Cảnh báo các bệnh truyền nhiễm sau mưa lớn, ngập úng liên tục nhiều nơi
ThS.BS. Nguyễn Quốc Phương, Trưởng khoa Kiểm soát Nhiễm khuẩn, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết, những ngày gần đây, Hà Nội và nhiều tỉnh miền Bắc mưa lớn liên tục, nhiều nơi ngập úng, cuốn theo bùn đất, rác thải, xác động vật và nước thải, làm ô nhiễm nguồn nước và môi trường. Người dân lội nước, dọn dẹp, tiếp xúc nước bẩn, có thể mắc nhiều bệnh truyền nhiễm.
Tuy nhiên, phần lớn các bệnh sau mưa ngập đều có thể phòng được. Quan trọng là phải nhận biết sớm nguy cơ và xử lý đúng ngay từ trong gia đình.
Theo bác sĩ Phương, nguy cơ mắc bệnh tùy thuộc mức độ tiếp xúc với nước ngập, bùn đất. Ở nông thôn, vùng trũng, nơi ngập sâu kéo dài, người dân lội nước, dọn bùn, làm đồng ruộng nên nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến nước và đất cao hơn.
Ở đô thị như Hà Nội, hạ tầng tốt hơn phần nào hạn chế tiếp xúc nước bẩn, nhưng tại điểm ngập sâu, ngập lâu nguy cơ vẫn còn, nhất là người làm việc ngoài trời, công nhân vệ sinh, xử lý bùn đất.
Lội nước, dọn bùn: Cảnh giác vi khuẩn Whitmore
Bệnh do xoắn khuẩn Leptospira là bệnh điển hình liên quan đến nước ngập. Vi khuẩn có trong nước, bùn nhiễm nước tiểu động vật (nhất là chuột), xâm nhập qua da xây xước khi lội nước, dọn bùn.
Bệnh khởi phát bằng sốt, đau đầu, đau cơ (đặc biệt đau bắp chân), mệt mỏi; nặng có thể vàng da, tiểu ít, tổn thương gan thận. Chuyên gia y tế khuyến cáo người dân phòng bệnh bằng cách hạn chế lội nước bẩn; đi ủng, mang găng, che kín vết thương. Sau tiếp xúc nước ngập, nếu sốt kèm đau cơ nhiều, vàng da hoặc tiểu ít, cần đi khám sớm và báo bác sĩ tiền sử lội nước.
Bệnh Whitmore (melioidosis) do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei trong đất và nước, cũng có nguy cơ gặp nhiều hơn vào mùa mưa. Vi khuẩn xâm nhập qua vết thương khi tiếp xúc đất bùn hoặc do hít phải. Bệnh này có biểu hiện đa dạng: sốt kéo dài, áp xe da, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết. Cứ mỗi mùa mưa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vẫn tiếp nhận rải rác ca Whitmore.
Cách phòng bệnh Whitmore tương tự Leptospira: tránh để da chạm trực tiếp đất bùn, rửa sạch tay chân sau khi làm việc. Người có bệnh nền sốt kéo dài không rõ nguyên nhân sau tiếp xúc bùn đất cần đi khám.
Nhóm bệnh phổ biến nhất sau ngập lụt là tiêu chảy cấp, lỵ, thương hàn, tả, viêm gan A, do nước lũ cuốn theo chất thải, vi sinh vật gây bệnh, thực phẩm ngâm nước bẩn dễ nhiễm khuẩn. Dấu hiệu mắc bệnh gồm: tiêu chảy nhiều lần, nôn, đau bụng, sốt; khát nhiều, khô môi, tiểu ít là đã mất nước.
Người dân cần phòng bệnh bằng ăn chín, uống sôi, dùng nước sạch; bỏ thực phẩm ngâm nước lũ hoặc hư hỏng; rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền mất nước nhanh, cần khám sớm khi tiêu chảy, nôn nhiều.
"Nhiều người chủ quan khi nước đã rút, nhưng đây lại là thời điểm bệnh đường tiêu hóa và sốt xuất huyết dễ gia tăng", bác sĩ Phương lưu ý.
Thời điểm đề phòng sốt xuất huyết
Sau mưa, nước đọng trong xô chậu, chai lọ, lốp xe, phế thải quanh nhà cũng sẽ thành nơi muỗi vằn đẻ trứng, khiến nguy cơ sốt xuất huyết thường tăng vài tuần sau khi nước rút. Vì vậy, ngay khi nước rút, cần lật úp, dọn bỏ vật chứa nước, đậy kín bể chứa, thả cá diệt lăng quăng; phòng muỗi đốt bằng mặc quần áo dài, ngủ màn kể cả ban ngày. Khi sốt, không tự truyền dịch hay tự điều trị kéo dài; cần đi khám, nhất là khi kèm đau bụng nhiều, nôn nhiều, chảy máu chân răng, chảy máu cam hoặc lừ đừ.
Nguồn nước ô nhiễm cũng khiến gia tăng bệnh đau đỏ (viêm kết mạc cấp), bệnh dễ lây qua tiếp xúc và dùng chung đồ. Vì vậy, người dân cần rửa tay thường xuyên, không dụi mắt, không dùng chung khăn mặt và không tự dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid.
Ngâm nước bẩn lâu cũng gây nước ăn chân (nấm kẽ chân), viêm nang lông. Nước ngập chứa bùn đất, vật sắc nhọn và nhiều vi khuẩn, trong đó có một số vi khuẩn như Aeromonas, Vibrio có thể gây nhiễm trùng vết thương tiến triển nhanh. Sau khi lội nước cần rửa sạch, lau khô chân tay, đi giày dép khô.
Vết thương phải rửa bằng nước sạch và xà phòng, sát khuẩn, che phủ; đến cơ sở y tế nếu vết thương sâu, bẩn hoặc sưng, nóng, đỏ, chảy dịch. Vết thương dính đất bùn còn có nguy cơ uốn ván bệnh nặng.
Thời tiết lạnh ẩm, nhà cửa ẩm mốc và sinh hoạt tập trung cũng làm tăng bệnh hô hấp như cảm cúm, viêm họng, viêm phổi, nhất là ở trẻ em, người cao tuổi. Do đó, người dân nên giữ ấm, giữ nhà khô thoáng, lau dọn nấm mốc, tránh nơi đông người kém thông khí. Nếu sốt cao, ho nhiều, khó thở hoặc đau ngực thì cần đi khám.
HM
