Hình ảnh trẻ có thể bị ghép vào nội dung nhạy cảm
Tham gia thảo luận tại hội trường về tình hình kinh tế - xã hội chiều 30/10, ĐBQH Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên) cho biết, qua nắm bắt từ cơ sở, cử tri rất quan tâm đến tác động của nội dung độc hại trên môi trường mạng đối với trẻ em.
Theo đại biểu, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo đã mở ra nhiều cơ hội cho tương lai đất nước, nhưng có một câu hỏi cần đặt ra: khi trẻ em bước vào thế giới số, chúng ta đã thực sự bảo vệ các em đến đâu?
Không thể phủ nhận lợi ích của môi trường mạng trong học tập, tiếp cận tri thức, phát triển ngoại ngữ, kỹ năng công nghệ và sáng tạo. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng trẻ em đang bước vào môi trường này nhanh hơn với khả năng bảo vệ của gia đình, nhà trường, pháp luật và các nền tảng số.
ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Ảnh: Media Quốc hội).
Đại biểu bày tỏ lo ngại, trong khi các em chưa đủ nhận thức, kỹ năng để nhận diện rủi ro thì nội dung độc hại, bắt nạt, dụ dỗ, xâm hại và thao túng tâm lý ngày càng tinh vi.
Trách nhiệm của các chủ thể chưa chưa rõ, kiểm soát độ tuổi, phát hiện, xử lý vi phạm còn hạn chế.
Gia đình, nhà trường khó giám sát toàn diện, còn các nền tảng số chưa phải lúc nào cũng đặt sự an toàn của trẻ em lên trên mục tiêu thu hút người dùng.
"Kẻ xấu có thể giả danh bạn bè, người nổi tiếng để tạo lòng tin, dụ dỗ trẻ cung cấp hình ảnh riêng tư rồi đe dọa, khống chế.
Một bức ảnh bị chế giễu, một đoạn video bị phát tán trong nhóm lớp có thể nhanh chóng lan rộng khiến trẻ bị cô lập, xúc phạm ngay cả khi đã rời nhà trường", đại biểu Huy nói.
Song đại biểu cho rằng, nếu chỉ yêu cầu xóa bài viết mà không ngăn chặn phát tán, hỗ trợ tâm lý và xử lý vi phạm thì vấn đề chưa thực sự được giải quyết.
Đáng lo ngại hơn, hình ảnh trẻ có thể bị ghép vào nội dung nhạy cảm, giọng nói, hình ảnh người thân bị giả mạo để lừa đảo.
Điều đáng sợ không chỉ là nội dung giả mà còn là sự tổn thương, kỳ thị thật mà trẻ phải gánh chịu.
"Chúng ta thường khuyên trẻ không kết bạn với người lạ, không chia sẻ thông tin cá nhân, khuyên cha mẹ giám sát con chặt chẽ. Nhưng liệu trẻ có thể nhận diện đủ mọi thủ đoạn tinh vi? Liệu cha mẹ có thể kiểm soát mọi nội dung mà thuật toán liên tục đề xuất? Nếu nền tảng chưa ngăn chặn được người lạ tiếp cận trẻ, chưa xử lý kịp thời nội dung độc hại, chỉ yêu cầu gia đình quản lý chặt hơn, tôi cho rằng là chưa đủ", đại biểu Huy nêu loạt câu hỏi.
Chủ động thiết lập cơ chế bảo vệ trẻ đủ mạnh
Không thể đòi hỏi trẻ tự bảo vệ mình trước những rủi ro mà ngay cả người trưởng thành cũng khó nhận diện. Nhiều quốc gia đã thúc đẩy các biện pháp hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội.
Nhưng theo đại biểu, vấn đề không còn là có nên cho trẻ em tiếp cận internet hay không, mà là làm thế nào để các em được hưởng lợi từ công nghệ mà không phải đánh đổi bằng sự an toàn, sức khỏe, tinh thần và quyền riêng tư.
Quang cảnh phiên họp chiều 30/10 (Ảnh: Media Quốc hội).
Việc triển khai Quyết định 468 của Thủ tướng Chính phủ về chương trình bảo vệ và hỗ trợ trẻ em trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030 đã tạo tiền đề để huy động sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương, nhà trường, gia đình và doanh nghiệp công nghệ.
Tuy nhiên, cơ chế phối hợp, phân định trách nhiệm, bố trí nguồn lực và ràng buộc trách nhiệm của các nền tảng số vẫn cần được tăng cường.
Do vậy, đại biểu kiến nghị Quốc hội tiếp tục hoàn thiện pháp luật về trẻ em, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và trách nhiệm của nền tảng số. Tăng cường giám sát thực hiện chương trình giai đoạn 2026 - 2030, làm rõ nghĩa vụ ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung xâm hại, xử lý phản ánh và phối hợp với cơ quan chức năng.
Đại biểu kiến nghị Chính phủ phân công rõ cơ quan chủ trì, bố trí nguồn lực, xác định thời hạn và kết quả thực hiện, xây dựng quy trình phối hợp thống nhất từ tiếp nhận tin báo, xác minh, bảo vệ nạn nhân đến xử lý vi phạm, bảo đảm trẻ em và gia đình có đầu mối dễ tiếp cận và tìm kiếm trợ giúp.
Đề nghị các cơ quan chức năng và các địa phương tăng cường điều tra tội phạm mạng, phối hợp quốc tế hỗ trợ nạn nhân, đẩy mạnh giáo dục kỹ năng số an toàn, phòng, chống bắt nạt trực tuyến và hỗ trợ tâm lý học đường.
Nhấn mạnh, nội dung độc hại trên môi trường mạng có thể lan truyền chỉ trong vài giây nhưng xử lý hậu quả có thể mất nhiều ngày, nhiều tháng, thậm chí để lại những tổn thương không thể xóa nhòa.
Vì vậy, không thể chỉ chạy theo khắc phục hậu quả mà phải chủ động thiết lập cơ chế bảo vệ đủ mạnh ngay từ đầu bởi công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi trẻ em không phải trả giá cho những rủi ro mà các em chưa đủ khả năng tự bảo vệ mình.
