Ảnh: WANA/Reuters phân phối.
Trong ngày thứ Ba, một nguồn tin từ khu vực Trung Đông cho biết, chính phủ Iran đang yêu cầu các cuộc đàm phán với chính phủ Mỹ được tổ chức tại Oman, thay vì Thổ Nhĩ Kỳ. Iran cũng yêu cầu thay đổi quy mô đàm phán xuống mức thương lượng song phương với nội dung chỉ riêng về vấn đề hạt nhân.
Việc Iran đề nghị thay đổi địa điểm và nội dung đàm phán diễn ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực ngày càng leo thang do quân đội Mỹ đang tập trung lực lượng tại Trung Đông.
Các nước trong khu vực đã hối thúc các bên đưa ra giải pháp cho những đối đầu đã dẫn tới những đe dọa không kích từ đôi bên và lo ngại sẽ leo thang thành chiến tranh diện rộng.
Trong ngày thứ Ba, quân đội Mỹ cho biết đã bắn hạ một máy bay không người lái của Iran khi máy bay này tiếp cận tàu sân bay Abraham Lincoln "một cách nguy hiểm" trên Biển Ả Rập.
Sau khi đưa ra cảnh báo trong ngày thứ Hai về việc "hậu quả xấu" có thể xảy ra nếu không có thỏa thuận nào được ký kết, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước cánh phóng viên tại Nhà Trắng trong ngày thứ Ba: "Chúng tôi sẽ thương lượng với họ". Tuy nhiên, ông không đề cập rõ hơn và từ chối cho biết thời điểm cuộc đàm phán sẽ diễn ra.
Một nhà ngoại giao trong khu vực hiểu rõ những yêu cầu của Iran cho rằng chính phủ Iran mong muốn "thay đổi hình thức đàm phán, và họ muốn thay đổi phạm vi đàm phán".
"Họ chỉ muốn thảo luận về vấn đề hạt nhân với chính phủ Mỹ, trong khi chính phủ Mỹ cũng muốn thảo luận về những vấn đề khác như tên lửa (đạn đạo) và hoạt động của các phe ủy quyền của Iran trong khu vực".
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết, các thảo luận với Iran được dự kiến sẽ diễn ra trong cuối tuần này.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran cho biết vẫn đang tiếp nhận cố vấn về địa điểm tổ chức đàm phán, theo thông tin từ do quan truyền thông Nour News của Iran đưa ra trong ngày thứ Ba. Phát ngôn viên này cho biết, các hoạt động lên kế hoạch đang được thực hiện để tổ chức thương lượng trong những ngày tới, và Thổ Nhĩ Kỳ, Oman và nhiều nước khác đều đã thể hiện sẵn sàng chủ trì cuộc đàm phán.
Trong ngày thứ Ba, một nguồn tin nắm rõ tình hình xoay quanh các đàm phán đã con biết Jared Kushner, con rể của ông Trump, được dự kiến sẽ tham gia cuộc họp này, cùng với Đặc Phái viên Mỹ Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi.
Các bộ trưởng từ nhiều quốc gia khác trong khu vực như Pakistan, Ả Rập Saudi, Qatar, Ai Cập và UAE cũng được kỳ vọng sẽ tham gia cuộc đàm phán, tuy nhiên nguồn tin khu vực cho biết chính quyền Tehran mong muốn chỉ tổ chức đàm phán song phương với Mỹ.
Một quan chức khác trong khu vực cho biết, những nỗ lực ngoại giao hiện tại đang được thực hiện với ưu tiên tránh xảy ra xung đột và giảm tình trạng căng thẳng.
Sáu quan chức bao gồm một số cựu quan chức tại Iran cho biết, chính phủ Iran đang ngày càng lo ngại về khả năng Mỹ có thể tổ chức tấn công khiến chính quyền này mất khả năng nắm quyền lực.
Trong một diễn biến khác, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cho biết, trên Eo biển Hormuz vào ngày thứ Ba, lực lượng Đoàn Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) đã gây hấn với một tàu chở hàng mang cờ Mỹ.
Thuyền trưởng Tim Hawkins, phát ngôn viên của cơ quan này cho biết: "Hai thuyền của IRGC và một máy bay không người lái Mohajer của Iran đã tiếp cận tàu M/V Stena Imperative với vận tốc cao và đã đe dọa đổ bộ và chiếm quyền kiểm soát tàu này".
Tổ chức kiểm soát rủi ro hàng hải Vanguard cho biết, các thuyền của IRGC đã ra lệnh cho tàu chở hàng tắt động cơ, nhưng tàu này đã tăng tốc và tiếp tục hải trình.
Ông Hawkins cho biết tàu McFaul, một tàu chiến của Hải quân Mỹ hoạt động trong khu vực, đã hộ tống tàu Stena Imperative để tàu này "tiếp tục hải trình an toàn".
Trước đó, chính phủ UAE, một quốc gia sản xuất dầu lớn tại Vịnh Ả Rập và là đồng minh của Mỹ, đã tuyên bố khu vực này không thể trải qua thêm một cuộc xung đột mới và các bên cần phải tổ chức thương lượng.
Các nước tại Vịnh Ả Rập lo ngại Iran có thể sẽ thực hiện những đe dọa tấn công các căn cứ của Mỹ trên lãnh thổ của họ nếu ông Trump tấn công nhà nước Cộng hòa Hồi giáo này.
Trong tuần vừa rồi, các nguồn tin tại Iran cho biết ông Trump đã đặt ra 3 điều kiện để tiếp tục đàm phán với Iran: ngừng hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium tại Iran, giới hạn quy mô chương trình tên lửa đạn đạo của Tehran, và ngừng hậu thuẫn các phe ủy quyền trong khu vực.
Iran từ lâu đã khẳng định 3 yêu cầu này vi phạm chủ quyền của quốc gia này, tuy nhiên 2 quan chức Iran cho biết các giáo sĩ điều hành quốc gia này cho rằng chương trình tên lửa đạn đạo là rào cản lớn nhất, không phải chương trình làm giàu uranium.
Một quan chức Iran cho biết không cần phải có điều kiện nào được đặt ra, và chính quyền Tehran đã sẵn sàng thể hiện mềm dẻo về vấn đề làm giàu uranium, sẵn sàng trao lại 400kg uranium được làm giàu cao và chấp nhận điều kiện ngừng làm giàu uranium.
Tầm ảnh hưởng của chính quyền Tehran trong khu vực đã bị suy giảm mạnh bởi những cuộc tấn công của Israel nhằm vào các phe ủy quyền của chính quyền này, từ Hamas tại Gaza tới Hezbollah tại Liban, Houthi tại Yemen và các tổ chức dân quân tại Iraq, cũng như việc cựu Tổng thống Syria ông Bashar al-Assad, một đồng minh của Iran, bị lật đổ.
Nguyễn Quang Minh (theo Reuters)
