Mối quan hệ giữa Washington và Kiev vừa trở nên căng thẳng rõ rệt ngay trong thời điểm các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ dẫn đầu nhằm chấm dứt xung đột Nga - Ukraine diễn ra ở Florida.
Theo nguồn tin của Axios, nguyên nhân chính bắt nguồn từ thỏa thuận bất ngờ về dầu diesel giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin vào ngày 9/10, nhưng nguyên nhân sâu xa hơn là do Ukraine không đáp ứng các yêu cầu của Mỹ về việc ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga.
Theo một quan chức Mỹ có kiến thức trực tiếp về vấn đề này, ông Trump đã quyết định theo đuổi thỏa thuận diesel với ông Putin sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phớt lờ 6 lần kêu gọi của Mỹ yêu cầu dừng các cuộc tấn công vào các cơ sở lọc dầu của Moscow.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại New York, ngày 23/9/2026. Ảnh: CFR
Theo Kyiv Post, thỏa thuận diesel đã phủ bóng đen lên các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ dẫn đầu ở Miami và làm dấy lên những câu hỏi về chiến lược gây sức ép của Washington đối với Moscow.
Cuộc họp cấp cao vào ngày 9/10 tại Miami quy tụ các quan chức Mỹ, Ukraine và châu Âu để thảo luận về các đề xuất hòa bình mới, các cam kết đảm bảo an ninh và việc bảo vệ cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine trước thềm mùa đông.
Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff mô tả các cuộc thảo luận mang tính "xây dựng" nhưng không công bố bất kỳ bước đột phá nào. Các cuộc đàm phán, vốn dự kiến kéo dài 2 ngày, được cho là đã kết thúc chỉ sau một phiên họp kéo dài 6 giờ vào ngày 9/10.
Ông Witkoff không làm rõ liệu các phái đoàn có tiếp tục gặp mặt vào ngày 10/10 như kế hoạch ban đầu hay không, Kyiv Post cho biết.
Các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu Nga trong những tháng gần đây đã gây gián đoạn ngành năng lượng của gã khổng lồ Á-Âu và góp phần tạo ra cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu. Moscow sau đó đã cấm xuất khẩu diesel, càng làm thắt chặt nguồn cung toàn cầu vốn đã chịu áp lực từ xung đột Iran.
Trong các cuộc thảo luận với ông Trump và các đặc phái viên Steve Witkoff cùng Jared Kushner, ông Zelensky từng đề xuất tạm dừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga nếu Moscow đồng ý ngừng nhắm vào các nhà máy điện của Ukraine.
Tuy nhiên, theo nguồn tin của Axios, phía Mỹ muốn Kiev ngừng các cuộc tấn công mà không đặt điều kiện với hành động của Nga, vì những cuộc tấn công này đang làm tăng áp lực về giá nhiên liệu tại Mỹ, đồng thời kêu gọi Kiev không thực hiện các bước gây ảnh hưởng xấu đến người tiêu dùng ở "xứ cờ hoa".
"Các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu gây đau đớn cho Nga, nhưng cũng gây đau đớn cho Mỹ", nguồn tin của Axios nói.
Phản ứng trước diễn biến này, ông Zelensky cho biết thỏa thuận đã khiến ông bất ngờ và chỉ trích quyết định của Mỹ. Ông cảnh báo rằng thỏa thuận sẽ cung cấp nguồn tài chính cho Moscow để kéo dài giao tranh và làm suy yếu các nỗ lực hòa bình.
Ông Zelensky gọi đây là "một khoản đầu tư vào một cuộc chiến, vốn cần phải được chấm dứt, chứ không phải kéo dài" và là "một quyết định yếu kém từ phía những đối tác mạnh mẽ".
Minh Đức (Theo India Today, Kyiv Post)
