Trang bị kiến thức pháp luật gắn với tình huống thực tế
Những mâu thuẫn trong đời sống như tiếng ồn, vệ sinh môi trường, lối đi chung, ranh giới đất đai hay tranh chấp giữa các thành viên trong gia đình nếu không được giải quyết kịp thời có thể trở nên phức tạp. Trong nhiều trường hợp, sự lắng nghe, đối thoại và hướng dẫn đúng quy định pháp luật ngay từ cộng đồng sẽ giúp các bên tháo gỡ bất đồng, hạn chế khiếu kiện kéo dài.
Nhận thức rõ vai trò đó, Hội Luật gia Tp.Hải Phòng đã phối hợp với UBND phường Bạch Đằng (Tp.Hải Phòng) tổ chức hội nghị tuyên truyền, phổ biến Luật Hòa giải ở cơ sở, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật và kỹ năng xử lý tình huống cho người dân, đội ngũ làm công tác hòa giải tại địa phương.
Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Mai - Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Hải Phòng đã truyền đạt chuyên đề về pháp luật hòa giải ở cơ sở, tập trung làm rõ vai trò, nguyên tắc, phạm vi hòa giải; quyền, nghĩa vụ của các bên và trách nhiệm của hòa giải viên. Đồng thời nhấn mạnh yêu cầu vận dụng đúng quy định pháp luật trong quá trình tiếp nhận, xem xét và giải quyết mâu thuẫn tại cộng đồng dân cư.
Hội nghị nhằm nâng cao nhận thức pháp luật và kỹ năng xử lý tình huống cho người dân, đội ngũ làm công tác hòa giải tại địa phương.
Các nội dung được trình bày theo hướng gần gũi, dễ hiểu, gắn quy định pháp luật với những tình huống thường gặp trong đời sống. Qua đó, người tham dự hiểu rõ hơn rằng hòa giải không chỉ nhằm giải quyết tranh chấp đã phát sinh mà còn góp phần phòng ngừa mâu thuẫn, tránh để những bất đồng nhỏ trở thành vụ việc phức tạp.
Một nội dung trọng tâm là nâng cao kỹ năng cho đội ngũ hòa giải viên. Trên thực tế, để giải quyết hiệu quả một vụ việc, người làm công tác hòa giải không chỉ cần nắm vững pháp luật mà còn phải biết lắng nghe, nắm bắt tâm lý, xác định nguyên nhân mâu thuẫn và lựa chọn cách ứng xử phù hợp.
Khi tiếp nhận vụ việc, hòa giải viên cần tạo điều kiện để các bên trình bày đầy đủ quan điểm, nguyện vọng; giữ thái độ khách quan, không thiên vị, không vội vàng kết luận. Trên cơ sở xác định nguyên nhân, hòa giải viên đối chiếu quy định pháp luật liên quan, giải thích bằng ngôn ngữ dễ hiểu, khuyến khích các bên nhìn nhận vấn đề từ góc độ của nhau để tìm phương án giải quyết phù hợp.
Đặc biệt, với những trường hợp căng thẳng, các bên mất bình tĩnh hoặc mâu thuẫn kéo dài, hòa giải viên cần giữ thái độ trung lập, lựa chọn thời điểm trao đổi thích hợp, tránh lời nói và cách ứng xử khiến xung đột gia tăng. Mục tiêu là giúp các bên hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của mình, tự nguyện đối thoại và tìm được tiếng nói chung.
Hòa giải đúng pháp luật, giữ gìn tình làng nghĩa xóm
Thông qua các tình huống thực tế, bà Nguyễn Thị Mai đã phân tích cách vận dụng pháp luật và kỹ năng hòa giải đối với những vụ việc dễ phát sinh tranh chấp.
Với trường hợp học sinh chưa thành niên có hành vi chiếm đoạt tài sản, việc xử lý cần làm rõ sự việc, bảo vệ quyền lợi của người bị thiệt hại, đồng thời phối hợp với gia đình, nhà trường để giáo dục, giúp người trẻ nhận thức sai lầm và có cơ hội sửa chữa.
Đối với tranh chấp thừa kế nhà đất giữa anh chị em sau khi cha mẹ qua đời, hòa giải viên cần lắng nghe tâm tư của các bên, làm rõ quyền thừa kế và hướng dẫn việc phân chia di sản theo quy định pháp luật. Cách tiếp cận phù hợp không chỉ giúp tháo gỡ bất đồng về tài sản mà còn góp phần hạn chế những rạn nứt trong quan hệ gia đình.
Đại biểu tham dự hội nghị trao đổi các vấn đề thực tiễn liên quan đến công tác hòa giải ở cơ sở tại địa bàn phường.
Qua các ví dụ, báo cáo viên nhấn mạnh, hòa giải hiệu quả phải kết hợp giữa kiến thức pháp luật, kỹ năng ứng xử và sự tôn trọng nguyên tắc tự nguyện. Hòa giải viên không được áp đặt ý chí cá nhân, gây sức ép buộc các bên thỏa thuận hoặc xem hòa giải là phương thức giải quyết mọi loại tranh chấp. Những vụ việc không thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở hoặc cần cơ quan có thẩm quyền giải quyết phải được hướng dẫn xử lý theo đúng quy định.
Việc trang bị kiến thức và kỹ năng thực tiễn giúp đội ngũ hòa giải viên tự tin hơn khi xử lý tình huống, đồng thời góp phần bảo đảm tính khách quan, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.
Là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp của những người làm công tác pháp luật, Hội Luật gia Tp.Hải Phòng có lợi thế trong việc phát huy kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn của đội ngũ luật gia để tham gia phổ biến, giáo dục pháp luật, tư vấn và giải đáp những vướng mắc pháp lý trong đời sống.
Thông qua hội nghị tại phường Bạch Đằng, vai trò của Hội Luật gia không chỉ thể hiện ở việc truyền đạt quy định pháp luật mà còn ở khả năng định hướng cách ứng xử, giúp người dân hiểu và lựa chọn phương thức giải quyết mâu thuẫn phù hợp.
Hoạt động này đồng thời góp phần triển khai Kế hoạch số 368 ngày 23/9/2026 của UBND Tp.Hải Phòng về thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở. Kế hoạch đặt ra yêu cầu tăng cường tuyên truyền phù hợp với điều kiện từng địa bàn, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và người dân, đồng thời chú trọng bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ hòa giải viên.
Sự phối hợp giữa Hội Luật gia thành phố và chính quyền địa phương góp phần đưa kiến thức pháp luật đến trực tiếp với cộng đồng, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu, giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.
Từ những bất đồng trong sinh hoạt hằng ngày đến các tranh chấp liên quan đến tài sản, quan hệ gia đình, hiệu quả hòa giải phụ thuộc nhiều vào sự kiên trì, khách quan và kỹ năng của người thực hiện. Một lời giải thích đúng lúc, một cuộc đối thoại phù hợp có thể giúp các bên hiểu nhau hơn, ngăn mâu thuẫn tích tụ và giữ gìn sự đoàn kết trong cộng đồng.
Với việc đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật gắn với thực tiễn, Hội Luật gia Tp.Hải Phòng tiếp tục đồng hành cùng chính quyền và nhân dân trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, góp phần nâng cao chất lượng hòa giải ở cơ sở, xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết, văn minh và thượng tôn pháp luật.
