Virus hợp bào hô hấp (RSV) là một trong những tác nhân gây bệnh hô hấp phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong năm đầu đời. Tại chuỗi hội thảo khoa học vừa diễn ra ở Hà Nội và TP.HCM, gần 1.000 chuyên gia y tế đã cùng cập nhật và thảo luận về gánh nặng bệnh tật cũng như các phương pháp bảo vệ trẻ dưới 1 tuổi trước bệnh do RSV.
Chuỗi hội thảo được tổ chức bởi Hội Nhi khoa Việt Nam, dưới sự tài trợ của Công ty TNHH Sanofi-Aventis Việt Nam.
Theo các dữ liệu được chia sẻ tại sự kiện, RSV là tác nhân của hơn 60% trường hợp nhiễm trùng hô hấp cấp tính ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trên toàn thế giới. Khả năng lây lan của virus này cũng cao hơn so với phần lớn các virus gây bệnh phổ biến khác.
Đáng chú ý, cứ 10 trẻ thì có 9 trẻ mắc RSV trong hai năm đầu đời. Trên toàn cầu, RSV đồng thời là nguyên nhân hàng đầu gây nhập viện ở trẻ dưới 1 tuổi.
Khi trẻ khỏe mạnh cũng có thể đối mặt với bệnh nặng
Một trong những vấn đề được các chuyên gia đặc biệt lưu ý là nguy cơ diễn tiến nặng do RSV không chỉ xuất hiện ở trẻ sinh non hoặc có bệnh nền.
TTND.GS.TS.BS Trần Minh Điển - Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam - cho biết: "RSV là nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới nghiêm trọng như viêm phổi, viêm tiểu phế quản. Đáng lo ngại, phần lớn các trường hợp nhập viện, điều trị tại ICU và thở máy vì nhiễm RSV là trẻ sinh đủ tháng và hoàn toàn khỏe mạnh trước đó".
TTND.GS.TS.BS Trần Minh Điển - Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam chia sẻ về những nguy cơ trẻ có thể đối mặt khi nhiễm RSV.
Theo phân tích tại hội thảo, trẻ dưới 1 tuổi đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi RSV do hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện. Khi tiếp xúc với virus, cơ thể trẻ khó tạo ra đáp ứng miễn dịch hiệu quả như ở người trưởng thành.
Cấu trúc đường thở cũng là một yếu tố làm tăng nguy cơ. Đường thở của trẻ chỉ bằng khoảng một nửa so với người lớn, do đó dễ bị dịch nhầy gây tắc nghẽn. Khi RSV tấn công đường hô hấp dưới, tình trạng này có thể dẫn đến những tổn thương đáng kể.
Không chỉ gây viêm phổi hay viêm tiểu phế quản trong giai đoạn cấp tính, bệnh nặng do RSV ở năm đầu đời còn có thể liên quan đến các vấn đề sức khỏe về sau.
Theo các thông tin được trình bày, trẻ từng mắc bệnh nặng do RSV trong giai đoạn nhũ nhi có nguy cơ xuất hiện các đợt khò khè tái đi tái lại, hen suyễn và giảm chức năng phổi lâu dài. Những trẻ này cũng có thể cần đi khám và điều trị y tế nhiều hơn trong những năm tiếp theo so với trẻ không bị nhiễm RSV ở giai đoạn nhũ nhi.
Trong khi đó, hiện nay bệnh do RSV chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.
Những lựa chọn dự phòng RSV cho trẻ trong năm đầu đời
Trước thực tế trên, nội dung dự phòng RSV trở thành một trong những chủ đề trọng tâm tại chuỗi hội thảo. Các chuyên gia đã trao đổi về những phương pháp hiện có, từ tiêm chủng cho phụ nữ mang thai đến kháng thể đơn dòng giúp bảo vệ trực tiếp cho trẻ ngay từ khi sinh ra.
TS.BS Phan Hữu Phúc - Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Tổng Thư ký Hội Nhi khoa Việt Nam - đã chia sẻ về Nirsevimab, một kháng thể đơn dòng phòng RSV cho tất cả trẻ dưới 1 tuổi, được Bộ Y tế Việt Nam cấp phép sử dụng từ năm 2025.
Theo TS.BS Phan Hữu Phúc, điểm khác biệt giữa vắc xin và kháng thể đơn dòng nằm ở cách tạo ra sự bảo vệ cho cơ thể. Ông ví vắc xin như một "người huấn luyện", giúp hệ miễn dịch học cách nhận diện và chống lại nhiễm trùng theo thời gian. Sau khi tiêm, cơ thể thường cần vài tuần để phát huy hiệu quả và khả năng tạo kháng thể phụ thuộc vào hệ miễn dịch của người được tiêm.
"Trong khi đó, kháng thể đơn dòng giống như "người bảo vệ có sẵn", bắt đầu bảo vệ sớm cho trẻ sau khi tiêm mà không cần thời gian để "huấn luyện" hệ miễn dịch", TS.BS Phan Hữu Phúc cho biết.
Cách tiếp cận này đặc biệt đáng chú ý ở trẻ nhũ nhi, khi hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nhưng nguy cơ phơi nhiễm RSV đã hiện hữu ngay từ những tháng đầu đời.
Theo các chuyên gia, việc hiểu đúng về RSV và chủ động lựa chọn biện pháp dự phòng phù hợp không chỉ giúp giảm nguy cơ trẻ phải nhập viện mà còn có thể hạn chế gánh nặng về chi phí khám chữa bệnh, thuốc men và thời gian điều trị đối với gia đình.
Ở quy mô rộng hơn, nếu giảm được số trường hợp bệnh nặng do RSV, hệ thống y tế cũng có thể giảm áp lực trong mùa cao điểm bệnh hô hấp, qua đó phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn cho những trường hợp cần chăm sóc chuyên sâu.
Với mức độ phổ biến cao của RSV và nguy cơ diễn tiến nặng ngay cả ở trẻ sinh đủ tháng, khỏe mạnh, việc chủ động dự phòng trong năm đầu đời đang trở thành một nội dung ngày càng được giới chuyên môn chú trọng.
Thu Hà
