Sáng 9/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại hội trường dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.
Xem xét lộ trình thực hiện từ năm 2028
Tham gia góp ý kiến về mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người lao động trên nền tảng số và người làm việc không có quan hệ lao động, ĐBQH Lê Hữu Trí (đoàn Khánh Hoà) bày tỏ ủng hộ chủ trương mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội, nhất là đối với lao động phi chính thức, người giao hàng, lái xe công nghệ và những người có thu nhập từ các nền tảng số.
"Đây là nhóm lao động ngày càng đông, nhưng khả năng tiếp cận các chính sách an sinh còn hạn chế", đại biểu Trí nói.
ĐBQH Lê Hữu Trí (Ảnh: Media Quốc hội).
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cần phân biệt rõ giữa mục tiêu đúng đắn và phương thức thực hiện. Nếu quy định đối tượng tham gia quá rộng, trong khi chưa xác định rõ ai có nghĩa vụ đóng, căn cứ tính mức đóng, trách nhiệm của nền tảng số và cơ chế bảo vệ người lao động, thì chính sách có thể phát sinh tranh chấp và tạo thêm gánh nặng cho những người có thu nhập thấp, không ổn định.
Đối với người lao động làm việc theo chuyến, theo đơn hàng hoặc nhiều nền tảng cùng lúc, việc xác định thu nhập làm căn cứ đóng và phân chia trách nhiệm giữa các bên không đơn giản.
Nếu thiết kế chính sách không phù hợp, người lao động có thể tăng chi phí trước mắt nhưng chưa thấy rõ lợi ích lâu dài, từ đó tìm cách né tránh tham gia.
Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể nhóm đối tượng, thời điểm áp dụng, phương thức đóng và trách nhiệm của các bên; đồng thời đánh giá tác động đối với từng nhóm lao động; xem xét lộ trình thực hiện từ năm 2028 đối với nhóm lao động trên nền tảng số, nếu chưa đủ điều kiện triển khai ngay, để có thời gian hoàn thiện pháp luật, kết nối dữ liệu giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ quan thuế và các nền tảng số, đồng thời tuyên truyền, tạo sự đồng thuận.
"Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tăng số người phải đóng bảo hiểm, mà là tăng số người thực sự được bảo vệ bởi hệ thống an sinh xã hội", đại biểu Hữu Trí nói.
ĐBQH nêu lý do tài xế xe công nghệ, người giao hàng cần tham gia BHXH bắt buộcĐỌC NGAYTrong khi đó, tham gia góp ý kiến về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, ĐBQH Phạm Văn Hoà (đoàn Đồng Tháp) cho rằng, bảo hiểm xã hội là chính sách rất nhân văn, nhân đạo của Đảng và Nhà nước, nhằm bảo đảm mọi người dân trong độ tuổi lao động, khi hết tuổi lao động đều có chế độ chính sách lương hưu, có nguồn thu nhập ổn định để bảo đảm cuộc sống khi về già. Đây là chính sách mà đại biểu rất đồng tình, ủng hộ.
Đại biểu cho biết, trong lần sửa đổi luật trước, đã mở rộng thêm 8 đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Tại kỳ họp này, dự thảo luật tiếp tục đề xuất bổ sung thêm 2 đối tượng là người làm việc không có quan hệ lao động; người làm việc trên nền tảng số. Song đại biểu đề nghị cân nhắc 2 đối tượng này.
Thực tế, trong thời gian qua bổ sung thêm 8 đối tượng để tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc nhưng số lượng người tham gia chưa nhiều. Trong đó, có các đối tượng làm việc tại hợp tác xã, doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân. Ngay cả việc thực hiện quy định về bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người lao động tại doanh nghiệp hiện nay vẫn còn những bất cập.
Vì vậy, đại biểu đề nghị cân nhắc việc tiếp tục mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc ở thời điểm này. Theo đại biểu khi sửa toàn diện Luật Bảo hiểm xã hội thì khi đó sẽ đề xuất thêm 2 đối tượng này.
Bảo vệ thực chất quyền lợi của người lao động
Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên) cho rằng, cần có cơ chế để bảo vệ thực chất quyền lợi của người lao động khi người sử dụng lao động chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội.
Theo đại biểu, dự thảo đã bổ sung trách nhiệm nộp hồ sơ đúng thời hạn, trách nhiệm bồi thường khi việc chậm nộp hồ sơ gây thiệt hại cho người thụ hưởng. Đồng thời, bổ sung trách nhiệm bồi thường của cơ quan bảo hiểm xã hội.
Dự thảo cũng sửa đổi quy định theo hướng xác định thời điểm phát sinh hành vi vi phạm liên quan đến việc không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ người tham gia bảo hiểm xã hội.
Đây là những sửa đổi rất cần thiết, nhưng đại biểu cho rằng vẫn còn một khoảng trống cần được quan tâm: Đó là người lao động đã làm việc, đã bị khấu trừ tiền lương để đóng bảo hiểm xã hội nhưng doanh nghiệp lại không nộp hoặc chậm nộp số tiền đó thì quyền lợi của họ sẽ được bảo vệ như thế nào?
ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Ảnh: Media Quốc hội).
Theo ông Huy, đây không đơn thuần là quan hệ vi phạm nghĩa vụ tài chính giữa doanh nghiệp với cơ quan bảo hiểm xã hội.
"Hệ quả trực tiếp là người lao động có thể bị gián đoạn quá trình đóng, không đủ điều kiện để giải quyết chế độ ốm đau, thai sản, thất nghiệp hoặc phải chờ đợi để được hưởng lương hưu. Người lao động không có lỗi nhưng lại có nguy cơ phải gánh chịu hậu quả từ hành vi vi phạm của người sử dụng lao động", đại biểu nêu.
Vì vậy, đại biểu đề nghị rà soát, bổ sung quy định theo hướng đối với thời gian người lao động thực tế làm việc, thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội và đã bị khấu trừ tiền lương để đóng bảo hiểm xã hội, cần có cơ chế ghi nhận, bảo vệ quyền lợi của người lao động khi doanh nghiệp chậm đóng hoặc là trốn đóng.
Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc khắc phục hậu quả, truy đóng và bồi thường thiệt hại.
"Không thể để người lao động phải chờ doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ vi phạm rồi mới được bảo đảm quyền lợi chính đáng của mình", đại biểu Huy nêu.
Trước đó, sáng 21/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải đã trình bày trước Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.
Một nội dung đáng chú ý là đề xuất sửa quy định về mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, trong đó nêu rõ nhóm người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số.
Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ, việc sửa đổi nhằm từng bước mở rộng độ bao phủ của chính sách bảo hiểm xã hội, bảo đảm lộ trình phù hợp, khả thi với các nhóm lao động này.
