Sáng 20/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, với 403/473 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành (bằng 80,76% tổng số đại biểu), Quốc hội đã thông qua Luật Văn bản quy phạm pháp luật. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.
Cơ chế điều chỉnh quy định của luật trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách
Trước đó, trình bày Báo cáo tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng tiếp tục duy trì 5 hình thức văn bản đã dự kiến lược bỏ.
Gồm: Nghị quyết của Quốc hội, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quyết định của Chủ tịch nước, nghị quyết của Chính phủ và nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
"Việc tiếp tục duy trì các hình thức văn bản này nhằm bảo đảm các cơ quan có công cụ pháp lý phù hợp để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong giai đoạn hiện nay. Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu phương án tinh gọn gắn với quá trình nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Hiến pháp, bảo đảm lộ trình phù hợp với yêu cầu thực tiễn theo Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị", Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ.
Về cơ chế điều chỉnh quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách mà Quốc hội không thể họp.
Qua thảo luận, một số ý kiến tán thành việc quy định cơ chế này để kịp thời xử lý những tình huống khẩn cấp, cấp bách; một số ý kiến đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng việc quy định cơ chế này trong Luật.

Quốc hội thông qua Luật Văn bản quy phạm pháp luật (Ảnh: Media Quốc hội).
Trên cơ sở ý kiến thảo luận của các ĐBQH, Chính phủ đã nghiên cứu, làm rõ về cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và thực tiễn, sự cần thiết quy định cơ chế điều chỉnh quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách mà Quốc hội không thể họp tại Báo cáo số 1113/BC-CP của Chính phủ.
Để bảo đảm chặt chẽ, thiết lập một cơ chế kiểm soát nhiều lớp trong trường hợp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ ban hành Nghị quyết theo cơ chế này, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội và ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại Kết luận số 386/KL-UBTVQH16 để chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng:
Giới hạn chặt chẽ các trường hợp được áp dụng, chỉ trong những trường hợp thực sự khẩn cấp, cấp bách, Quốc hội không thể họp được, cần phải ban hành ngay vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích chung của cộng đồng và thuộc những nội dung đã được cấp có thẩm quyền đồng ý; trường hợp ban hành nghị quyết của Chính phủ còn phải được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý;
Quy định linh hoạt về trình tự, thủ tục ban hành, giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ chủ động quyết định trình tự, thủ tục phù hợp với từng trường hợp cụ thể, bảo đảm đầy đủ các bước nhất là thủ tục thẩm định, thẩm tra, nhưng phải rút ngắn tối đa thời gian thực hiện để đáp ứng yêu cầu khẩn trương, cấp bách.
Xác định rõ phạm vi điều, khoản của luật, nghị quyết được phép điều chỉnh và đối tượng áp dụng.
Giới hạn thời gian có hiệu lực của văn bản không quá 1 năm và phải trình Quốc hội xem xét, quyết định việc sửa đổi, bổ sung quy định có liên quan của luật, nghị quyết tại Kỳ họp gần nhất, trường hợp Quốc hội không thông qua thì văn bản điều chỉnh đương nhiên hết hiệu lực.
Bảo đảm văn bản có hiệu lực và công bố kịp thời, đáp ứng yêu cầu xử lý ngay các vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn, nội dung nghị quyết phải đủ rõ để thực hiện được ngay.
Quy định rõ trách nhiệm của 8 bộ, cơ quan ngang bộ
Về việc lấy ý kiến của các Bộ, cơ quan ngang Bộ về hồ sơ chính sách, tiếp tục thực hiện chủ trương đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng quy định rõ trách nhiệm của 8 bộ, cơ quan ngang bộ trong việc có ý kiến đối với hồ sơ chính sách bằng văn bản trong thời hạn 15 ngày, theo nội dung được phân công và chịu trách nhiệm về chất lượng ý kiến của mình thay cho việc Bộ Tư pháp tổ chức hội đồng thẩm định hoặc cuộc họp thẩm định.

Các đại biểu tham dự phiên họp (Ảnh: Media Quốc hội).
Ở giai đoạn soạn thảo văn bản, quy trình thẩm định dự án luật do Bộ Tư pháp chủ trì trước khi Chính phủ quyết định trình Quốc hội vẫn được duy trì, với yêu cầu xem xét, đánh giá chính sách sau khi đã được thể hiện thành các quy định cụ thể, qua đó vừa kiểm soát việc lựa chọn chính sách và quá trình chuyển chính sách thành quy phạm pháp luật, vừa bảo đảm chất lượng dự án luật trình Quốc hội.
Với phương án này, quy trình xây dựng luật, pháp lệnh, nghị quyết vẫn bảo đảm chất lượng hồ sơ chính sách thông qua ý kiến của các cơ quan; góp phần đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian soạn thảo dự án; tránh trùng lặp quy trình thẩm định; phát huy trách nhiệm chuyên môn của từng cơ quan. Nội dung này đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành tại Kết luận số 386.