Dữ liệu về việc làm chỉ thực sự có giá trị khi đặt trong một chuỗi đủ dài để đánh giá được xu hướng
Thị trường lao động cần một "bản đồ" chung
Tháng 8/2026, các doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội có nhu cầu tuyển dụng khoảng 38.000 vị trí việc làm. Nhu cầu tập trung mạnh ở khối dịch vụ - tiêu dùng; công nghiệp chế biến, chế tạo và xây dựng tiếp tục duy trì mức tuyển dụng cao để phục vụ các dự án trọng điểm.
Đáng chú ý, 52,5% nhu cầu tuyển dụng hướng tới lao động có trình độ cao đẳng, đại học trở lên. Trong khi đó, tỷ trọng lao động chưa qua đào tạo chỉ khoảng 19%. Mức lương doanh nghiệp chào mời phổ biến nhất nằm trong khoảng 10-20 triệu đồng/tháng (chiếm 53,3%).
Một tháng của thị trường lao động tại Hà Nội được nhìn thấy qua những con số như vậy. Nhưng một tháng dữ liệu chỉ thực sự có giá trị khi đặt trong một chuỗi đủ dài để đánh giá được xu hướng.
Đó cũng là lý do Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội bắt đầu triển khai đánh giá, dự báo thị trường lao động ngay từ năm 2015.
Ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội
Ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội (Sở Nội vụ Hà Nội), cho biết: "Bên cạnh những hoạt động trực tiếp như kết nối, tư vấn, giới thiệu việc làm, trung tâm đã sử dụng dữ liệu của mình rồi gắn kết với dữ liệu của các đơn vị khác để có được một bộ dữ liệu, từ đó phân tích, đánh giá và có những định hướng cũng như dự báo về thị trường lao động. Qua nhiều năm, trung tâm đã xây dựng các bản tin cập nhật thị trường, báo cáo chuyên đề, báo cáo thường niên về xu hướng lao động. Gần đây, trung tâm còn phát hành những sản phẩm dành cho học sinh, sinh viên và phụ huynh để phục vụ hướng nghiệp".
Kinh nghiệm cho thấy, dự báo thị trường lao động không thể bắt đầu chỉ từ một phần mềm. Nó bắt đầu từ dữ liệu. Nhưng dữ liệu lại đang nằm ở nhiều nơi, được hình thành theo những cách khác nhau và chưa phải lúc nào cũng có thể kết nối với nhau.
Ông Thành dẫn câu chuyện về hệ thống website việc làm của các địa phương. Từ khoảng năm 2006-2007, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (cũ) từng chỉ đạo thí điểm tại 10 trung tâm, trong đó có Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng... Các trung tâm vận hành những website với tên miền có đuôi .net. Sau nhiều lần thay đổi mô hình tổ chức, tên gọi và cơ chế quản lý, các hệ thống này phát triển theo những hướng khác nhau.
Ngay như Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, năm 2026, Trung tâm được giao vận hành Cổng Thông tin việc làm với địa chỉ: congvieclam.hanoi.gov.vn.
"Đến thời điểm hiện tại, tôi cho rằng, các địa phương cần đồng bộ, thống nhất lại về tên ứng dụng (app) và kết nối với Sàn giao dịch việc làm quốc gia. Điều này đòi hỏi sự đồng bộ về cơ sở dữ liệu", ông Thành nói.
Ông Lê Quang Trung, nguyên Phó Cục trưởng Cục Việc
Cùng quan điểm trên, ông Lê Quang Trung, nguyên Phó Cục trưởng Cục Việc làm, cho biết: "Các trung tâm dịch vụ việc làm trước đây của các tỉnh, thành phố đều có website. Sau này, khi sáp nhập lại, các Trung tâm vẫn duy trì website. Tuy nhiên, tôi cho rằng tên miền cần được đánh giá lại và thống nhất để người dùng dễ dàng nhận diện ngay khi truy cập. Và, quan trọng nhất là các website này cần chia sẻ và liên kết được với nhau, trở thành một hệ thống thống nhất, tránh tình trạng cát cứ thông tin giữa các địa phương".
Người lao động không đứng yên trong một địa giới hành chính. Họ có thể tìm việc ở Hà Nội hôm nay, vào Bắc Ninh ngày mai, rồi chuyển đến Hải Phòng khi có một cơ hội phù hợp. Doanh nghiệp cũng vậy. Vì thế, nếu dữ liệu việc làm vẫn nằm rời rạc ở từng địa phương, bức tranh cung - cầu lao động khó có thể đầy đủ.
Ngày 30/8/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định số 1685/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch thực hiện Kết luận số 62-KL/TW ngày 29/6/2026 của Ban Bí thư về nâng cao năng suất lao động quốc gia gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả trong giai đoạn mới.
Theo kế hoạch, trong năm 2026, Bộ Nội vụ có nhiệm vụ hoàn thiện Cơ sở dữ liệu lao động, việc làm bảo đảm các tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống"; kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, bảo hiểm xã hội và đăng ký doanh nghiệp. Cùng với đó là nâng cấp Sàn giao dịch việc làm quốc gia, hiện đại hóa hệ thống dịch vụ việc làm công, xây dựng Đề án nâng cao năng lực phân tích, dự báo thị trường lao động và hoàn thiện bộ chỉ số giám sát, đánh giá chất lượng lao động và việc làm bền vững.
Để dữ liệu "sống" cùng thị trường lao động
Ông Lê Quang Trung cho rằng cần có văn bản quy phạm pháp luật quy định rõ về sàn giao dịch việc làm và tiêu chí thông tin. Kể cả thông tin đầu vào cũng cần có quy định bằng văn bản quy phạm pháp luật theo tiêu chí 'đúng, đủ, sạch, sống'.
Các trung tâm dịch vụ việc làm không thể tự mình tạo ra một hệ thống dữ liệu hoàn chỉnh. Doanh nghiệp, người sử dụng lao động và người lao động đều phải tham gia vào quá trình này.
Nếu doanh nghiệp không cập nhật nhu cầu tuyển dụng, người lao động không cập nhật thông tin việc làm, khi dữ liệu không được kiểm chứng thì dù hệ thống kỹ thuật tốt đến đâu cũng khó tạo ra bức tranh thị trường chính xác.
Song song đó, cần có hướng dẫn để có sự phối hợp giữa các trung tâm dịch vụ việc làm công và các doanh nghiệp hoạt động dịch vụ việc làm.
"Tại sao bây giờ chúng ta không có một cơ chế phối hợp để hai loại hình này cùng chia sẻ thông tin, hỗ trợ đào tạo nghề, tổ chức sàn giao dịch, thu thập thông tin thị trường lao động và tư vấn, hỗ trợ người lao động, người sử dụng lao động? Những việc này hoàn toàn có thể phối hợp vì cùng một mục đích chung", ông Trung nêu quan điểm.
Tuy nhiên, một cơ sở dữ liệu lớn không tự tạo ra thị trường lao động thông minh. Giá trị của dữ liệu nằm ở khả năng phân tích để trả lời những câu hỏi quan trọng, như: Ngành nào sẽ thiếu lao động? Kỹ năng nào đang tăng nhu cầu? Nhóm lao động nào có nguy cơ mất việc? Địa phương nào thừa, thiếu nhân lực? Mức lương đang dịch chuyển ra sao? Kỹ năng nào cần được đào tạo lại?...
Theo ông Vũ Quang Thành, dữ liệu phải được đưa trở lại phục vụ thị trường, giúp doanh nghiệp, người lao động và cơ quan quản lý nhận diện sớm các chuyển động, từ đó nâng cao năng lực quản trị trong kết nối cung - cầu lao động. Dữ liệu khi đó sẽ trở thành căn cứ để các chính sách đi sát hơn với những vấn đề thực tế từ thị trường lao động.
Sơn Hào
