Đừng để sản phẩm khởi nghiệp làm ra rồi "cất kho"
Chiều 16/7, tại Diễn đàn Khởi nghiệp quốc gia Hòa Khánh 2026, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Hồ Quang Bửu nhấn mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và cộng đồng doanh nghiệp phải trở thành những động lực tăng trưởng quan trọng của thành phố.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Hồ Quang Bửu nhấn mạnh hiệu quả hợp tác phải được thể hiện bằng sản phẩm và kết quả cụ thể.
Theo ông Bửu, hiệu quả của các chương trình hợp tác không nên được đo bằng số lượng văn bản ký kết, mà phải thể hiện qua sản phẩm, kết quả cụ thể và đóng góp thực tế cho doanh nghiệp.
"Điều quan trọng nhất sau lễ ký kết không phải là những văn bản hợp tác mà là kết quả", ông Bửu nói.
Từ thực tế hoạt động khởi nghiệp, TS Đinh Việt Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp quốc gia, chỉ ra ba khoảng cách mà nhiều nhà sáng lập đang gặp phải.
Khoảng cách đầu tiên nằm giữa ý tưởng và nhu cầu thị trường. Nhiều người trẻ có năng lực công nghệ, mong muốn tạo ra sản phẩm mới nhưng chưa xác định rõ khách hàng cần gì và sẵn sàng chi trả để giải quyết vấn đề nào.
TS Đinh Việt Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp quốc gia, phân tích những khoảng cách khiến nhiều dự án khó tiếp cận thị trường.
Theo ông Hòa, sản phẩm chỉ có cơ hội phát triển khi giải quyết được nhu cầu thực tế của thị trường. Nếu bắt đầu từ điều nhà sáng lập muốn làm rồi mới tìm kiếm khách hàng, startup dễ rơi vào tình trạng có sản phẩm nhưng không có người sử dụng.
Khoảng cách thứ hai là sự kết nối giữa tri thức và thực tiễn. Các trường đại học có đội ngũ giảng viên, sinh viên, phòng thí nghiệm và nhiều kết quả nghiên cứu. Trong khi đó, doanh nghiệp cần giải pháp để giảm chi phí, tăng năng suất và cải tiến sản phẩm. Tuy nhiên, nhu cầu của doanh nghiệp và nguồn lực nghiên cứu chưa phải lúc nào cũng gặp nhau.
Khoảng cách cuối cùng nằm giữa khát vọng và nguồn lực. Một dự án dù có ý tưởng tốt vẫn khó tồn tại nếu thiếu vốn, năng lực quản trị, dữ liệu thị trường và hệ thống khách hàng.
Từ ba khoảng cách trên, ông Hòa cho rằng việc phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp cần đi xa hơn các cuộc thi ý tưởng hay mục tiêu tăng số doanh nghiệp đăng ký mới. Startup phải được hỗ trợ tiếp cận thị trường, thử nghiệm sản phẩm và tìm kiếm khách hàng.
Đừng đếm biên bản ghi nhớ, hãy đếm sản phẩm bán được
PGS.TS Huỳnh Phương Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng, cho rằng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo cần bắt đầu từ hoạt động nghiên cứu, phát minh và những bài toán thực tế.
PGS.TS Huỳnh Phương Nam chia sẻ mô hình đưa sinh viên đến doanh nghiệp tiếp nhận và giải quyết các bài toán thực tế.
Nhà trường đã đưa nội dung khởi nghiệp vào chương trình đào tạo, đồng thời chuyển dần từ các đồ án giả định sang học tập thông qua dự án. Tại một số ngành, sinh viên đến doanh nghiệp tiếp nhận bài toán, sau đó được giảng viên và cán bộ doanh nghiệp cùng hướng dẫn.
Cách làm này giúp sinh viên sớm tiếp cận môi trường sản xuất, đồng thời mở ra khả năng phát triển đồ án thành sản phẩm, giải pháp hoặc dự án khởi nghiệp.
Tuy nhiên, theo ông Nam, sự kết nối chỉ thực sự hiệu quả khi doanh nghiệp đưa ra những đơn đặt hàng cụ thể. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa không đủ nguồn lực duy trì bộ phận nghiên cứu riêng, trong khi các trường đại học có đội ngũ chuyên môn, phòng thí nghiệm và sinh viên có thể tham gia giải quyết bài toán.
Khi doanh nghiệp công khai yêu cầu kỹ thuật và kết quả mong muốn, trường đại học có thể lựa chọn nhóm nghiên cứu phù hợp. Các đề tài nhờ đó không chỉ nằm trong phòng thí nghiệm mà có cơ hội được kiểm nghiệm bằng yêu cầu thực tế của thị trường.
Đây cũng là hướng tiếp cận được đặt ra trong quá trình Đà Nẵng hỗ trợ chuyển đổi số cho gần 61.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ông Hồ Quang Bửu lưu ý công nghệ phải giúp doanh nghiệp tăng năng suất, giảm chi phí và mở rộng thị trường, thay vì chỉ dừng ở việc bổ sung phần mềm quản lý.
Chủ tịch UBND phường Hòa Khánh Huỳnh Anh Vũ cho rằng, cho rằng hiệu quả khởi nghiệp cần được đo bằng số doanh nghiệp tồn tại, việc làm mới và sản phẩm được thương mại hóa.
Ở cấp cơ sở, ông Huỳnh Anh Vũ, Chủ tịch UBND phường Hòa Khánh, cho rằng chính quyền địa phương cần tăng vai trò kết nối giữa trường đại học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các chương trình thử nghiệm.
Theo ông Vũ, chính quyền không chỉ giải quyết thủ tục hành chính mà còn cần chủ động tìm kiếm những đề tài có khả năng ứng dụng, kết nối người nghiên cứu với doanh nghiệp, tạo điều kiện thử nghiệm sản phẩm và hỗ trợ dự án tiếp cận nguồn vốn.
Hòa Khánh đặt mục tiêu có khoảng 5.000 doanh nghiệp trong 5 năm tới, tiến tới 10.000 doanh nghiệp ở giai đoạn sau. Tuy nhiên, số doanh nghiệp đăng ký mới chỉ phản ánh một phần của quá trình phát triển.
Hiệu quả cần được đánh giá qua số doanh nghiệp có thể duy trì hoạt động sau 3 đến 5 năm, số kết quả nghiên cứu được thương mại hóa, số hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp và lượng việc làm mới được tạo ra.
Sau diễn đàn, điều cần được theo dõi không chỉ là số biên bản ghi nhớ đã ký, mà còn là số bài toán doanh nghiệp được chuyển đến trường đại học, số sản phẩm được đưa vào thử nghiệm và số startup tìm được khách hàng đầu tiên.
Khi các kết quả này được hình thành và đo đếm cụ thể, khởi nghiệp mới có thể đóng góp thực chất hơn cho tăng trưởng của Đà Nẵng.
