Quốc hội thông qua Luật Luật sư (sửa đổi): Bổ sung tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề

Quốc hội thông qua Luật Luật sư (sửa đổi), bổ sung tiêu chuẩn hành nghề, thiết lập kỳ thi quốc gia về luật sư.

Tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề của luật sư

Sáng 20/11, với 470/482 đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Luật sư (sửa đổi). Luật mới có hiệu lực thi hành từ 1/3/2027.

Trước khi tiến hành biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự luật.

Về tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề của luật sư, theo Bộ trưởng, có ý kiến đề nghị cân nhắc việc người có bằng thạc sĩ, tiến sĩ luật nhưng không có bằng cử nhân luật trở thành luật sư vì thiếu kiến thức pháp lý nền tảng.

Quốc hội thông qua Luật Luật sư (sửa đổi): Bổ sung tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề- Ảnh 1.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng (Ảnh: Media Quốc hội).

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự luật đã được chỉnh lý theo hướng chỉ áp dụng ngoại lệ trong một số trường hợp đối với người có bằng luật sau đại học tại các quốc gia không đào tạo cử nhân luật, như Juris Doctor tại Mỹ, Canada...

Đây là chương trình chuyên sâu dành cho người đã tốt nghiệp đại học ngành khác, bảo đảm kiến thức pháp luật nền tảng và đủ điều kiện dự thi luật sư tại nước sở tại.

Quy định này tạo cơ hội bình đẳng cho người học luật, thu hút nhân lực chất lượng cao, am hiểu pháp luật quốc tế.

Để kiểm soát chất lượng đầu vào, các trường hợp này không được miễn, giảm thời gian tập sự - tức là phải hoàn thành 12 tháng đào tạo nghề, 12 tháng tập sự và đạt kỳ thi quốc gia về luật sư.

Cụ thể, luật mới thông qua quy định tiêu chuẩn luật sư (điều 7) bao gồm là công dân Việt Nam, trung thành với Tổ quốc, tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức tốt, kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực.

Có bằng cử nhân luật, trừ trường hợp người có bằng luật sau đại học tại quốc gia không đào tạo cử nhân luật.

Cùng với đó là các tiêu chuẩn phải tốt nghiệp khóa đào tạo nghề luật sư hoặc được miễn đào tạo nghề luật sư. Hoàn thành việc tập sự hành nghề luật sư hoặc được miễn tập sự hành nghề luật sư.

Đạt yêu cầu kỳ thi quốc gia về luật sư hoặc được Hội đồng tuyển chọn luật sư đánh giá đủ tiêu chuẩn, điều kiện trở thành luật sư đối với người được miễn tập sự hành nghề luật sư.

Luật quy định người có bằng luật sau đại học tại quốc gia không đào tạo cử nhân luật muốn trở thành luật sư phải đáp ứng tiêu chuẩn là công dân Việt Nam, trung thành với Tổ quốc, tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức tốt, kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực.

Đồng thời, phải tốt nghiệp khóa đào tạo nghề luật sư, hoàn thành 12 tháng tập sự hành nghề luật sư và đạt yêu cầu kỳ thi quốc gia về luật sư.

Luật quy định người muốn hành nghề luật sư phải đáp ứng đủ các điều kiện gồm có chứng chỉ hành nghề luật sư. Là thành viên của một đoàn luật sư và được cấp thẻ luật sư. Chính phủ quy định chi tiết điều này.

Quy định về kỳ thi quốc gia về luật sư

Về kỳ thi quốc gia về luật sư, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho hay đa số ý kiến đồng tình với mô hình kỳ thi quốc gia. Có ý kiến đề nghị bổ sung thành phần Hội đồng tuyển chọn, cân nhắc chuyển kỳ thi từ Liên đoàn Luật sư Việt Nam sang Bộ Tư pháp.

Tiếp thu ý kiến ĐBQH, dự thảo luật chỉnh lý theo hướng Hội đồng tuyển chọn luật sư do Bộ trưởng Bộ Tư pháp thành lập.

Quốc hội thông qua Luật Luật sư (sửa đổi): Bổ sung tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề- Ảnh 2.

Quang cảnh phiên họp sáng 20/11 (Ảnh: Media Quốc hội).

Gồm lãnh đạo Bộ Tư pháp là Chủ tịch, Thường trực Liên đoàn Luật sư Việt Nam là Phó chủ tịch thường trực, cùng đại diện cơ quan tiến hành tố tụng, cơ sở đào tạo nghề luật sư, tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, chuyên gia và luật sư.

Quy định này nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng tại kết luận 69 và nghị quyết 27 về tổ chức kỳ thi quốc gia để cấp chứng chỉ hành nghề, nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư, lấy người dân làm trung tâm và cắt giảm thủ tục hành chính.

Mô hình này chuyển đổi một cách căn bản bản chất đánh giá từ chỉ kiểm tra kết quả tập sự sang đánh giá toàn diện nhận thức chính trị, pháp luật, đạo đức và kỹ năng hành nghề.

Việc gắn kỳ thi với cấp chứng chỉ giúp giảm thủ tục từ 4 bước xuống còn 2 bước, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dự thi.

Kỳ thi do Hội đồng liên ngành tổ chức bảo đảm công bằng, chuẩn hóa, thống nhất hơn kỳ kiểm tra do một tổ chức tự thực hiện, tương đồng kinh nghiệm của Trung Quốc, Nhật Bản, Đức.

Việc Hội đồng tuyển chọn do cơ quan Nhà nước chủ trì không làm suy giảm vai trò tự quản của Liên đoàn Luật sư Việt Nam mà kế thừa tối đa nguồn lực, kinh nghiệm của đội ngũ luật sư.

Liên đoàn Luật sư Việt Nam vẫn giữ vai trò nòng cốt với đại diện là Phó chủ tịch thường trực Hội đồng.

Đề xuất Chủ tịch, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư không quá 65 tuổi

Về xử lý kỷ luật đối với luật sư, tiếp thu ý kiến của của các đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã chỉnh lý theo hướng xác định quyết định giải quyết khiếu nại của Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam là quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng trong nội bộ tổ chức xã hội - nghề nghiệp. 

Đồng thời, không quy định trong dự thảo Luật về quyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân đối với quyết định tạm đình chỉ tư cách thành viên hoặc xóa tên khỏi danh sách luật sư để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Quyền khởi kiện ra Tòa án khi có tranh chấp hoặc khi cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của luật sư bị xâm phạm, gây thiệt hại là quyền hiến định và quyền tố tụng đã được điều chỉnh trực tiếp bởi pháp luật về tố tụng dân sự. 

Do đó, Luật Luật sư với tính chất là luật chuyên ngành điều chỉnh về tổ chức và hành nghề luật sư không quy định lại các vấn đề thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về tố tụng.