Những diễn biến bất ngờ trước phiên toà
Ngày 10/9, TAND Hà Nội mở phiên phúc thẩm vụ án Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ liên quan bà Nguyễn Thị Bình - cựu hiệu trưởng THCS Ba Đình và cựu kế toán Phạm Minh Nguyệt. Vụ án dự kiến được xét xử trong 2 ngày.
Phiên tòa được xét xử công khai từ lúc 8h30 với an ninh thắt chặt. Các nhà báo, phóng viên được bố trí theo dõi qua màn hình tivi tại phòng riêng, chỉ được mang giấy bút, không sử dụng thiết bị điện tử.
Tuy nhiên, màn hình không có tín hiệu âm thanh, cán bộ tòa án cho biết đang sửa chữa đường truyền, song tình trạng này kéo dài hết buổi sáng, khiến các phóng viên không thể tác nghiệp.
Tại phiên sơ thẩm trước đó, sai phạm của bà Bình được xác định xoay quanh việc thu tiền dạy thêm cao hơn mức trần quy định tại Quyết định 22/2013 của UBND Tp.Hà Nội.
Bà Nguyễn Thị Bình tới phiên toà ngày 10/8.
Theo quy định này, lớp 20-40 học sinh chỉ được thu tối đa 7.000-9.000 đồng/ tiết. Tuy nhiên, bị cáo yêu cầu giáo viên thu 15.000 đồng. Số tiền thu được, 70% trả cho giáo viên trực tiếp giảng dạy, 30% dùng cho quản lý và cơ sở vật chất.
Bị cáo Bình cho rằng, việc thu tiền được thực hiện sau khi có thỏa thuận với phụ huynh, phù hợp với Thông tư 17/2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Cụ thể, tại Điều 7 nêu: "Mức thu tiền học thêm do thỏa thuận giữa cha mẹ học sinh với nhà trường".
Thông tư ủy quyền cho UBND cấp tỉnh (tại vụ án này là UBND Tp.Hà Nội) quy định "việc thu, quản lý, sử dụng", song không có quyền áp mức trần như bảng trên.
Luật sư của bà Bình khẳng định, theo quy định nếu 2 văn bản quy phạm pháp luật có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn (Theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật).
Trong trường hợp này, là Thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Do vậy, việc bà Bình thỏa thuận học phí với phụ huynh là đúng Thông tư 17, là văn bản pháp lý có hiệu lực cao hơn Quyết định 22 của UBND Tp.Hà Nội.
Tòa tuyên bà Bình phạm tội như cáo trạng, xác định hưởng lợi vật chất không đáng kể, khoảng 72 triệu đồng nhưng có "vụ lợi phi vật chất" khi nâng cao uy tín cá nhân thông qua việc tăng thu nhập cho giáo viên.
Sau phiên sơ thẩm, bà Bình kháng cáo toàn bộ bản án và gửi kiến nghị tới Bộ Tư pháp đề nghị xem xét tính hợp pháp của Quyết định 22/2013 của UBND Hà Nội.
Đáng chú ý, ngày 4/5, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) đã ban hành kết luận về vấn đề trên. Theo đó, Cục dẫn Thông tư 17 của Bộ GD&ĐT chỉ nêu, tiền học thêm do thỏa thuận giữa cha mẹ học sinh với nhà trường.
"Thông tư này không quy định hoặc giao chính quyền địa phương quy định mức thu tiền học thêm tối đa". Như vậy, Quyết định 22 của Hà Nội áp "giá trần" là chưa phù hợp.
Sau Quyết định 22, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tiếp tục ban hành văn bản hướng dẫn với nội dung áp mức thu tối đa tương tự. Theo Bộ Tư pháp, các quy định này được ban hành "không đúng hình thức, thẩm quyền".
Bộ Tư pháp cũng cho biết theo quy định hiện hành, việc dạy thêm trong nhà trường không được thu tiền học sinh; kinh phí phải sử dụng từ ngân sách nhà nước hoặc các nguồn hợp pháp khác.
Do đó, quy định áp mức thu tối đa tại Quyết định 22 và văn bản hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội hiện không còn phù hợp.
Cơ quan này kiến nghị UBND, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội "khẩn trương xử lý" các nội dung trái pháp luật, đồng thời xem xét trách nhiệm của tập thể, cá nhân tham mưu, ban hành văn bản.
Một ngày sau kết luận, UBND Tp. Hà Nội đã ra quyết định bãi bỏ toàn bộ Quyết định 22/2013, có hiệu lực từ ngày ký.
Đề nghị hủy án sơ thẩm
Chiều cùng ngày, hệ thống đường truyền âm thanh tại phòng báo chí được khôi phục, tuy nhiên chưa ổn định, âm thanh ngắt quãng. Tại phiên toà, đại diện VKSND Tp.Hà Nội cho rằng, qua hồ sơ và xét hỏi tại tòa cho thấy hai bị cáo "có dấu hiệu" phạm tội song có nhiều nội dung chưa được làm rõ tại hồ sơ điều tra và phiên sơ thẩm.
Một trong những điểm quan trọng là tính pháp lý của Quyết định 22/2013, việc chia lớp dạy thêm, xác định thiệt hại và quản lý, sử dụng khoản tiền dạy thêm.
Về nội dung, VKS cho rằng tại thời điểm xét xử sơ thẩm ngày 27/3/2026, Quyết định 22/2013 của UBND Tp.Hà Nội vẫn có hiệu lực. Cấp sơ thẩm căn cứ văn bản này để xác định số tiền nhà trường thu vượt là hơn 1 tỷ đồng.
Tuy nhiên, ngày 4/5/2026, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) ban hành Kết luận số 01, cho rằng Quyết định 22 và Hướng dẫn 5898 giới hạn mức thỏa thuận giữa phụ huynh học sinh và nhà trường là chưa phù hợp với Thông tư 17.
VKS cho hay, tại phiên tòa, đại diện Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật cho rằng Quyết định 22 là trái pháp luật. Đại diện được ủy quyền của UBND Tp.Hà Nội và Sở GD&ĐT Hà Nội cho biết sẽ có ý kiến bằng văn bản.
Theo VKS, cần có ý kiến bằng văn bản của cơ quan ban hành, cơ quan kiểm tra văn bản và cơ quan quản lý nhà nước để làm rõ tính hợp pháp của Quyết định 22 tại thời điểm năm 2013-2014.
VKS còn cho rằng các giáo viên trực tiếp thu tiền, được hưởng tiền dạy thêm và chịu trách nhiệm lập danh sách học sinh; cùng với đó là thành viên Ban giám hiệu cần được xem xét tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Cấp sơ thẩm chưa đưa những người này tham gia tố tụng là thiếu sót.
Về sự thỏa thuận của phụ huynh, cấp sơ thẩm mới thu thập các biên bản thỏa thuận dạng photocopy, không có xác nhận của giáo viên chủ nhiệm hoặc Ban giám hiệu.
Theo khoản 1 Điều 5 Thông tư 17, học sinh có nhu cầu học thêm phải viết đơn xin học thêm; cha mẹ hoặc người giám hộ phải trực tiếp ký cam kết với nhà trường. Tuy nhiên, cơ quan điều tra chưa thu giữ được các đơn này, đồng thời chưa lấy lời khai của học sinh và phụ huynh…
Do đó, VKSND Tp.Hà Nội đề nghị HĐXX áp dụng Điều 358 Bộ luật Tố tụng hình sự, hủy bản án sơ thẩm của TAND khu vực 1 để điều tra lại.
Phiên toà vẫn đang tiếp tục.
