Sáng 22/10, Thường trực HĐND Thành phố Hà Nội tổ chức phiên chất vấn về lĩnh vực môi trường, tập trung vào 4 nhóm vấn đề gồm chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn xây dựng, chất thải rắn y tế và chất lượng không khí.
Đáng chú ý, vấn đề xử lý tro bay phát sinh từ các nhà máy điện rác nhận được sự quan tâm tại phiên chất vấn khi lượng chất thải này tồn đọng lớn, trong khi công nghệ tái chế vẫn chưa được áp dụng chính thức.
Trả lời tại phiên chất vấn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam cho biết, tỉ lệ tro bay phát sinh tại hai nhà máy điện rác Sóc Sơn và Seraphin hiện khoảng 1,5-1,6% khối lượng rác sinh hoạt đầu vào, thấp hơn ngưỡng 3% do cơ quan quản lý chuyên ngành đề ra.
Tuy nhiên, tổng lượng tro bay tồn đọng tại 2 nhà máy đã lên tới gần 100.000 tấn.
Theo ông Nam, trước mắt, thành phố bố trí các điểm chôn lấp tạm thời theo nội dung hợp đồng đã ký với các đơn vị vận hành. Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp thu phản ánh, kiểm tra việc thực hiện hợp đồng, yêu cầu các đơn vị chấp hành đúng quy định; trường hợp phát hiện vi phạm sẽ xử lý theo quy định pháp luật.
Về thời hạn xử lý, lãnh đạo sở cho biết, trong giai đoạn trước mắt, tro bay vẫn được chôn lấp theo phương án hiện hành, đồng thời các nhà máy tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ thay thế. Chậm nhất sau 2 năm thực hiện phương án chôn lấp, các nhà máy phải đưa ra giải pháp kỹ thuật xử lý tro bay.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam trả lời chất vấn (Ảnh: Quang Thái).
Làm rõ thêm nội dung này, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết, tổng lượng tro bay tồn lưu hiện khoảng 100.500 tấn. Tro bay phát sinh trong quá trình đốt rác chiếm khoảng 1,5% tổng lượng rác được xử lý.
Theo ông Cường, định hướng của thành phố là thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, từng bước chuyển từ chôn lấp sang tái chế, tận dụng tro bay làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng. Tuy nhiên, hiện chưa có công nghệ chính thức để triển khai rộng rãi, trong khi công nghệ nung tro bay thành vật liệu xây dựng trên thế giới vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm.
Để giải quyết lượng tro bay tồn lưu, UBND thành phố đã thống nhất vị trí chôn lấp tạm thời tại khu xử lý chất thải. Phó Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh, trước khi chôn lấp, tro bay phải được xử lý hóa rắn, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và quy định về môi trường, bảo đảm đủ điều kiện chuyển từ chất thải nguy hại thành chất thải thông thường.
Thành phố yêu cầu chủ đầu tư thực hiện xử lý hóa rắn tro bay, đồng thời hoàn thiện các hạng mục kỹ thuật tại khu vực chôn lấp. Đối với khu xử lý rác Thiên Ý, mục tiêu đặt ra là hoàn thành chôn lấp tạm thời lượng tro bay tồn lưu trong năm 2026, dự kiến hoàn tất các công việc kỹ thuật trong tháng 12.
Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường (Ảnh: Lê Hải).
Về lâu dài, Hà Nội định hướng xử lý tro bay theo hướng tuần hoàn, tái sử dụng tài nguyên, hạn chế phụ thuộc vào chôn lấp.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam cho biết, thành phố đã chấp thuận phương án nghiên cứu, áp dụng công nghệ tái chế tro bay, tro xỉ nhằm nâng cao hiệu quả vận hành các nhà máy điện rác.
Một số công nghệ đang được nghiên cứu, thử nghiệm gồm xử lý bằng plasma và nung ở nhiệt độ cao, hướng tới tạo ra các sản phẩm như vật liệu nhẹ, gốm bọt và một số vật liệu phục vụ xây dựng.
Đối với các dự án nhà máy điện rác mới, thành phố cũng yêu cầu nghiên cứu, lựa chọn công nghệ xử lý tro bay tiên tiến ngay từ giai đoạn chuẩn bị và triển khai đầu tư.
Theo lãnh đạo thành phố, khi có công nghệ phù hợp, lượng tro bay đã chôn lấp sẽ tiếp tục được xử lý theo hướng tái chế, tái sử dụng, góp phần tiết kiệm tài nguyên và giảm áp lực đối với môi trường.
Việc xử lý tro bay tồn lưu không chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt tại các khu xử lý chất thải mà còn đặt ra bài toán dài hạn về công nghệ, quản lý chất thải nguy hại và phát triển kinh tế tuần hoàn trên địa bàn Thủ đô.
