Quốc hội ‘chốt’ giữ khung tiền đặt trước 20%-50% đối với đấu giá đất ở

(Chinhphu.vn) - Sáng 20/11, với 475/482 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).
Quốc hội ‘chốt’ giữ khung tiền đặt trước 20%-50% đối với đấu giá đất ở - Ảnh 1.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) gồm 7 chương, 66 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027, trừ quy định tại khoản 2 Điều 65 của Luật.

Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật.

Quy định về tiền đặt trước và cơ chế trả giá, bốc thăm

Về tiền đặt trước (Điều 35), tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã bổ sung khoản 10 Điều 35, giao Chính phủ quy định nguyên tắc, tiêu chí xác định mức tiền đặt trước cụ thể trong khung luật định, phù hợp với tính chất từng loại tài sản và điều kiện thực tiễn tại địa phương, không tạo rào cản bất hợp lý đối với người tham gia đấu giá.

Theo kết quả thống kê nhanh tại 16 tỉnh, thành phố thường xuyên có hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất ở, các quy định về tiền đặt trước, hủy kết quả trúng đấu giá và cấm tham gia đấu giá theo Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP đã bước đầu phát huy tác dụng, số trường hợp trúng đấu giá nhưng bỏ cọc giảm đáng kể.

Tại Thanh Hóa, sau khi áp dụng mức tiền đặt trước bằng 50% giá khởi điểm, số thửa, lô đất bị hủy kết quả do không nộp tiền giảm từ 377 trường hợp năm 2025 xuống 82 trường hợp trong 9 tháng năm 2026; trong khi số thửa, lô đất đưa ra đấu giá tăng từ 1.129 lên 3.889. Tại Quảng Trị, số trường hợp bị hủy kết quả giảm từ 35 xuống 11.

Trên cơ sở kết quả thực tiễn, Chính phủ đề nghị giữ khung tiền đặt trước từ 20-50% giá khởi điểm đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân, nhằm hạn chế tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, gây tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản.

Về quy định người tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả giá bằng giá khởi điểm (khoản 3 Điều 36), một số ý kiến đề nghị không quy định nội dung này vì cho rằng chưa phù hợp với bản chất cạnh tranh về giá, chưa bảo đảm quyền không trả giá; đồng thời đề nghị giải trình khả năng phòng ngừa thông đồng của cơ chế bốc thăm.

Giải trình nội dung này, Chính phủ cho biết người tham dự đã tự nguyện đăng ký, biết trước giá khởi điểm và quy chế cuộc đấu giá, nộp tiền đặt trước và quyết định tham dự. Do đó, việc coi sự tham gia của họ là chấp nhận mức giá tối thiểu đã công khai được xác định trên cơ sở gắn quyền với trách nhiệm, không phải áp đặt mức giá chưa được biết trước.

Quy định nhằm ngăn ngừa tình trạng nhiều người đăng ký tham dự nhưng thông đồng, đồng loạt không trả giá khiến cuộc đấu giá không thành, làm phát sinh chi phí, kéo dài thời gian xử lý tài sản và tạo điều kiện dìm giá.

Dự thảo Luật kế thừa quy định hiện hành, không buộc người tham gia phải trả cao hơn giá khởi điểm. Trường hợp nhiều người cùng chấp nhận giá khởi điểm mà không có ai trả giá cao hơn, việc bốc thăm được xác định là phương thức lựa chọn người trúng đấu giá bảo đảm khách quan, công khai, bình đẳng.

Theo dự thảo Luật, nếu tất cả người tham dự phiên đấu giá từ chối bốc thăm thì cuộc đấu giá không thành (điểm c khoản 1 Điều 41); người từ chối bốc thăm được coi là rút lại giá đã trả và bị xử lý tiền đặt trước theo quy định. Việc bốc thăm được thực hiện dưới sự giám sát của người có tài sản đấu giá (khoản 3 Điều 36). Trên cơ sở đó, Chính phủ đề nghị Quốc hội giữ quy định này.

Bổ sung biện pháp xử lý vi phạm, bảo vệ người mua tài sản đấu giá

Về các biện pháp cấm tham gia đấu giá (Điều 58), một số ý kiến đề nghị bổ sung biện pháp cấm đối với người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán, bỏ cọc; đồng thời mở rộng phạm vi áp dụng đối với tài sản công và các tài sản khác.

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, bên cạnh trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến hủy quyết định phê duyệt kết quả đấu giá, khoản 3 Điều 58 dự thảo Luật đã bổ sung hai trường hợp bị cấm tham gia đấu giá, gồm từ chối kết quả trúng đấu giá và từ chối ký biên bản đấu giá.

Theo Chính phủ, việc bổ sung các trường hợp này nhằm xử lý vi phạm phát sinh ở những giai đoạn khác nhau, tăng tính răn đe, phòng ngừa tình trạng trả giá cao bất thường rồi từ chối kết quả đấu giá thành để trục lợi. Đây là biện pháp được nghiên cứu, tổng kết từ thực tiễn và kết quả thực hiện Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP của Chính phủ.

Đối với hình thức đấu giá trực tuyến, Luật quy định hai nhóm tài sản phải đấu giá thông qua Hệ thống đấu giá trực tuyến quốc gia.

Nhóm thứ nhất là một số tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị, với phạm vi và ngưỡng giá khởi điểm do Chính phủ quy định. Nhóm thứ hai là quyền sử dụng đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án thuộc diện phải chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc phê duyệt dự án đầu tư.

Đối với các tài sản còn lại, trong đó có quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân, Luật khuyến khích áp dụng hình thức đấu giá trực tuyến.

Trước đó, Chính phủ đề xuất bắt buộc đấu giá trực tuyến đối với một số tài sản công có giá khởi điểm từ 200 triệu đồng. Tuy nhiên, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Luật không ấn định mức giá này mà giao Chính phủ quy định, bảo đảm phù hợp với điều kiện hạ tầng công nghệ và thực tiễn triển khai.

Một nội dung đáng chú ý khác là cơ chế bảo vệ người mua tài sản đấu giá ngay tình, nhất là đối với tài sản thi hành án dân sự.

Theo giải trình của Chính phủ, Điều 7 dự thảo Luật quy định trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc bảo vệ người mua tài sản đấu giá ngay tình. Theo đó, người mua ngay tình có quyền sở hữu tài sản trong trường hợp có người thứ ba tranh chấp quyền sở hữu tài sản.

Trường hợp bản án, quyết định liên quan bị sửa đổi, hủy bỏ sau khi tài sản đã được đấu giá thành, nhưng trình tự, thủ tục đấu giá được thực hiện đúng quy định của Luật Đấu giá tài sản, tài sản vẫn thuộc quyền sở hữu của người mua ngay tình.

Đồng thời, Điều 61 quy định, nếu kết quả đấu giá bị hủy do vi phạm trình tự, thủ tục, các bên phải khôi phục tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau tài sản đã nhận. Trường hợp không thể hoàn trả bằng hiện vật thì phải hoàn trả bằng tiền; bên gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Các quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của người mua tài sản đấu giá ngay tình, đồng thời xác định trách nhiệm hoàn trả, bồi thường khi kết quả đấu giá bị hủy, phù hợp với quy định của Bộ luật Dân sự về bảo vệ quyền của người thứ ba ngay tình nhận được tài sản thông qua đấu giá.

Diệu Anh

Tham khảo thêm
Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi): Ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá và bỏ cọcQuốc hội ‘chốt’ giữ khung tiền đặt trước 20%-50% đối với đấu giá đất ở - Ảnh 2.
Tham khảo thêm
Xác định rõ phạm vi điều chỉnh giữa Luật Đấu giá tài sản với các luật chuyên ngànhQuốc hội ‘chốt’ giữ khung tiền đặt trước 20%-50% đối với đấu giá đất ở - Ảnh 3.
Tham khảo thêm
Thông qua báo cáo tiếp thu, giải trình dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi)Quốc hội ‘chốt’ giữ khung tiền đặt trước 20%-50% đối với đấu giá đất ở - Ảnh 4.