Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu kết luận Phiên họp
Lập luận về sự cần thiết xây dựng và ban hành Luật, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, năm 2025, Việt Nam thực hiện mạnh mẽ việc tinh gọn tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị và xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp nhằm xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.
Theo đó, tên gọi, chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội có nhiều thay đổi, đòi hỏi phải sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 cho phù hợp.
Bên cạnh đó, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành các nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân, hoàn thiện thể chế, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, phát triển kinh tế - xã hội. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định nhiệm vụ tiếp tục xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh và bền vững đất nước, trong đó có hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm xã hội, lao động trong năm 2026.
Do đó, việc sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 nhằm thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Sau hơn một năm triển khai Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, hầu hết các quy định đã đi vào thực tiễn và được thực hiện thuận lợi. Tuy nhiên, vẫn còn một số khoảng trống pháp lý, một số quy định chưa bảo đảm tính thống nhất, chưa tạo động lực phát triển đối tượng tham gia và khơi thông nguồn lực đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội. Vì vậy, việc sửa đổi, bổ sung Luật là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Mục đích xây dựng Luật là thể chế hóa các quan điểm, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; bảo đảm đúng thẩm quyền của Quốc hội, Chính phủ và nguyên tắc phân định thẩm quyền trong Chính phủ, chính quyền địa phương.
Dự án Luật đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất, đơn giản hóa thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp; tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan, tổ chức triển khai chính sách bảo hiểm xã hội và tạo động lực đầu tư, phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung.
Dự thảo Luật gồm 3 điều: Điều 1 quy định các nội dung sửa đổi, bổ sung; Điều 2 quy định các nội dung thay thế, bãi bỏ và Điều 3 quy định về điều khoản thi hành.
Mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội
Thẩm tra dự án Luật, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật theo Tờ trình của Chính phủ. Hồ sơ dự án Luật đầy đủ theo quy định; dự thảo Luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Hiến pháp, các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên và cơ bản bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật.
Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan, thống nhất trong hệ thống pháp luật, không để phát sinh khoảng trống pháp lý và vướng mắc trong thi hành.
Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết qua thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội; đề nghị Chính phủ, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và tiếp tục hoàn thiện dự án Luật.
Đối với việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát, xác định cụ thể đối tượng, tiêu chí, cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn và khả năng tổ chức thực hiện, bảo đảm đồng bộ với pháp luật về lao động, việc làm và pháp luật có liên quan.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, đồng thời đề nghị đánh giá kỹ tác động, làm rõ phạm vi, khái niệm đối tượng mở rộng; xác định ngưỡng, cơ chế thu, chi, phương thức đóng - hưởng và lộ trình, bảo đảm tính khả thi.
Bảo đảm an toàn, hiệu quả khi mở rộng đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội
Về đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý mở rộng danh mục đầu tư quỹ. Đây là nội dung có tác động lớn, liên quan trực tiếp đến an toàn, bảo toàn và hiệu quả của quỹ, đồng thời thực hiện theo tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW.
Để bảo đảm an toàn, hiệu quả và bền vững của quỹ trong cả ngắn hạn và dài hạn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp tục rà soát, chỉnh lý theo hướng Luật quy định các nguyên tắc, đồng thời giao Chính phủ quy định điều kiện, tiêu chí, đối tượng và danh mục đầu tư.
Cùng với đó, cần xác định rõ cơ quan quản lý nhà nước thực hiện giám sát; bảo đảm minh bạch, có cơ chế kiểm soát rủi ro và quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan, qua đó bảo đảm an toàn, bảo toàn, bền vững và hiệu quả của quỹ.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, cho ý kiến về cơ sở chính trị trước khi trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI.
Về tổ chức quản trị và quyền hạn của cơ quan bảo hiểm xã hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí giữ quy định hiện hành về thành phần Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội; đề nghị tiếp tục rà soát theo hướng giữ quyền kiểm tra của cơ quan bảo hiểm xã hội và trách nhiệm của Bảo hiểm xã hội Việt Nam trong phối hợp quản lý nhà nước.
Đồng thời, cần rà soát để xác định rõ địa vị pháp lý của Bảo hiểm xã hội Việt Nam và trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Nội vụ trong dự thảo Luật, phân định rõ với chức năng quản lý nhà nước của các Bộ.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu rà soát kỹ việc bãi bỏ 11 khoản, 27 điều của Luật hiện hành, trong đó phân định rõ những nội dung thuần túy về hồ sơ, trình tự, thủ tục có thể giao Chính phủ quy định.
Cùng với đó, tiếp tục rà soát điều kiện tổ chức thực hiện trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đẩy mạnh chuyển đổi số nhưng vẫn duy trì phương thức tiếp nhận, giải quyết trực tiếp đơn giản, dễ tiếp cận đối với người chưa có điều kiện sử dụng thiết bị thông minh hoặc còn hạn chế về kỹ thuật.
Nguyễn Hoàng
