Ngoại trưởng Ấn Độ S. Jaishankar cho biết đất nước ông đã vượt qua giai đoạn chỉ đơn thuần kêu gọi Nga và Ukraine đàm phán, và hiện đang thảo luận với cả hai bên về các thỏa thuận cụ thể liên quan đến an toàn hàng hải ở Biển Đen, xuất khẩu ngũ cốc và năng lượng, cũng như các khả năng đạt được thỏa thuận "không tấn công lẫn nhau".
"Chúng tôi đang trao đổi với cả Nga và Ukraine về vấn đề này. Chúng tôi đang cố gắng hỗ trợ, bắt đầu với vấn đề an toàn hàng hải tại Biển Đen", ông Jaishankar nói trong khuôn khổ Hội nghị Lãnh đạo Munich diễn ra tại New Delhi ngày 4/10.
Theo trang The Wire India, thông tin này được ông Jaishankar đưa ra vài ngày sau khi Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cho biết Kiev đã nhận được 4 đề xuất nhằm đạt được lệnh ngừng bắn, trong đó có một đề xuất từ Ấn Độ được vị quan chức Ukraine mô tả là "toàn diện nhất".
Ông Sybiha cho biết, Ukraine sẵn sàng xem xét một thỏa thuận ngừng bắn liên quan đến năng lượng và khu vực Biển Đen, đồng thời cho biết đây là lần đầu tiên Ấn Độ thể hiện thiện chí đóng vai trò trong tiến trình này.
Chính phủ Ấn Độ chưa công khai nội dung của đề xuất nói trên. Ông Jaishankar cũng không mô tả vai trò của Ấn Độ như một nhà hòa giải chính thức, nhưng những phát biểu của nhà ngoại giao hàng đầu quốc gia Nam Á cho thấy New Delhi đang nỗ lực giải quyết các vấn đề cụ thể mà tại đó Moscow và Kiev có thể đạt được những thỏa thuận hạn chế.
Kể từ khi xung đột toàn diện Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022, Biển Đen đã trở thành điểm nóng. Ảnh: Politico EU
Ấn Độ luôn duy trì quan hệ kinh tế và quốc phòng chặt chẽ với Nga ngay cả khi xung đột toàn diện bùng phát ở Ukraine vào năm 2022.
Song song với đó, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi nhiều lần kêu gọi đối thoại. Gần đây nhất, tại Hội nghị Thượng đỉnh của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) ở Kyrgyzstan vào cuối tháng 8, ông Modi đã thúc giục các bên giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.
Đề xuất ngừng bắn của Ấn Độ diễn ra trong bối cảnh các cuộc tấn công quân sự vào cảng, kho ngũ cốc và tàu thương mại đang làm gián đoạn nghiêm trọng giao thông Biển Đen.
Nga và Ukraine cùng chiếm hơn 1/4 xuất khẩu lúa mì toàn cầu và khoảng 2/3 thương mại dầu hướng dương quốc tế. Sự gián đoạn đã đẩy giá lúa mì lên mức cao nhất trong 3 năm và buộc các nước nhập khẩu phải tìm nguồn cung thay thế đắt đỏ hơn.
Các cảng ở khu vực Odessa của Ukraine thường xử lý khoảng 90% ngũ cốc xuất khẩu của nước này, nhưng các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV/drone) của Nga đã làm hư hại hạ tầng và khiến tàu thuyền e ngại đi vào khu vực.
Trên trang Kyiv Post, Hiệp hội Cảng biển Ukraine cho biết hàng trăm tàu thuyền đã bị hư hại trong chiến dịch nhằm vào cơ sở hạ tầng hàng hải của Ukraine, đồng thời cảnh báo rằng sự gián đoạn này đang đe dọa cả nền kinh tế Ukraine lẫn nguồn cung lương thực toàn cầu.
Ngoại trưởng Jaishankar không cho biết liệu Ấn Độ có tìm cách khôi phục thỏa thuận tương tự Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen – cho phép xuất khẩu thực phẩm Ukraine qua hành lang biển được giám sát cho đến khi Nga rút khỏi thỏa thuận vào tháng 7/2023 – hay không.
Ông cũng không tiết lộ đề xuất cụ thể, khung thời gian hay mức độ gần gũi của Moscow và Kiev đối với bất kỳ thỏa thuận nào.
Trước đó, ông Jaishankar từng đến Kiev – chuyến thăm song phương đầu tiên của Ngoại trưởng Ấn Độ tới Ukraine.
Phát biểu cùng Ngoại trưởng Sybiha vào ngày 3/9, ông Jaishankar khẳng định Ấn Độ sẵn sàng hỗ trợ chấm dứt cuộc giao tranh "bằng bất kỳ cách nào" nếu các bên mong muốn sự giúp đỡ của New Delhi.
Ấn Độ cũng từng phản đối các cuộc tấn công gây thiệt hại cho thủy thủ Ấn Độ trên Biển Đen và ban hành khuyến cáo an ninh hàng hải. Năng lượng cũng là mối quan tâm trực tiếp khi các cuộc tấn công vào các cơ sở lọc dầu và xuất khẩu dầu Nga ảnh hưởng đến nguồn cung cho nhà máy lọc dầu Ấn Độ.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Moscow đang giữ liên lạc với Ấn Độ, nhưng vẫn bảo vệ hành động quân sự của Nga nhắm vào các tàu bị cáo buộc vận chuyển đạn dược và vũ khí cho Ukraine.
Các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Nga và Ukraine đã bị đình trệ trong nhiều năm qua. Dù đã có những cuộc tiếp xúc ngoại giao và các đề xuất về lệnh ngừng bắn cục bộ, nhưng những bất đồng cốt lõi chia rẽ hai bên vẫn chưa được giải quyết.
Với tư cách là một cường quốc Nam Á có quan hệ hữu nghị với cả hai bên, Ấn Độ đang nỗ lực đóng vai trò tích cực hơn trong việc thúc đẩy các thỏa thuận hạn chế, bắt đầu từ an toàn hàng hải Biển Đen, nhằm giảm thiểu tác động của xung đột đối với an ninh lương thực và năng lượng toàn cầu.
Minh Đức (Theo Kyiv Post, The Wire India)
