Sáng 24/9, tiếp tục chương trình phiên họp thứ 6, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.
Loại bỏ triệt để xung đột giữa bảo hộ nhãn hiệu và bảo hộ tên giống cây trồng
Trình bày tóm tắt tờ trình, ông Hoàng Minh - Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ được xây dựng nhằm thể chế hóa các Nghị quyết của Đảng về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tinh gọn bộ máy và phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Đáng chú ý, đối với việc kiện toàn đầu mối quản lý Nhà nước trong hoạt động bảo hộ quyền đối với giống cây trồng. Luật sửa đổi, bổ sung theo hướng chuyển trách nhiệm quản lý Nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ.
Theo cơ quan soạn thảo, mô hình quản lý hiện nay chưa phát huy đầy đủ tiềm năng bảo hộ giống cây trồng ngắn hạn với phát triển nông nghiệp công nghệ cao và hệ sinh thái khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, thương mại hóa tài sản trí tuệ.
Ông Hoàng Minh - Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (Ảnh: Media Quốc hội).
Ông Minh cũng nêu một số lý do cần thiết chuyển chức năng quản lý Nhà nước về quyền đối với giống cây trồng sang Bộ Khoa học và Công nghệ.
Đó là, quyền đối với giống cây trồng có bản chất gần với sáng chế trong lĩnh vực công nghệ sinh học, với cơ chế xác lập và bảo vệ quyền tương đồng. Đồng thời, việc quản lý tập trung giúp loại bỏ triệt để xung đột giữa bảo hộ nhãn hiệu và bảo hộ tên giống cây trồng trong quá trình xác lập quyền đối với nhãn hiệu.
Lý do nữa được ông Minh nêu là việc có 2 Bộ cùng quản lý các nhóm quyền có độ liên quan cao dễ dẫn đến phân tán và giảm hiệu quả. Trên thế giới, nhiều quốc gia như New Zealand, Australia... đã gắn bảo hộ giống cây trồng với cơ quan quản lý sở hữu trí tuệ. Việc này cũng phù hợp với Công ước về bảo hộ giống cây trồng mới.
Cùng với đó, theo ông Hoàng Minh, cho dù là quy mô quản lý Nhà nước về giống cây trồng không lớn, nhưng cũng phải đầy đủ các hoạt động, các nội dung quản lý Nhà nước như xây dựng cơ chế chính sách, xác lập quyền, hợp tác quốc tế, thanh tra kiểm tra, đào tạo….
Việc chuyển hoạt động này sang Bộ Khoa học Công nghệ cho phép sử dụng chung nguồn lực sẵn có để thực hiện đồng bộ các nội dung quản lý Nhà nước như trên, cũng như hạ tầng số, cơ sở dữ liệu về sở hữu trí tuệ, góp phần tinh giản bộ máy, đơn giản hóa thủ tục và thúc đẩy chuyển đổi số.
"Với người dân và doanh nghiệp, việc chỉ cần liên hệ với một cơ quan để thực hiện các thủ tục liên quan đến cả hai lĩnh vực (quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng) sẽ giúp cho việc xác lập và bảo vệ trở nên thuận lợi hơn, hiệu quả hơn", ông Minh nói.
Về tác động và điều kiện thực hiện, ông Minh cho hay, ngày 28/8/2026, Chính phủ đã có Nghị quyết số 257 giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trong quá trình xây dựng, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật, đảm bảo không làm gián đoạn hoạt động quản lý Nhà nước trong quá trình chuyển giao nhiệm vụ quản lý Nhà nước về bảo hộ giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ.
Ông Minh cho biết thêm, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng phương án chuyển giao chức năng, nhiệm vụ cụ thể, đảm bảo kế thừa hồ sơ, kết quả thẩm định, khảo nghiệm, phí, lệ phí và các kết quả đã xử lý; không làm gián đoạn việc giải quyết thủ tục, không yêu cầu tổ chức cá nhân thực hiện lại thủ tục do chuyển giao nhiệm vụ; biên chế và kinh phí cho việc thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về bảo hộ giống cây trồng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ được phân bổ cho Bộ Khoa học và Công nghệ.
Sau khi Luật được thông qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục triển khai cơ chế phối hợp trong quá trình quản lý Nhà nước về sở hữu trí tuệ.
Chính phủ sẽ chỉ đạo xây dựng và ban hành phương án chuyển giao chi tiết, đồng thời theo dõi, đánh giá quá trình thực hiện để kịp thời điều chỉnh, đảm bảo yêu cầu tinh gọn bộ máy và sử dụng hiệu quả nguồn lực của Nhà nước.
Đẩy mạnh cắt giảm điều kiện kinh doanh
Ngoài ra, dự thảo luật cũng đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ. Bãi bỏ các thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. Việc thay đổi thông tin chủ văn bằng bảo hộ do chuyển nhượng quyền được thực hiện theo thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ...
Với các quy định sửa đổi, bổ sung liên quan nêu trên của dự thảo Luật, sẽ bãi bỏ 18 thủ tục hành chính, cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh.
Cụ thể, dự thảo Luật đã cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ (bao gồm 1 điều kiện đối với tổ chức và 4 điều kiện đối với cá nhân); cắt giảm 16 thủ tục liên quan đến cấp, cấp lại, thu hồi giấy chứng nhận tổ chức giám định sở hữu trí tuệ và thẻ giám định viên sở hữu trí tuệ; 2 thủ tục về đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng.
Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu (Ảnh: Media Quốc hội).
Thẩm tra sơ bộ dự án luật, đối với việc chuyển giao chức năng quản lý Nhà nước về bảo hộ quyền đối với giống cây trồng, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành việc chuyển trách nhiệm quản lý Nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ nhằm tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.
Do đó, đề nghị Chính phủ chỉ đạo chặt chẽ việc chuyển giao chức năng, nhiệm vụ, hồ sơ, cơ sở dữ liệu và nguồn nhân lực giữa hai Bộ, bảo đảm việc chuyển giao được thực hiện thống nhất, liên tục, không làm gián đoạn công việc, không làm mất hoặc phân tán năng lực chuyên môn hiện có.
Trường hợp cần thiết, đề nghị sửa đổi quy định tại khoản 4 Điều 13 của Luật Trồng trọt về việc cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng đồng thời với việc cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng để bảo đảm việc áp dụng rõ ràng, thống nhất bởi nội dung này sẽ do 2 cơ quan thực hiện.
