Ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương
Ngày 6/11, Bộ Xây dựng phối hợp với Ban chính sách Chiến lược Trung ương tổ chức Diễn đàn phát triển bền vững đô thị Việt Nam 2026 với chủ đề: Mô hình phát triển đô thị đóng góp cho tăng trưởng quốc gia.
Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương cho biết, Đại hội XIV của Đảng đã xác định mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, phấn đấu tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo từ 10%/năm trở lên, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Trong tiến trình đó, đô thị hóa và phát triển đô thị có vai trò đặc biệt quan trọng.
Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa và phát triển đô thị vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập. Chất lượng và hiệu quả đô thị hóa chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế. Chất lượng quy hoạch và hiệu quả tổ chức thực hiện quy hoạch còn hạn chế. Kết cấu hạ tầng đô thị còn thiếu đồng bộ. Năng lực quản trị và khả năng chống chịu của đô thị còn những điểm yếu…
Sau 1 năm sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, hệ thống đô thị của Việt Nam đã được tái cấu trúc và sắp xếp lại
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Tường Văn, Thứ trưởng Bộ Xây dựng nhìn nhận: "Vấn đề đặt ra không chỉ là chúng ta cần phát triển thêm bao nhiêu đô thị, mở rộng bao nhiêu không gian hay đầu tư thêm bao nhiêu công trình, mà quan trọng hơn là mỗi đô thị sẽ tạo ra những giá trị mới gì, đóng góp như thế nào vào năng suất, chất lượng tăng trưởng, sức cạnh tranh của nền kinh tế và chất lượng sống của người dân".
Cần ưu tiên phát triển đô thị thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu
Ông Trần Quốc Thái, Cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng) cho biết, sau một năm sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, hệ thống đô thị của Việt Nam đã được tái cấu trúc và sắp xếp lại.
Ông Trần Quốc Thái, Cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng)
Đến nay, cả nước có 2 đô thị đặc biệt, 7 đô thị loại I và 892 đô thị loại II và loại III, đưa tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 53,3%. Đồng thời, các cực tăng trưởng mới đã hình thành thông qua các TP trực thuộc Trung ương mới được thành lập (TP Đồng Nai, Bắc Ninh và Quảng Ninh).
Việc mở rộng và hình thành các cực tăng trưởng mới không chỉ dừng lại ở quy mô đô thị, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để tổ chức lại không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Nhờ phát huy đồng bộ các động lực, hệ thống đô thị, đặc biệt là các đô thị lớn đã thể hiện rõ vai trò mạnh mẽ. Cụ thể, 6/10 địa phương có tổng thu ngân sách lớn nhất cả nước năm 2025 thì đều là các đô thị. Trong 10 địa phương có mức đóng góp lớn nhất cho tăng trưởng kinh tế của đất nước, thì 7 địa phương là các đô thị.
Trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, ông Trần Quốc Thái cho rằng, cần ưu tiên phát triển đô thị thông minh theo các định hướng giải pháp cụ thể; đẩy mạnh phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu, thường xuyên đánh giá năng lực chống chịu của đô thị dựa trên Bộ tiêu chí do Bộ Xây dựng ban hành. Đồng thời, tập trung cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị phát triển gắn với giao thông công cộng, cân đối hài hòa giữa phát triển mới và cải tạo đô thị hiện hữu.
Kiến tạo giá trị mới cho đô thị
Nêu một góc nhìn khác, ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam
Trong tiến trình đó, đô thị không chỉ là nơi tập trung dân cư, hoạt động kinh tế - xã hội và hệ thống hạ tầng, mà phải trở thành không gian kiến tạo động lực tăng trưởng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, để đô thị thực sự trở thành động lực tăng trưởng, cần tổ chức không gian khoa học, phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, tăng cường kết nối giao thông, tạo môi trường đầu tư thuận lợi và xây dựng cơ chế quản trị phù hợp.
Do đó, quy hoạch không chỉ được nhìn nhận là công cụ quản lý không gian, phân bổ đất đai mà phải trở thành công cụ chiến lược để tổ chức phát triển, tích hợp nguồn lực, định hướng đầu tư và kiến tạo giá trị mới cho đô thị.
Việc triển khai chính quyền địa phương hai cấp đòi hỏi cách tiếp cận mới trong tổ chức không gian, phân bổ nguồn lực và quản trị lãnh thổ. Cần tăng cường gắn kết giữa quy hoạch cấp tỉnh với quy hoạch đô thị và nông thôn; giữa đô thị trung tâm với các đơn vị hành chính cấp xã, các trung tâm kinh tế và mạng lưới điểm dân cư.
Theo ông Trần Ngọc Chính, cần chuyển từ tư duy quản lý phát triển chủ yếu theo địa giới hành chính sang tổ chức và quản trị theo không gian phát triển, mạng lưới kết nối và hiệu quả phục vụ người dân. Cùng với đó, chuyển đổi số và khoa học công nghệ đã mở ra cơ hội đổi mới phương thức lập, quản lý và thực hiện quy hoạch.
Hệ thống thông tin địa lý, dữ liệu không gian, mô hình đô thị số và các công cụ phân tích hiện đại có thể hỗ trợ dự báo nhu cầu phát triển, đánh giá phương án quy hoạch và giám sát quá trình thực hiện.
Một yêu cầu quan trọng khác là gắn phát triển đô thị với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh. Mỗi đô thị cần phát huy lợi thế về vị trí, nguồn nhân lực, hạ tầng, khoa học công nghệ và bản sắc riêng, tránh phát triển dàn trải, thiếu liên kết hoặc sao chép mô hình không phù hợp với thực tế. Đồng thời, hướng tới những đô thị có bản sắc, sức cạnh tranh, phát triển xanh, thông minh và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Phan Trang
