Hạ viện Mỹ vừa thông qua một dự luật trừng phạt quy mô lớn nhắm vào các quan chức, ngân hàng và hoạt động thương mại năng lượng của Nga, đồng thời có thể dẫn đến mức thuế lên tới 100% đối với các quốc gia như Ấn Độ.
Dự luật đã được chuyển đến Tổng thống Donald Trump để chờ chữ ký phê chuẩn. Đây được xem là động thái lập pháp lớn nhất của Mỹ để hỗ trợ Ukraine kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng.
Dự luật mang tên "Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026", được đặt theo tên cố Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham, người đã thúc đẩy gói biện pháp này hơn một năm trước khi qua đời vào tháng 7.
Hạ viện Mỹ đã thông qua dự luật với tỉ lệ 262 phiếu thuận - 159 phiếu chống vào ngày 16/9. Trước đó, vào tháng 8, Thượng viện Mỹ đã thông qua gói biện pháp này với sự ủng hộ từ lưỡng đảng, tỉ lệ 86 phiếu thuận - 11 phiếu chống.
Gói biện pháp này ủng hộ chủ trương gây sức ép lên nền kinh tế Nga và buộc Tổng thống Vladimir Putin phải chấm dứt xung đột tại Ukraine – cuộc xung đột bắt đầu từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự ở đó vào năm 2022.
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: RBC Ukraine
Dự luật có 3 nội dung chính. Thứ nhất, nó yêu cầu Tổng thống Mỹ áp đặt các biện pháp phong tỏa đối với một loạt mục tiêu Nga, bao gồm các quan chức cấp cao, các nhà tài phiệt, các ngân hàng lớn, các tổ chức công nghiệp quốc phòng và năng lượng, cùng "hạm đội bóng tối" – những tàu chở dầu được dùng để duy trì xuất khẩu năng lượng Nga bất chấp hạn chế của phương Tây.
Thứ hai, dự luật tạo công cụ thuế quan mới. Tổng thống Mỹ có thể tăng thuế lên tới 500% đối với hàng hóa Nga, và lên tới 100% đối với hàng nhập khẩu từ các quốc gia mua nhiều dầu mỏ và khí đốt của Nga nhất nếu họ tiếp tục mua hàng như vậy sau khi dự luật có hiệu lực.
Trung Quốc và Ấn Độ là những đối tượng rõ ràng. Một số nước mua nhỏ hơn có thể được miễn trừ nếu mua dưới 15% xuất khẩu khí đốt tự nhiên của Nga và đang cắt giảm lượng mua.
Thứ ba, dự luật gia hạn Đạo luật Trừng phạt Iran năm 1996 đến hết năm 2031, duy trì áp lực lên lĩnh vực năng lượng và các hoạt động tài chính liên quan đến vũ khí của Iran.
Đối với Ấn Độ – một trong những nước mua dầu Nga lớn nhất – dự luật không tự động áp thuế 100% lên hàng hóa Ấn Độ. Nếu ông Trump ký ban hành thành luật, biện pháp này chỉ tạo cơ sở pháp lý để chính quyền có thể áp thuế lên tới 100% nếu các điều kiện trong luật được đáp ứng.
Hợp tác quốc phòng Nga - Ấn Độ: Không còn chỉ là “bên bán” và “bên mua”ĐỌC NGAYQuyết định cuối cùng vẫn thuộc về Tổng thống Mỹ. Mục tiêu là dùng thị trường Mỹ làm áp lực để giảm dòng tiền từ dầu khí chảy về Nga, nguồn tài chính được cho là giúp tài trợ cuộc chiến ở Ukraine.
Tuy nhiên, các biện pháp trừng phạt không tự động có hiệu lực ngay. Mục 115 cho phép Tổng thống miễn trừ nếu chứng nhận bằng văn bản rằng việc miễn trừ phục vụ "lợi ích quốc gia của Mỹ" và báo cáo Quốc hội.
Đây là nhượng bộ quan trọng với Nhà Trắng. Nhiều đảng viên Dân chủ phản đối vì lo ngại dự luật mở rộng quyền áp thuế quan của Tổng thống, không bắt buộc chặt chẽ việc áp trừng phạt, và có thể đẩy giá cả trong nước tăng nếu được sử dụng rộng rãi.
Lãnh đạo thiểu số Hạ viện Hakeem Jeffries nhận định dự luật có "quá nhiều lỗ hổng" nên biện pháp trừng phạt có thể không bao giờ được thực thi. Tuy nhiên, 58 nghị sĩ Dân chủ tại hạ viện vẫn bỏ phiếu ủng hộ. Tại Thượng viện, hầu hết các nhà lập pháp của Đảng Dân chủ đều ủng hộ dự luật này.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã công khai vận động ủng hộ dự luật trước cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện Mỹ. Ông đã kêu gọi các nhà lập pháp Mỹ ủng hộ biện pháp này.
Sau cuộc bỏ phiếu, ông Zelensky viết trên mạng xã hội: "Trong thời chiến, đôi khi thà đưa ra một quyết định chưa hoàn hảo còn hơn là không làm gì cả".
Minh Đức (Theo Financial Express, EU Alive)
