Trục không gian chiến lược của Thủ đô
Theo Quyết định phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỉ lệ 1/5000 (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở), phạm vi, quy mô: Khu vực nghiên cứu lập điều chỉnh tổng thể quy hoạch thuộc địa giới hành chính 16 phường/xã gồm: Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Lĩnh Nam, Ô Diên, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân.
Ranh giới và phạm vi nghiên cứu gồm: Phía Bắc sông cơ bản lấy đến đê tả ngạn sông Hồng, thuộc các xã Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng và các phường Bồ Đề, Long Biên. Phía Nam sông cơ bản lấy đến đê hữu ngạn sông Hồng, thuộc các phường Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Lĩnh Nam và các xã Ô Diên, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân; phía Tây giáp cầu Hồng Hà; phía Đông giáp cầu Mễ Sở. Quy mô diện tích nghiên cứu khoảng 11.418,96 ha.
Hà Nội phê duyệt Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng (Ảnh: Hữu Thắng).
Về mục tiêu, hình thành trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng; kết nối không gian đô thị hai bờ sông thành một cấu trúc thống nhất, phát huy giá trị cảnh quan, văn hóa, lịch sử và tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội của khu vực.
Xác định vị trí, hướng tuyến giao thông kết hợp hệ thống cầu vượt sông; kết nối đồng bộ các loại hình giao thông dọc, ngang sông, giao thông công cộng, đường thủy và đường sắt đô thị. Từng bước di dời, sắp xếp, quy hoạch lại kết hợp cải tạo chỉnh trang khu dân cư ngoài đê; xác định các khu vực cải tạo chỉnh trang, tái định cư, tái thiết và xây dựng mới; cân đối quy mô dân số với khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng.
Xác định chức năng sử dụng đất, chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc, khung hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và yêu cầu tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan; đề xuất các hạng mục ưu tiên đầu tư và nguồn lực thực hiện. Đồng thời, làm cơ sở lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, triển khai các dự án đầu tư xây dựng và quản lý đất đai, quản lý xây dựng theo quy hoạch được duyệt.
Các chỉ tiêu dự báo phát triển và các chỉ tiêu quy hoạch: Quy mô dân số từ 800.000 đến 1.200.000 người. Quy mô dân số dự báo ngưỡng tối đa để tính toán đất đai phục vụ nhu cầu phát triển đô thị và khả năng chịu tải tối đa của hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật. Quy mô dân số cụ thể sẽ phụ thuộc vào khả năng đáp ứng các điều kiện theо yêu cầu an toàn thoát lũ, đê điều được cấp thẩm quyền chấp thuận theo quy định.
Quy mô diện tích xây dựng và tôn cao bãi sông sẽ được xác định cụ thể trong quá trình lập dự án đầu tư xây dựng. Các nội dung liên quan đến thoát lũ, bảo đảm an toàn đê điều sẽ được gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường thẩm định, trình UBND thành phố xem xét theo quy định tại Điều 26 Luật Đê điều.
Các đề xuất trong đồ án Điều chỉnh Quy hoạch phân khu sông Hồng được xây dựng trên cơ sở Báo cáo mô hình tính toán thủy văn, thủy lực và đánh giá tác động đến an toàn thoát lũ của Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng do Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) thực hiện.
Đối với từng dự án thành phần thuộc phạm vi quy hoạch, chủ đầu tư phải thực hiện tính toán thủy văn, thủy lực và đánh giá tác động cụ thể, bảo đảm khả năng thoát lũ và an toàn đê điều của hệ thống sông theo đúng quy định.
Định hình không gian đô thị ven sông Hồng theo hướng hài hòa, bền vững
Nguyên tắc tổ chức không gian đô thị được xác định theo cấu trúc phân lớp, thấp dần về phía bờ sông.
Cụ thể, lớp sát bờ sông được bố trí các khu vực ngập nước; tiếp đến là các khu bán ngập, tổ chức công viên, cây xanh, quảng trường; khu vực ít ngập bố trí dịch vụ du lịch và các công trình thấp tầng có thể tháo lắp; lớp sát đê được định hướng phát triển các khu chức năng hỗn hợp, thương mại, dịch vụ, văn phòng, nhà ở, y tế và giáo dục.
Cấu trúc đô thị được tổ chức theo dạng tuyến tính, với trục giao thông dọc xuyên suốt; các mạng lưới giao thông đan xen theo dạng xương cá.
Các cầu kết nối hai bên bờ sông được xác định là những trục ngang chính, liên kết với các khu trung tâm và khu chức năng ở hai bên sông. Các khu vực phát triển đô thị phải bảo đảm yêu cầu an toàn phòng, chống lũ, đồng thời tuân thủ định hướng tổ chức không gian theo quy hoạch.
Đối với khu vực ven sông Hồng, nơi có nhiều khu dân cư hình thành lâu đời, làng nghề truyền thống, di tích lịch sử - văn hóa và thiết chế cộng đồng, nguyên tắc quy hoạch là phân loại theo điều kiện thực tế, không áp dụng một phương án chung cho toàn bộ khu vực ngoài đê.
Theo đó, các khu vực được chia thành ba nhóm chính: Khu vực được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện; khu vực phải di dời một phần do yêu cầu phòng, chống lũ hoặc bảo đảm hạ tầng thiết yếu như phòng cháy, chữa cháy, an toàn vệ sinh môi trường; và khu vực tái thiết đô thị.
Việc phân loại các khu vực căn cứ vào mức độ bảo đảm an toàn phòng, chống và thoát lũ; phạm vi ảnh hưởng của trục đại lộ, các nút giao thông và công trình hạ tầng; khả năng duy trì cấu trúc làng sau khi mở đường; giá trị di tích, kiến trúc, lịch sử, văn hóa và nghề truyền thống; chất lượng hạ tầng hiện hữu cũng như vị trí trong cấu trúc phát triển đô thị mới.
Đối với những làng nghề truyền thống, làng lâu đời có giá trị, quy hoạch ưu tiên bảo tồn khu vực lõi, chỉnh trang hạ tầng và kiểm soát phát triển.
Các khu vực thuộc diện di dời để tái thiết bao gồm: Khu vực không bảo đảm an toàn thoát lũ; khu vực nằm trong phạm vi mở đường giao thông, bao gồm trục đại lộ cảnh quan, các nút giao thông và công trình hạ tầng.
Khu vực được xác định là không gian trung tâm, động lực phát triển của toàn bộ trục không gian cảnh quan sông Hồng, bao gồm toàn bộ khu vực trong Vành đai II (đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy) và một số khu dân cư khác được xác định cụ thể trong đồ án quy hoạch.
Khu vực thuộc phạm vi thực hiện các dự án phục vụ tái định cư, gồm các khu đô thị định cư, khu đô thị đa mục tiêu tại các phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng.
Song song với việc sắp xếp, tái thiết không gian đô thị, quy hoạch đặt ra yêu cầu bảo tồn các di tích lịch sử - văn hóa, địa điểm lưu niệm các sự kiện cách mạng, kháng chiến, bao gồm cả di tích đã được xếp hạng và chưa được xếp hạng, gắn với cộng đồng dân cư.
Hữu Thắng
