh tác động của chúng đối với quan hệ kinh tế quốc tế.

Lập trường này phản ánh nỗ lực lâu dài của BRICS nhằm hướng tới một trật tự kinh tế và chính trị quốc tế cân bằng hơn.

Ngoài ra, tuyên bố cũng ủng hộ việc sử dụng rộng rãi hơn đồng tiền quốc gia trong thanh toán xuyên biên giới và quyết toán thương mại giữa các nước BRICS.

Minh Đức (Theo India Today, Times of India)