Chuyên gia chia sẻ về tác động của cúm trên người lớn tuổi và người có bệnh lý nền tại hội thảo khoa học. Ảnh: Sanofi
Lão hóa miễn dịch đặt ra yêu cầu mới trong phòng cúm
Thời điểm hiện nay, cúm mùa đang gia tăng tại nhiều địa phương. Nhiều bệnh viện ghi nhận bệnh nhân mắc cúm mùa đến khám và nhập viện.
Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cúm mùa là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus cúm gây ra, lưu hành quanh năm tại Việt Nam. Số ca mắc có thể gia tăng vào một số thời điểm trong năm, tùy theo khu vực và điều kiện thời tiết, đặc biệt vào thời điểm giao mùa và những tháng lạnh trong mùa thu đông.
Bệnh lây truyền chủ yếu từ người sang người qua các hạt dịch tiết đường hô hấp chứa virus, phát tán khi người mắc bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Nguy cơ lây nhiễm tăng khi tiếp xúc gần với người bệnh, tại nơi tập trung đông người hoặc trong không gian kín, thông khí kém.
Phần lớn người mắc cúm có biểu hiện nhẹ và tự hồi phục. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể diễn biến nặng, gây biến chứng, nhất là ở các nhóm nguy cơ cao như người trên 65 tuổi.
Gánh nặng của cúm, các biến chứng ở người từ 60 tuổi trở lên và giải pháp dự phòng chuyên biệt cho nhóm tuổi này là những nội dung trọng tâm tại chuỗi hội thảo tổ chức ở Hà Nội và TP.HCM. Chuỗi sự kiện được tổ chức bởi Viện Nghiên cứu Tâm Anh với sự tài trợ của Công ty TNHH Sanofi-Aventis Việt Nam, thu hút sự tham gia của hơn 1.000 chuyên gia y tế.
Trình bày tại hội thảo, PGS.TS.BS Vũ Thị Thanh Huyền, Tổng thư ký Hội Lão khoa Việt Nam, cho biết cúm thường bị nhầm với cảm thông thường và xem nhẹ vì các biểu hiện ban đầu như sốt, đau đầu, đau cơ, ho.
Theo PGS Thanh Huyền, mức độ nguy hiểm của cúm còn nằm ở nguy cơ gây biến chứng và làm trầm trọng các bệnh nền mạn tính. Đột quỵ, bệnh tim thiếu máu cục bộ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và đái tháo đường là những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong tại Việt Nam. Các bệnh lý này đều có nguy cơ trở nên trầm trọng hơn sau một đợt nhiễm cúm, cho thấy việc dự phòng cần gắn với quản lý và bảo vệ sức khỏe người có bệnh nền. Các nghiên cứu cho thấy cúm có thể làm tăng tới 10 lần nguy cơ nhồi máu cơ tim, 8 lần nguy cơ đột quỵ, tăng 24% khả năng nhập viện do suy tim và tăng 74% biến cố rối loạn đường huyết ở người bệnh đái tháo đường.
Thêm lựa chọn tăng cường bảo vệ bằng vaccine cúm chuyên biệt
Bên cạnh gánh nặng bệnh nền, lão hóa miễn dịch cũng đặt ra thách thức trong phòng cúm ở người cao tuổi. Khả năng tạo đáp ứng bảo vệ sau tiêm có thể suy giảm theo tuổi tác, khiến nhóm này cần được tư vấn giải pháp dự phòng phù hợp.
PGS.TS.BS Trần Quang Bính, Giám đốc Chuyên môn Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết vaccine cúm liều tiêu chuẩn được sử dụng nhiều năm qua đã góp phần mở rộng khả năng tiếp cận tiêm chủng và bảo vệ cho người dân trước bệnh cúm. Tuy nhiên, do lão hóa miễn dịch, đáp ứng với vắc xin cúm tiêu chuẩn của người cao tuổi thường suy giảm. Vì thế, các nhà khoa học đã nghiên cứu vaccine cúm chuyên biệt cung cấp hàm lượng kháng nguyên của virus cúm cao gấp nhiều lần nhằm tăng cường hiệu quả bảo vệ cho nhóm người cao tuổi, có nguy cơ cao gặp biến chứng nặng, nhập viện và tử vong do cúm.
Theo PGS.TS Phạm Quang Thái, Phó Trưởng khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, thách thức của Việt Nam hiện nay là tỷ lệ tiêm phòng cúm ở người cao tuổi còn thấp, trong khi cúm lưu hành quanh năm và có thể làm nặng thêm bệnh nền. Do đó, ưu tiên trước hết là không bỏ lỡ cơ hội tiêm phòng cúm hằng năm.
“Bên cạnh vaccine liều tiêu chuẩn, các lựa chọn tăng cường như vaccine cúm chuyên biệt - được thiết kế chuyên biệt cho người cao tuổi, có bằng chứng về lợi ích bổ sung trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh hoặc một số biến chứng ở người cao tuổi. Việc tư vấn cần căn cứ vào chỉ định, khuyến cáo hiện hành và điều kiện tiếp cận của từng người”, PGS.TS Phạm Quang Thái nói.
Các bằng chứng hiện có ủng hộ việc cân nhắc vaccine cúm chuyên biệt cho người cao tuổi như một lựa chọn bảo vệ tăng cường cho nhóm tuổi được chỉ định. Song song với đó, tăng độ bao phủ tiêm chủng, tư vấn chủ động từ nhân viên y tế và phối hợp giữa chuyên khoa điều trị với y tế dự phòng vẫn là những giải pháp thiết yếu để giảm gánh nặng cúm ở Việt Nam.
Một bệnh nhân mắc cúm nặng, có tiền sử mắc phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) điều trị tại khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: BVCC
Theo các chuyên gia, đây cũng là xu hướng đang được nhiều quốc gia và hiệp hội chuyên môn trên thế giới đưa vào chiến lược bảo vệ người cao tuổi, nhằm giảm gánh nặng bệnh tật, nhập viện và các biến chứng nghiêm trọng liên quan đến cúm ở nhóm dân số dễ tổn thương này.
Khép lại hội thảo, các chuyên gia thống nhất rằng trong bối cảnh dân số Việt Nam đang già hóa nhanh chóng, việc bảo vệ người cao tuổi trước cúm cần được xem là một ưu tiên của y tế dự phòng. Bên cạnh duy trì tiêm chủng cúm hằng năm, các giải pháp giúp tăng cường đáp ứng miễn dịch và tối ưu hóa hiệu quả bảo vệ cho người từ 60 tuổi trở lên đang ngày càng nhận được sự quan tâm từ giới chuyên môn.
HM
