Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 30/9 cho biết khả năng chuyển giao các hệ thống phòng không S-400 do Nga sản xuất mà Thổ Nhĩ Kỳ đang sở hữu sang một quốc gia thân thiện với Moscow đang được xem xét, theo hãng Interfax của Nga.
"Vấn đề này đang nằm trong chương trình nghị sự. Các công việc liên quan đang được triển khai và các kênh liên lạc cần thiết vẫn đang được duy trì", ông Peskov nói khi được hỏi về khả năng chuyển các hệ thống này từ Thổ Nhĩ Kỳ sang một quốc gia khác.
Ông Peskov không nêu tên quốc gia có thể tiếp nhận, không làm rõ tính chất của các cuộc thảo luận hay cho biết liệu đã đạt được thỏa thuận nào hay chưa.
Hệ thống phòng không S-400 thường bao gồm một số thành phần chủ chốt, bao gồm trạm chỉ huy, radar phát hiện và bám mục tiêu, cũng như một số bệ phóng tên lửa. Ảnh: Army Recognition
Những phát biểu của người phát ngôn Điện Kremlin được đưa ra vài ngày sau khi Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tuyên bố Moscow sẵn sàng xem xét các đề xuất chuyển giao hệ thống này.
Đồng thời nhà ngoại giao hàng đầu của Nga nhấn mạnh rằng bất kỳ động thái nào như vậy cũng cần có sự chấp thuận chính thức từ phía Moscow do sự ràng buộc của loại tài liệu được gọi là "giấy chứng nhận người dùng cuối" (EUC) – vốn là một phần không thể thiếu của hợp đồng cung cấp vũ khí.
"Chúng tôi sẽ xem xét mọi đề xuất", ông Lavrov nói tại cuộc họp báo sau tuần lễ cấp cao của khóa họp thứ 81 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York, và cho biết thêm rằng các hệ thống này chỉ có thể được chuyển giao khi có sự đồng ý của Nga và tới một quốc gia mà Moscow coi là có trách nhiệm và thân thiện.
Ông Lavrov cho biết Nga cần có sự đảm bảo rằng các hệ thống này sẽ không bị chuyển giao tiếp cho bên thứ ba sau đó. Ông cũng cho biết Ankara chưa chính thức gửi yêu cầu như vậy tới Moscow.
"Chúng tôi chưa nhận được yêu cầu nào như thế", ông Lavrov nói.
Khi được hỏi liệu Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) có thể là điểm đến tiềm năng hay không, ông Lavrov cho biết Moscow chưa xem xét phương án cụ thể nào và sẽ đánh giá vấn đề này một khi Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra đề xuất cụ thể.
Bulgaria kêu gọi châu Âu đối thoại với Nga để ngăn chặn nguy cơ tấn công hạt nhânĐỌC NGAYCuối tuần qua, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan cho biết các cuộc thảo luận của Ankara về vấn đề S-400 vẫn đang tiếp diễn "với tất cả các bên", nhưng không đưa ra mốc thời gian kết thúc cũng như không xác nhận điểm đến tiềm năng cho các hệ thống này.
"Khi có kết quả, chúng tôi chắc chắn sẽ công bố rộng rãi", ông Fidan nói.
Khi được hỏi cụ thể về UAE, ông Fidan không xác nhận việc chuyển giao hệ thống sang nước này mà chỉ cho biết các cuộc đàm phán vẫn đang tiếp tục.
Trước đó, vào tháng 7, ông Peskov đã xác nhận rằng Moscow và Ankara đang giữ liên lạc về tương lai của các hệ thống này, đồng thời mô tả đây là vấn đề cực kỳ nhạy cảm vào thời điểm đó.
Năm 2017, Thổ Nhĩ Kỳ đã mua từ Nga 4 trung đoàn hệ thống phòng không S-400 với trị giá 2,5 tỷ USD. Vào tháng 10/2019, công ty Rosoboronexport (thuộc tập đoàn nhà nước Rostec) thông báo rằng hợp đồng cung cấp các hệ thống này đã được hoàn tất.
Sau khi hợp đồng cung cấp một bộ khí tài cấp trung đoàn S-400 giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Nga được ký kết, Ankara đã bị loại khỏi chương trình chế tạo máy bay chiến đấu F-35 do Mỹ dẫn đầu. Sau đó, Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt theo Đạo luật Chống lại Đối thủ của Mỹ thông qua Trừng phạt (CAATSA).
Washington lập luận rằng việc vận hành hệ thống phòng không của Nga song song với F-35 có thể khiến các thông tin nhạy cảm về loại máy bay tàng hình này – bao gồm các đặc điểm về tín hiệu radar và năng lực tác chiến – bị lộ cho phía Nga.
Thổ Nhĩ Kỳ luôn bác bỏ lập luận đó, khẳng định rằng 2 hệ thống có thể cùng tồn tại mà không gây rủi ro an ninh, đồng thời đề xuất thành lập một ủy ban kỹ thuật chung để xem xét vấn đề này.
Ankara cũng yêu cầu được bàn giao 6 chiếc F-35 mà họ cho biết đã thanh toán, đồng thời kêu gọi được tái gia nhập chương trình hoặc nhận bồi thường cho khoản đầu tư khoảng 1,45 tỷ USD vào dự án. Số máy bay này vẫn đang nằm tại Mỹ kể từ khi Thổ Nhĩ Kỳ bị loại khỏi chương trình.
Động thái hướng tới việc giải quyết tranh chấp đã gia tăng sau Hội nghị Thượng đỉnh NATO vào tháng 7, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tỏ ý sẵn sàng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt theo đạo luật CAATSA và xem xét lại việc cho phép Thổ Nhĩ Kỳ tiếp cận F-35.
Nhưng kể từ đó, vẫn chưa có diễn biến nào mới liên quan đến số phận những chú "Rồng lửa" S-400 này.
Minh Đức (Theo Türkiye Today, 1News.az)
