Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang báo cáo giải trình trước Quốc hội. Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
Trước khi thông qua Nghị quyết, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang báo cáo giải trình ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến của các vị Đại biểu Quốc hội về hồ sơ dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Về sự cần thiết ban hành, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết đa số các ý kiến tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết (60/96 ý kiến). Tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát các nội dung của Nghị quyết để thể hiện rõ định hướng vừa giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, vừa kiến tạo phát triển.
Đồng thời, Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ đưa các nội dung của dự thảo Nghị quyết này vào hồ sơ dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và tại hồ sơ dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao đã bổ sung các quy định để bảo đảm tương ứng với các quy định của Nghị quyết này, ví dụ như chế định về trình tự, thủ tục tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, các thủ tục miễn trách nhiệm hình sự… Đồng thời, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát các quy định chặt chẽ để bảo đảm tránh lợi dụng, không hợp thức hóa các sai phạm, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước.
Về thời gian trình, hồ sơ dự thảo Nghị quyết, trình tự, thủ tục xây dựng chính sách, soạn thảo Nghị quyết, ngôn ngữ, thể thức, kỹ thuật trình bày văn bản, tiếp thu ý kiến của các vị Đại biểu Quốc hội, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã phối hợp với Cơ quan thẩm tra rà soát, chỉnh lý kỹ thuật trình bày để bảo đảm rõ hiểu hơn, thống nhất với pháp luật chuyên ngành, phù hợp với quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Về sự phù hợp của dự thảo Nghị quyết với chủ trương, đường lối của Đảng; tính hợp hiến, tính hợp pháp và tính thống nhất của dự thảo Nghị quyết với hệ thống pháp luật; tính tương thích với điều ước quốc tế có liên quan mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất với các chủ trương của Đảng và các quy định của pháp luật hình sự, tố tụng hình sự và pháp luật chuyên ngành.
Đồng thời, đã rà soát để làm rõ hơn các bản chất pháp lý của các cơ chế xử lý hình sự trong dự thảo Nghị quyết; theo đó, đối với cơ chế không truy cứu và miễn trách nhiệm hình sự là cơ chế xử lý đối với người có hành vi vi phạm (có trách nhiệm hình sự) nhưng đáp ứng đủ các điều kiện thì sẽ được xem xét để không truy cứu hoặc miễn trách nhiệm hình sự; cơ chế loại trừ trách nhiệm hình sự thì được coi không phải là tội phạm; cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự là cơ chế xử lý đối với người có hành vi vi phạm nhưng đáp ứng đủ các điều kiện thì cho phép tạm hoãn 02 năm để khắc phục hậu quả, căn cứ kết quả khắc phục hậu quả để có cơ chế xử lý tiếp theo (miễn trách nhiệm hình sự hoặc tiếp tục truy cứu trách nhiệm hình sự).
Về việc bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh; nguồn tài chính; nguồn nhân lực, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát về thể hiện nội dung về báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết tại khoản 5 Điều 13 dự thảo Nghị quyết. Đối với các quy định về cơ chế kiểm tra, giám sát sẽ được thực hiện theo các quy định của Đảng và pháp luật về thanh tra.
Về sự cần thiết, tính hợp lý của thủ tục hành chính; việc phân cấp, phân quyền; việc bảo đảm bình đẳng giới, chính sách dân tộc, có ý kiến đề nghị xác định rõ cơ quan, người có thẩm quyền đánh giá tiêu chí "vì lợi ích chung", hiệu quả kinh tế, xã hội… Tiếp thu ý kiến Đại biểu, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát và thấy rằng khoản 2 Điều 13 dự thảo Nghị quyết quy định người đứng đầu Chính phủ, các bộ, ngành, cơ quan Trung ương, cấp tỉnh sẽ có trách nhiệm đánh giá về hiệu quả kinh tế, xã hội.
Bên cạnh đó, ngày 02/7/2026, Chính phủ đã có Báo cáo số 361/BC-CP gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc hướng dẫn đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của dự án, công trình… trong đó, hệ thống pháp luật hiện hành đã có các quy định về đánh giá hiệu quả về kinh tế, xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh…
Hải Liên
