Sáng 16/10, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.
Chuyển từ tư duy "cho phép" sang "khuyến khích, tạo điều kiện"
Tại Hội nghị, ông Nguyễn Thanh Nghị - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương trình bày chuyên đề "Quy định về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh".
"Đây là quy định có ý nghĩa quan trọng, thể hiện bước đổi mới trong tư duy của Đảng đối với hoạt động đầu tư, kinh doanh của đảng viên, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, vừa phát huy nguồn lực của đội ngũ Đảng viên trong phát triển kinh tế, vừa tăng cường kỷ luật, kỷ cương, kiểm soát xung đột lợi ích, phòng ngừa việc lợi dụng quyền lực để trục lợi", ông Nguyễn Thanh Nghị nêu rõ.
Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, cách đây 20 năm, ngày 28/8/2006, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã ban hành Quy định số 15-QĐ/TW về đảng viên làm kinh tế tư nhân, đánh dấu sự thay đổi tư duy của Đảng, đã thừa nhận và cho phép đảng viên được làm kinh tế tư nhân.
Ông Nguyễn Thanh Nghị - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương (Ảnh: Media Quốc hội).
Qua 20 năm triển khai thực hiện Quy định số 15 đã đạt được những kết quả tích cực, số đảng viên làm kinh tế tư nhân tăng hơn 5 lần, tăng lên 187 nghìn người năm 2026; nhận thức về đảng viên làm kinh tế tư nhân có chuyển biến tích cực; đội ngũ đảng viên, doanh nhân do đảng viên làm chủ, tham gia quản lý đã có nhiều đóng góp về sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và công tác an sinh xã hội.
Tuy nhiên, mức độ tham gia của đảng viên vào hoạt động phát triển kinh tế tư nhân cũng chưa tương xứng với tiềm năng, nguồn lực và kỳ vọng.
Ông Nguyễn Thanh Nghị cho biết, khu vực kinh tế tư nhân đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển đất nước. Đảng ta đã xác định "kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất", điều này được khẳng định tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Để thực hiện chuyển đổi thành công sang mô hình phát triển mới theo tinh thần Nghị quyết 19 của Ban Chấp hành Trung ương và hoàn thành các mục tiêu đề ra đến năm 2030 và 2045 trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và các nghị quyết của Đảng, kinh tế tư nhân phải thực sự trở thành một động lực quan trọng nhất và có những bước phát triển mạnh mẽ, đột phá hơn nữa trong thời gian tới.
Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã thống nhất ban hành Quy định số 224-QĐ/TW, ngày 14/10/2026 về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh thay thế Quy định số 15, với phạm vi nội hàm rộng hơn, bám sát hoạt động đầu tư kinh doanh trên thực tiễn và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Quy định 224 được xây dựng trên 5 quan điểm chỉ đạo lớn của Đảng:
Một là, Đảng viên là chiến sĩ cách mạng trong đội tiên phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam, có trách nhiệm tiên phong, gương mẫu trong lao động, sản xuất, kinh doanh, đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Đổi mới tư duy, chuyển từ tư duy "cho phép" sang "khuyến khích, tạo điều kiện" để đảng viên làm giàu hợp pháp, chính đáng, đóng góp cho đất nước, mở rộng sự tham gia của đảng viên trong khu vực công.
Hai là, chuyển từ tư duy chủ yếu "được làm/không được làm" sang "được làm - được làm có điều kiện, có kiểm soát - không được làm", gắn với kiểm soát xung đột lợi ích.
Ba là, chuyển trọng tâm kiểm soát phải căn cứ quyền sở hữu, quyền chi phối, lợi ích thực tế.
Bốn là, phải gắn phát huy vai trò đảng viên trong phát triển kinh tế với giữ vững bản chất của Đảng; trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, việc đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh không làm thay đổi bản chất giai cấp công nhân của Đảng; xây dựng Đảng trong khu vực ngoài Nhà nước và liêm chính công vụ.
Năm là, bảo đảm đồng bộ giữa quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước, có các quy định về chuyển tiếp phù hợp.
Khuyến khích đảng viên phát huy năng lực, làm giàu chính đáng
Quy định gồm 3 chương với 14 điều. Về nguyên tắc chung, đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh phải đảm bảo 5 nguyên tắc:
Cụ thể là Đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh theo Quy định này và quy định của pháp luật; tuân thủ những điều đảng viên không được làm; gương mẫu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, trách nhiệm với Nhà nước, xã hội, môi trường, người lao động, người tiêu dùng; giữ gìn đạo đức kinh doanh, xây dựng văn hoá kinh doanh lành mạnh, thực hành kinh doanh có trách nhiệm.
Quang cảnh Hội nghị (Ảnh: Media Quốc hội).
Quyền sở hữu, quyền tài sản và quyền, lợi ích hợp pháp của đảng viên được bảo vệ theo quy định của pháp luật. Cấp uỷ, tổ chức đảng không đặt thêm điều kiện, thủ tục hạn chế quyền đầu tư kinh doanh hợp pháp của đảng viên ngoài những điều kiện, thủ tục quy định tại Quy định này và hướng dẫn của Ban Bí thư.
Quyền, giới hạn và thực hiện kiểm soát xung đột lợi ích áp dụng theo chức danh, vị trí công tác, chức trách, nhiệm vụ được giao. Đảng viên giữ nhiều chức danh, thực hiện nhiều nhiệm vụ hoặc thuộc nhiều nhóm đối tượng phải tuân thủ giới hạn tương ứng với từng chức danh, nhiệm vụ, nhóm đối tượng, bảo đảm yêu cầu kiểm soát xung đột lợi ích, bảo vệ bí mật Nhà nước, bí mật công tác theo quy định.
Đảng viên trong khu vực công không được sử dụng trái quy định tài sản Nhà nước, thông tin, dữ liệu, nhân lực, kết quả nghiên cứu và các nguồn lực công khác để phục vụ hoạt động đầu tư kinh doanh của bản thân, người có liên quan hoặc nhóm lợi ích; không được đầu tư kinh doanh vào tổ chức kinh tế, lĩnh vực mà mình trực tiếp quyết định, quản lý; không được để hoạt động đầu tư kinh doanh ảnh hưởng đến việc hoàn thành chức trách, nhiệm vụ được giao.
Việc chấp thuận đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh do cấp có thẩm quyền quyết định theo phân cấp quản lý cán bộ. Chấp thuận theo Quy định này là yêu cầu trong nội bộ Đảng, không thay thế điều kiện, trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật.
Quy định số 224 phân loại hoạt động đầu tư kinh doanh thành 4 loại: Hoạt động chuyên môn và khai thác tài sản tạo thu nhập; đầu tư kinh doanh nhưng không đầu tư thành lập tổ chức kinh tế và không chi phối, quản lý, điều hành; đầu tư kinh doanh có đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc có chi phối nhưng không quản lý, điều hành; và đầu tư kinh doanh có tham gia quản lý, điều hành, kể cả trường hợp có đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc có chi phối.
Trên cơ sở quan điểm, nguyên tắc và phân loại, việc tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh của đảng viên được quy định theo từng nhóm cụ thể: Đối với đảng viên ngoài khu vực công; đối với đảng viên là cán bộ, công chức; đối với đảng viên là viên chức; đối với đảng viên đang công tác, phục vụ trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân; đối với đảng viên người quản lý doanh nghiệp nhà nước, người đại diện phần vốn Nhà nước; đối với đảng viên sau khi thôi giữ chức vụ, thôi công tác, nghỉ hưu.
Ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh, Quy định số 224 thể hiện bước đổi mới quan trọng trong tư duy và phương thức quản lý đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh, từ quy định giới hạn chung sang xác lập rõ quyền, giới hạn và trách nhiệm theo từng nhóm; khuyến khích phát huy nguồn lực hợp pháp của đảng viên, đồng thời kiểm soát chặt chẽ xung đột lợi ích và việc sử dụng quyền lực công, nguồn lực công.
Tinh thần xuyên suốt của Quy định là khuyến khích đảng viên phát huy năng lực, tham gia đầu tư kinh doanh hợp pháp, làm giàu chính đáng, đóng góp cho xã hội; đồng thời bảo đảm tuân thủ pháp luật, không lợi dụng tư cách đảng viên hoặc quyền lực công để vụ lợi, chủ động kiểm soát xung đột lợi ích và thực hiện nghiêm trách nhiệm nêu gương.
