Chỉ sau bốn tháng nhậm chức, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Kevin Warsh đang ở thế khó xử giữa thị trường tài chính kỳ vọng tăng lãi suất và Tổng thống Mỹ Donald Trump, người muốn ngân hàng trung ương giảm chi phí vay hoặc giữ nguyên mức chi phí hiện tại.
"Bầy UAV" đánh chặn ra mắt: Có thể săn mục tiêu cả ngày lẫn đêmĐỌC NGAYPhần lớn các nhà kinh tế dự đoán ông Warsh và các nhà hoạch định chính sách khác sẽ đi theo nhận định chung của thị trường khi Fed công bố quyết định vào thứ Tư (giờ địa phương).
Ông Warsh gần như không còn nhiều dư địa để tránh tăng lãi suất sau khi cảnh báo tại hội nghị Fed ở Jackson Hole hồi cuối tháng 8 rằng lạm phát vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương.
Kỳ vọng tăng lãi suất càng được củng cố sau khi các số liệu lạm phát mới nhất cho thấy áp lực giá vẫn ở mức cao dai dẳng. Thị trường hợp đồng tương lai nhận định xác suất Fed tăng 0,25 điểm phần trăm là khoảng 90%.
Động thái này sẽ đưa biên độ lãi suất mục tiêu của Fed từ 3,5%-3,75% lên 3,75%-4%.
Phép thử đối với uy tín của Fed
Ông Warsh từng đối mặt với tình thế tương tự không lâu sau khi trở thành chủ tịch Fed vào ngày 22/5. Dù đưa ra những phát biểu cứng rắn về lạm phát, Fed vẫn giữ nguyên lãi suất chủ chốt trong cuộc họp tháng 7.
Tại cuộc họp báo sau đó, ông không đưa ra nhiều thông tin rõ ràng về cách ngân hàng trung ương dự định ứng phó với tình trạng lạm phát dai dẳng. Kể từ đó, chi phí vay dài hạn đã tăng, trong đó lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 5% trong tuần này, mức chưa từng xuất hiện trong nhiều năm.
Lãi suất thế chấp, vốn chịu ảnh hưởng trực tiếp từ lợi suất trái phiếu Kho bạc nhiều hơn so với lãi suất điều hành của Fed, cũng tăng. Theo Freddie Mac, lãi suất trung bình đối với khoản vay thế chấp cố định 30 năm ở mức 6,76% trong tuần kết thúc ngày 10/9.
Các nhà kinh tế cảnh báo rằng nếu Fed tiếp tục giữ nguyên lãi suất, thị trường có thể lặp lại phản ứng sau cuộc họp tháng 7. Nhìn chung, nhà đầu tư yêu cầu lợi suất cao hơn đối với trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp khi dự báo lạm phát tiếp tục ở mức cao.
"Đó chính là nghịch lý: Một đợt tăng lãi suất lúc này có thể khiến lãi suất dài hạn giảm xuống sau đó", Diane Swonk, chuyên gia kinh tế trưởng tại KPMG, nhận định.
"Khôi phục niềm tin vào mục tiêu 2%, khi đó phần bù lạm phát có thể giảm. Nếu thất bại, thị trường sẽ tự thắt chặt thông qua lãi suất thế chấp cao hơn, chi phí vay của doanh nghiệp tăng và lãi suất đối với các khoản nợ".
Lạm phát làm phức tạp kế hoạch của ông Warsh
Trong quá trình vận động cho vị trí lãnh đạo Fed năm ngoái, ông Warsh từng lập luận rằng ngân hàng trung ương có thể hạ lãi suất.
Tuy nhiên, triển vọng kinh tế đã thay đổi. Cuộc xung đột với Iran khiến giá năng lượng tăng, trong khi thuế quan và dòng vốn đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo làm gia tăng áp lực lạm phát.
Thước đo lạm phát được Fed ưa chuộng, chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), đã tăng 3,7% trong 12 tháng tính đến tháng 7. Con số này cao hơn mức 2,3% hồi tháng 4/2025, trước khi các mức thuế quan mới nhất của ông Trump có hiệu lực.
Lạm phát PCE lõi, không bao gồm giá thực phẩm và năng lượng biến động, đạt 3,3% trong tháng 7, so với 3% ngay trước khi cuộc xung đột với Iran bắt đầu.
Việc giữ nguyên lãi suất cũng có thể khiến Fed đối mặt với cáo buộc rằng ngân hàng trung ương đã khuất phục trước sức ép từ Nhà Trắng, qua đó làm tổn hại uy tín với các nhà đầu tư.
"Kevin quan tâm đến di sản của mình", Kristin Forbes, giáo sư kinh tế tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và cựu nhà hoạch định chính sách của Ngân hàng Trung ương Anh, cho biết.
"Và ông ấy biết rằng những chủ tịch Fed hành động theo sức ép chính trị thay vì tình hình kinh tế sẽ không được đánh giá tích cực trong các trang sử".
Ông Trump nhiều lần chỉ trích người tiền nhiệm của ông Warsh, Jerome Powell, vì không cắt giảm lãi suất đủ nhanh. Bộ Tư pháp Mỹ cũng từng mở cuộc điều tra hình sự liên quan đến lời khai trước Quốc hội của ông Powell, dù cuộc điều tra sau đó đã bị hủy bỏ.
Khi được hỏi hôm Chủ nhật về phản ứng của ông Trump nếu Fed tăng lãi suất, cố vấn kinh tế Nhà Trắng Kevin Hassett nói với Fox News: "Tôi chắc chắn ông ấy sẽ không quá hài lòng, nhưng trên hết, ông ấy sẽ bảo vệ tính độc lập của Kevin Warsh".
Một lần tăng lãi suất có đủ?
Ngay cả khi Fed tăng lãi suất vào thứ Tư, vẫn chưa rõ liệu các đợt tăng tiếp theo có diễn ra hay không.
Các ngân hàng trung ương hiếm khi chỉ thay đổi lãi suất một lần, mà thường bắt đầu một chuỗi tăng hoặc giảm nhằm tác động đến lạm phát và hoạt động kinh tế.
Tên lửa 300 ER của Thổ Nhĩ Kỳ: Tính năng đặc biệt gây chú ýĐỌC NGAYTuy nhiên, tiền lệ về một lần tăng lãi suất duy nhất vẫn tồn tại. Tháng 3/1997, Fed dưới thời Chủ tịch Alan Greenspan đã tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm. Vài tháng sau, cuộc khủng hoảng tài chính châu Á bắt đầu, khiến các nhà hoạch định chính sách giữ nguyên lãi suất trước khi cắt giảm 3 lần vào mùa thu năm 1998.
Hiện, các nhà đầu tư kỳ vọng Fed sẽ tăng lãi suất 3 lần, vào tháng 9, tháng 12 và tháng 3.
Jonathan Pingle, chuyên gia kinh tế tại UBS, cho rằng Fed vẫn có thể từ bỏ các đợt tăng tiếp theo nếu những số liệu sắp tới cho thấy lạm phát hạ nhiệt.
"Fed không nhất thiết phải thực hiện những đợt tăng đó nếu các số liệu diễn biến theo hướng có lợi", ông Pingle nói.
Vì vậy, các nhà đầu tư sẽ đặc biệt chú ý đến dự báo kinh tế hàng quý được Fed cập nhật vào thứ Tư. Những dự báo này sẽ cho thấy từng nhà hoạch định chính sách kỳ vọng lãi suất điều hành sẽ ở mức nào vào cuối năm nay và năm tới.
Thế Hải (Theo Politico, Euronews)
