Nga, thông qua Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Nhà nước Rosatom, đang đẩy mạnh hoạt động tại nhà máy điện hạt nhân Bushehr ở miền Nam Iran.
Rosatom có kế hoạch tăng số lượng chuyên gia Nga tại công trường từ khoảng 25 người lên khoảng 100 người vào mùa thu, nhằm hỗ trợ xây dựng 2 lò phản ứng bổ sung, hãng thông tấn nhà nước TASS đưa tin, dẫn lời người đứng đầu tập đoàn này.
Cụ thể, ông Alexey Likhachev, CEO của Rosatom, cho biết 5 chuyên gia kỹ thuật và kỹ sư Nga gần đây đã trở lại Bushehr. Trong 2 tuần tới, nếu tình hình xung đột không leo thang, hàng chục chuyên gia khác sẽ được điều động đến.
Điều này đã bắt đầu từ tháng 7, thời điểm Reuters đưa tin rằng 6 nhân viên đầu tiên của Rosatom đang quay lại Bushehr sau khi hàng trăm nhân sự Nga được sơ tán trong bối cảnh nổ ra cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran.
Nhà máy điện hạt nhân Bushehr tại Bushehr, miền Nam Iran. Ảnh: Asharq Al-Awsat
Khoảng 20 chuyên gia Nga đã ở lại cơ sở này trong phần lớn thời gian xảy ra gián đoạn. Hiện tổng số chuyên gia Nga tại hiện trường là 25 người.
Việc xây dựng Tổ máy số 2 và Tổ máy số 3 của nhà máy điện hạt nhân Bushehr từng bị tạm dừng vào tháng 3 sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào gần khu vực nhà máy.
Theo cơ sở dữ liệu về lò phản ứng của IAEA, Tổ máy số 2 được thiết kế với công suất phát điện ròng khoảng 974 MW. Khi hoàn thành, nó sẽ gần như tăng gấp đôi công suất điện hạt nhân hiện có của Iran.
Hiện nhà máy Bushehr chỉ có 1 lò phản ứng đang vận hành, công suất ròng 915 MW, được kết nối lưới điện từ năm 2011 theo thiết kế VVER của Nga.
Công tác xây dựng các tòa nhà chính và phụ trợ cho Tổ máy số 2 và Tổ máy số 3 đang được duy trì, cùng với công việc chuẩn bị cho các công trình thủy công.
Trước đó, vào tháng 5, ông Likhachev cho biết lò phản ứng của Tổ máy số 2 đã hoàn thành hơn 60%, máy phát hơi khoảng 50%, và kế hoạch vận chuyển thiết bị chính dự kiến trong năm sau. Khoảng 2.200 nhân viên của các nhà thầu Iran cũng đã trở lại công trường.
Iran đang theo đuổi mục tiêu mở rộng năng lượng hạt nhân lên 20 GW vào khoảng năm 2040-2041 để giảm thiếu hụt điện. Nga và Iran từng ký thỏa thuận trị giá 25 tỷ USD liên quan đến 4 tổ máy bổ sung. Hai bên cũng có biên bản ghi nhớ về hợp tác xây dựng lò phản ứng module nhỏ (SMR).
Ông Likhachev nhấn mạnh rằng việc tăng cường nhân sự và quay trở lại mức trước xung đột phụ thuộc vào thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ và Iran về việc chấm dứt thù địch.
"Nếu mọi việc diễn ra suôn sẻ, chúng tôi sẽ tăng số lượng nhân sự dự án lên 100 người vào mùa thu. Tất nhiên, chúng tôi có kế hoạch đưa tất cả các chuyên gia đã được sơ tán khỏi Cộng hòa Hồi giáo này quay trở lại sớm nhất có thể. Tuy nhiên, việc trở lại trạng thái như trước khi có xung đột chỉ có thể thực hiện được sau khi đạt được các thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ và Iran về việc chấm dứt thù địch", ông Likhachev cho biết trong những phát biểu được đăng tải trên ấn phẩm nội bộ Strana Rosatom.
Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc tấn công vào Iran ngày 28 tháng 2, tuyên bố rằng họ nhắm vào giới lãnh đạo và cơ sở hạ tầng quân sự của nước này. Iran đã đáp trả. Hiện tại, một lệnh ngừng bắn đang có hiệu lực và các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột đang diễn ra.
Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Mariano Grossi cho biết, ngoại giao và đàm phán là con đường "để đạt được sự đảm bảo lâu dài rằng Iran sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân, cũng như duy trì hiệu quả của chế độ không phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu".
Việc Nga công bố kế hoạch tăng nhân sự và duy trì tiến độ xây dựng tại Bushehr phản ánh nỗ lực tiếp tục hợp tác hạt nhân dù bối cảnh an ninh còn phức tạp. Các hoạt động hiện tập trung vào Tổ máy số 2 và Tổ máy số 3, với mục tiêu dài hạn là hỗ trợ Iran mở rộng công suất điện hạt nhân.
Bushehr, nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Iran, được xây dựng với sự tham gia của Nga tại thành phố Bushehr ở miền Nam đất nước. Lò phản ứng đầu tiên của nhà máy đã hoàn thành vào năm 2013, trong khi các Tổ máy số 2 và Tổ máy số 3 vẫn đang trong quá trình xây dựng. Tính đến năm 2025, có khoảng 500 người Nga đang làm việc tại đây.
Minh Đức (Theo WNN, Oil Price)
