Đấu thầu trong y tế đừng để người bệnh "mắc kẹt" giữa cơ chế mua sắm và thanh toán

Sáng 6/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi).

Không để người bệnh chịu hậu quả khi nguồn cung đứt gãy

Góp ý trong lĩnh vực y tế, ĐBQH Nguyễn Vũ Trung (đoàn Tp.Hồ Chí Minh) cho rằng, giá thấp không đồng nghĩa với giá trị tốt nhất. Nếu chỉ chọn giá mua ban đầu thấp nhất, cơ sở y tế có thể phải trả nhiều hơn trong toàn bộ vòng đời thiết bị.

Theo ông Trung, dự thảo Luật đã đề cập phương pháp đánh giá theo chi phí vòng đời nhưng để các đơn vị tự lựa chọn. Vì vậy, đối với những gói thầu có chi phí vận hành, bảo trì hoặc vật tư tiêu hao lớn, luật cần quy định bắt buộc tính tổng chi phí trong suốt thời gian sử dụng.

ĐBQH Nguyễn Vũ Trung (Ảnh: Media Quốc hội).

Đại biểu Trung đề nghị bổ sung quy định, theo đó, hồ sơ mời thầu đối với các gói thầu có chi phí vận hành, bảo trì, vật tư tiêu hao hoặc chi phí liên quan đáng kể phải xác định và công bố phương pháp đánh giá tổng chi phí vòng đời. Các tiêu chí kỹ thuật, chất lượng và chi phí phải đo lường được, gắn trực tiếp với nhu cầu sử dụng.

Một vấn đề khác được đại biểu Nguyễn Vũ Trung lưu ý là phải bảo đảm người bệnh không bị "mắc kẹt" giữa cơ chế mua sắm và cơ chế thanh toán.

Theo ông Trung, tại khoản 3 Điều 35, dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) cho phép một số cơ sở y tế mua thuốc, vật tư, thiết bị không áp dụng Luật Đấu thầu, nhưng lại giao Chính phủ quy định việc thanh toán bảo hiểm y tế. 

"Vậy các cơ sở y tế thuộc nhóm này nếu cung cấp dịch vụ y tế không do bảo hiểm y tế thanh toán có được tự mua sắm không áp dụng Luật Đấu thầu hay không?", ông Trung nói và cho rằng luật cần làm rõ, tránh phải suy diễn và khó áp dụng.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định cho phép các cơ sở y tế tự quyết định mua sắm thuốc, nguyên liệu làm thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, vật tư y tế và thiết bị y tế bằng nguồn thu từ dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh không thuộc phạm vi thanh toán của Quỹ bảo hiểm y tế.

"Việc mua sắm phải được hạch toán riêng, bảo đảm công khai, minh bạch, chất lượng chuyên môn, hiệu quả và lưu trữ hồ sơ để phục vụ kiểm tra, giám sát; giao Chính phủ hướng dẫn", ông Trung kiến nghị.

Đối với quy định cho phép trạm y tế xã mua theo kết quả đấu thầu của cơ sở công lập, đại biểu cho rằng cần làm rõ cách lựa chọn nhà cung cấp, trách nhiệm giao hàng và phương án xử lý khi hợp đồng không bảo đảm nguồn cung.

Đại biểu đề nghị quy định ngoại lệ đối với nguyên tắc ưu tiên thuốc trong nước khi thiếu hàng hoặc không phù hợp điều trị. Trạm y tế cần được lựa chọn nhà cung cấp theo danh sách hoặc thỏa thuận còn hiệu lực, đồng thời được mua bổ sung nếu nhà cung cấp không giao hàng.

Theo đại biểu Nguyễn Vũ Trung, quyền lựa chọn phương thức mua sắm phải đi cùng căn cứ lựa chọn, chuẩn giá và trách nhiệm giải trình. 

Trong lĩnh vực y tế, thước đo không phải hồ sơ có đủ chữ ký, con dấu, mà là cơ sở y tế mua đúng thứ cần dùng, đúng thời điểm, với tổng chi phí hợp lý, không để người bệnh chịu hậu quả khi nguồn cung đứt gãy.

Làm rõ quyền chủ động mua sắm

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Huỳnh Kim Minh Tâm (đoàn An Giang) đề nghị hoàn thiện Điều 34 và cụ thể hóa khoản 4, khoản 5 Điều 18 để quyền chủ động mua sắm có căn cứ rõ ràng, gắn với trách nhiệm phối hợp trong quá trình thực hiện.

Đại biểu đồng tình với báo cáo tiếp thu của ban soạn thảo đã giải trình cơ chế chủ động mua sắm khi chưa có kết quả lựa chọn nhà thầu, không lựa chọn được nhà thầu hoặc khi thỏa thuận khung đã hết hiệu lực. Riêng trường hợp nhà thầu cung ứng không đủ, cơ chế xử lý cần tiếp tục được hoàn thiện.

ĐBQH Huỳnh Kim Minh Tâm (Ảnh: Media Quốc hội).

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung rõ nguyên tắc xử lý tại Điều 34: khi nhà thầu giao chậm, giao thiếu, không đáp ứng nhu cầu sử dụng thiết yếu, đơn vị sử dụng cần biết rõ khi nào chủ động mua bổ sung, ai quyết định và phạm vi mua đến đâu. 

Các điều kiện, thẩm quyền, trình tự, giới hạn số lượng, thời gian và trách nhiệm giải trình cần được quy định cụ thể khi hướng dẫn thi hành; đồng thời kiểm soát việc mua sắm trùng lặp hoặc lợi dụng cơ chế này để né tránh mua sắm tập trung.

"Trong lĩnh vực y tế, nếu mua sắm hoặc cung ứng bị gián đoạn, hoạt động điều trị có thể bị ảnh hưởng; người bệnh hoặc phải chờ đợi, hoặc phải chuyển tuyến và phát sinh thêm chi phí", đại biểu nêu ý kiến.

Đại biểu cho rằng cần quy định rõ trách nhiệm, thời hạn thông báo tiến độ, tình trạng cung ứng của đơn vị mua sắm tập trung và nghĩa vụ khắc phục của nhà thầu.

"Có thông tin đủ sớm thì đơn vị sử dụng mới có thể chủ động phương án, hạn chế phải xử lý khi nguồn hàng đã hết", đại biểu nêu.

ĐBQH Nguyễn Hồng Việt (Ảnh: Media Quốc hội).

Cùng góp ý kiến, ĐBQH Nguyễn Hồng Việt - Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền Thái Bình (đoàn Hưng Yên) cho rằng cần bảo đảm hài hòa giữa quyền tự chủ của cơ sở y tế và lợi thế của mua sắm tập trung.

Từ thực tiễn bệnh viện là một trong hai đơn vị được UBND tỉnh giao thực hiện đấu thầu tập trung cấp địa phương, đại biểu nhận thấy hình thức này giúp thống nhất giá thuốc trên toàn tỉnh, giảm chi phí tư vấn đấu thầu, tăng công khai, minh bạch và điều tiết nguồn cung giữa các cơ sở y tế.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 3, loại trừ các trường hợp mua sắm hàng hóa thuộc danh mục mua sắm tập trung hoặc danh mục thuốc áp dụng hình thức đàm phán giá khỏi cơ chế tự quyết định mua sắm của đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ nhóm 1, nhóm 2. Đồng thời, chỉnh lý khoản 7 Điều 34 tương ứng.

Đại biểu cũng đề nghị đưa vào Luật cơ chế cho phép cơ sở y tế chủ động mua thuốc tối đa 12 tháng khi mua sắm tập trung chưa có kết quả đấu thầu, tránh nguy cơ thiếu thuốc.