Bán xăng dầu không có hóa đơn, chứng từ
Theo kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ về việc chấp hành pháp luật trong hoạt động mua bán, kinh doanh xăng dầu tại Petimex, doanh nghiệp này có vốn điều lệ hơn 873 tỷ đồng, trong đó vốn nhà nước chiếm 98,63%. Giai đoạn 2022-2025, hoạt động kinh doanh xăng dầu của Petimex đóng góp cho ngân sách nhà nước 7.878 tỷ đồng.
Tuy nhiên, qua thanh tra hoạt động kinh doanh xăng dầu, cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều dấu hiệu vi phạm cần được tiếp tục làm rõ.
Đáng chú ý, theo kết luận thanh tra, Petimex đã bán khoảng 185 triệu lít xăng dầu, tương đương khoảng 2.841 tỷ đồng, nhưng không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc. Hành vi này có dấu hiệu của các tội Trốn thuế, Buôn lậu và Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, theo các Điều 200, 188 và 221 Bộ luật Hình sự.
Thanh tra Chính phủ đã chuyển hồ sơ, tài liệu liên quan và kiến nghị cơ quan công an điều tra xem xét, xử lý theo thẩm quyền.
Một cửa hàng kinh doanh xăng dầu của Petimex (Ảnh: Petimex).
Một nội dung đáng chú ý khác liên quan đến hoạt động bán xăng dầu trong tháng 3/2026. Theo kết luận, Petimex đã bán hơn 16 triệu lít xăng dầu cho 14 khách hàng trước các kỳ điều hành giá, với mức giá thấp hơn giá thành, trái quy định. Số tiền thiệt hại cho doanh nghiệp được ước tính khoảng 58 tỷ đồng.
Cũng trong tháng này, Petimex bán 5,9 triệu lít dầu diesel 0,001S cho Công ty cổ phần Nhiên liệu Phúc Lâm không đúng quy định và các thỏa thuận giữa hai bên. Số tiền thiệt hại ước tính khoảng 41,5 tỷ đồng.
Thanh tra Chính phủ đánh giá các hành vi trên có dấu hiệu của tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí theo Điều 219 Bộ luật Hình sự. Hồ sơ vụ việc đã được chuyển Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an để xem xét, xử lý theo quy định.
Nhiều giao dịch, chính sách bán hàng có dấu hiệu gây thất thoát
Ngoài các vụ việc nêu trên, kết luận thanh tra còn chỉ ra nhiều giao dịch và chính sách bán hàng có dấu hiệu vi phạm quy định về quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Cụ thể, từ ngày 27/1 đến ngày 24/2/2026, Petimex bán xăng dầu cho Công ty Phúc Lâm với giá thấp hơn giá bán được xác định tại thời điểm ký xác nhận 15 đơn đặt hàng. Hành vi này bị đánh giá là vi phạm quy chế bán hàng và các thỏa thuận giữa hai bên, gây thiệt hại ước tính khoảng 2,3 tỷ đồng.
Đáng chú ý, sau khi đoàn thanh tra làm việc về đơn hàng 5,9 triệu lít dầu diesel ngày 6/3/2026, Tổng Giám đốc Petimex và lãnh đạo Phòng Kinh doanh đã bổ sung một biên bản sửa đổi, bổ sung đề ngày 2/3/2026, được kết luận thanh tra xác định là ký lùi ngày để gửi đoàn thanh tra. Hành vi này có dấu hiệu của tội Giả mạo trong công tác theo Điều 359 Bộ luật Hình sự.
Trong hoạt động bán hàng tạm nhập, tái xuất cho 6 đối tác nước ngoài, Petimex bị xác định bán hàng thấp hơn chi phí kế toán, với số tiền thiệt hại ước tính khoảng 322 tỷ đồng. Theo Thanh tra Chính phủ, hành vi này có dấu hiệu của tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.
Công tác quản lý công nợ cũng bộc lộ những vấn đề đáng lưu ý. Petimex bị chỉ ra việc nâng định mức nợ cho Công ty cổ phần Thương mại Dầu khí Cửu Long qua các năm, cho nợ không cần tài sản thế chấp và không có bảo lãnh ngân hàng, gây thiệt hại ước tính khoảng 86 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, chính sách bán hàng của Petimex cho phép khoản nợ của hai công ty con là Công ty cổ phần Nhiên liệu Đồng Tháp và Công ty cổ phần Nhiên liệu Tây Đô vượt quá giá trị tài sản bảo đảm. Số tiền thiệt hại được ước tính khoảng 1,4 tỷ đồng.
Các hành vi liên quan đến giao dịch bán hàng, quản lý công nợ và chính sách bán hàng nêu trên đều được Thanh tra Chính phủ đánh giá có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, cần tiếp tục được cơ quan điều tra làm rõ và xử lý theo thẩm quyền.
Vi phạm cả quy định về Quỹ bình ổn và dự trữ xăng dầu
Không chỉ chỉ ra những dấu hiệu vi phạm hình sự, kết luận thanh tra còn xác định Petimex có các vi phạm hành chính trong quản lý, kinh doanh xăng dầu.
Theo đó, trong tháng 3/2026, doanh nghiệp đã sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu số tiền hơn 4,2 tỷ đồng đối với 958.624 lít xăng dầu mua từ thương nhân đầu mối trong các kỳ điều hành có chi quỹ, không đúng quy định. Hành vi này thuộc trường hợp bị phạt tiền từ 240 - 300 triệu đồng đối với tổ chức, đồng thời phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Về dự trữ xăng dầu bắt buộc, từ ngày 1/1 đến 31/3/2026, Petimex có 28 ngày lượng xăng RON 95 tồn kho thấp hơn mức dự trữ lưu thông tối thiểu phải hơn 12,7 triệu lít/ngày. Lượng tồn theo ngày trong những thời điểm này dao động từ khoảng 3,01 triệu lít đến 12,7 triệu lít. Hành vi vi phạm có mức phạt tiền từ 120 - 140 triệu đồng.
Ngoài ra, tại Petimex và hai công ty con có hành vi găm xăng trong kho. Cụ thể, trong tháng 3/2026 có những ngày lượng tồn kho một số mặt hàng xăng dầu vượt quá 150% mức tồn kho trung bình của ba tháng liền kề trước đó. Số ngày vi phạm liên tục dao động từ 15 - 29 ngày trong tháng, có thời điểm lượng tồn kho vượt đến 500%. Hành vi này thuộc trường hợp bị xử phạt hành chính theo quy định.
Thanh tra Chính phủ đã chuyển hồ sơ các vi phạm hành chính nêu trên đến Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp để xử lý theo thẩm quyền.
Đáng chú ý, kết luận thanh tra còn chỉ ra những bất cập trong việc sử dụng hệ thống đo mức, nhiệt độ và báo tràn tự động tại các bồn chứa xăng dầu. Petimex đã đầu tư, lắp đặt thiết bị nhưng không sử dụng để theo dõi, quản lý, mua bán và thanh toán lượng hàng nhập, xuất qua bồn.
Đơn vị lắp đặt cũng không thực hiện kiểm định lần đầu đối với thiết bị trước khi đưa vào sử dụng; trong khi công chức hải quan được giao nhiệm vụ không thực hiện việc so sánh, đối chiếu số liệu thiết bị đo tự động với kết quả giám định theo quy định.
Thanh tra Chính phủ đánh giá các hành vi liên quan có dấu hiệu của tội Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng theo Điều 360 Bộ luật Hình sự, cần được tiếp tục làm rõ.
Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công an và UBND tỉnh Đồng Tháp tổ chức thực hiện các nội dung liên quan; yêu cầu cơ quan điều tra tiếp nhận, giải quyết các kiến nghị khởi tố và làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan.
