Cuộc bầu cử sít sao ở Thụy Điển được dự đoán có thể chứng kiến bước ngoặt mới của phe cực hữu

Theo các cuộc thăm dò mới nhất, khoảng cách giữa khối cánh tả và cánh hữu chỉ còn khoảng 0,3 điểm phần trăm. Kết quả này có thể mở đường để Đảng Dân chủ Thụy Điển (SD) cực hữu lần đầu tiên tham gia chính phủ.

Theo thăm dò trước thềm bầu cử của Dagens Nyheter/Ipsos công bố ngày 11/9, khối cánh tả do cựu Thủ tướng Magdalena Andersson lãnh đạo có thể giành 175 ghế, trong khi khối cánh hữu của đương kim Thủ tướng Ulf Kristersson đạt 174 ghế.

Bà Andersson, lãnh đạo Đảng Dân chủ Xã hội trung tả, được đánh giá là ứng cử viên sáng giá để trở lại ghế Thủ tướng sau 4 năm ở phe đối lập. Tuy nhiên, lợi thế của khối cánh tả đã thu hẹp đáng kể trong những ngày cuối chiến dịch.

Năm 2022, ông Kristersson – lãnh đạo Đảng Ôn hòa trung hữu – đã phá bỏ một điều cấm kỵ lâu nay khi thỏa thuận với Đảng SD để thành lập chính phủ thiểu số.

Thỏa thuận đó đã trao cho đảng cực hữu ảnh hưởng lớn đến chính sách, đặc biệt về tội phạm và nhập cư. Lần này, ông Kristersson đi xa hơn khi hứa hẹn dành các vị trí Bộ trưởng cho Đảng SD nếu khối cánh hữu thắng cử.

Kết quả cuộc bầu cử quốc hội ở Thụy Điển năm 2026 được dự đoán vô cùng sít sao và có thể mang lại thắng lợi mới cho phe cực hữu ở quốc gia Bắc Âu. Ảnh: Monocle Radio

Ông Jimmie Åkesson, lãnh đạo Đảng SD cực hữu, tuyên bố tại cuộc mít tinh ở Stockholm ngày 12/9 rằng đảng ông "đã thắng". Ông cho rằng Thụy Điển đang trở nên "an toàn hơn, tốt hơn và Thụy Điển hơn".

Nếu khối cánh hữu chiến thắng, ông Åkesson được kỳ vọng giữ chức Bộ trưởng Di trú. Đây sẽ là lần đầu tiên Đảng Dân chủ Thụy Điển cực hữu tham gia chính phủ kể từ khi đảng này vào nghị viện năm 2010.

Chuyên gia pháp lý John Stauffer, Giám đốc Civil Rights Defenders, cảnh báo rằng kết quả như vậy có thể làm suy yếu thêm danh tiếng lâu nay của Thụy Điển như nhà vô địch toàn cầu về nhân quyền.

Trong 4 năm qua, chính sách về tội phạm và nhập cư đã thay đổi mạnh mẽ. Đảng SD cam kết đưa "tình cảm chống Thụy Điển" vào luật chống kích động chống lại các nhóm dân tộc, thu hồi giấy phép cư trú vĩnh viễn và cắt giảm thêm nhập cư. Một khẩu hiệu của họ là "làm cho Thụy Điển trở lại là Thụy Điển".

"Điều đáng lo ngại trong nhiệm kỳ tới là chính phủ sẽ tiếp tục giảm mạnh số người đến Thụy Điển, số người được bảo vệ, và khiến càng nhiều người có nguồn gốc nhập cư rời khỏi nước này – bằng cách cưỡng chế hoặc tự nguyện", ông Stauffer nhận định.

Vị chuyên gia cho rằng xu hướng tiêu cực sẽ tiếp tục nếu Đảng SD vào chính phủ, và hình ảnh Thụy Điển từ nước ngoài sẽ xấu đi, không còn được xem là ngoại lệ về nhân quyền.

Đáng chú ý, Đảng Dân chủ Xã hội trung tả của bà Andersson dường như cũng đã dịch chuyển sang cánh hữu về các vấn đề như tội phạm, nhập cư và hội nhập. Do đó, ngay cả khi cánh tả thắng, nhiều chính sách cứng rắn hiện tại cũng khó có thể bị đảo ngược.

Các vấn đề lớn nhất với cử tri là y tế, trật tự pháp luật, nhập cư và kinh tế. Đảng Tự do (một phần của liên minh cầm quyền) và Đảng Trung tâm (phe cánh tả) có thể đóng vai trò then chốt vì cuộc đua quá sít sao. Đảng Cánh tả cũng đang tăng điểm ở một số nơi, đặc biệt Stockholm.

Giáo sư khoa học chính trị Bo Petersson tại Đại học Malmö nhận xét rằng các đảng chính thống đã tiếp nhận chính sách nhập cư hạn chế của Đảng SD. "Họ đã thực sự trở thành một phần rõ rệt của hệ thống chính trị hiện hành", ông Petersson cho biết.

Ông Fredrik Furtenbach, phóng viên chính trị cấp cao của đài phát thanh công cộng Thụy Điển Sveriges Radio, dự đoán nếu cánh hữu thắng, Đảng SD sẽ nhận nhiều ghế bộ trưởng – "một bước đột phá lớn".

Cuộc bầu cử ở Thụy Điển diễn ra trong bối cảnh phe cực hữu trỗi dậy ở châu Âu, sau chiến thắng của Đảng AfD ở Đức và sự tăng tốc của chính trị gia cực hữu Marine Le Pen ở Pháp.

Khoảng 8 triệu trong tổng số 10,6 triệu dân Thụy Điển đủ điều kiện bỏ phiếu, với tỉ lệ tham gia thường trên 80%.

Khoảng một nửa số phiếu đã được bỏ sớm. Kết quả sơ bộ dự kiến được công bố vào tối 13/9 (giờ địa phương), nhưng việc thành lập chính phủ có thể mất hàng tuần hoặc hàng tháng đàm phán.

Minh Đức (Theo DW, The Guardian)