TPHCM xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử an toàn, minh bạch

Ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Công Thương TPHCM phát biểu tại chương trình - Ảnh: VGP/LA

Thương mại điện tử duy trì đà tăng trưởng hai con số

Phát biểu tại Hội nghị, ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Công Thương TPHCM, cho biết Luật Thương mại điện tử có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng trên môi trường số. Việc phổ biến, hướng dẫn thực hiện Luật có ý nghĩa quan trọng, giúp doanh nghiệp, người dân và các chủ thể tham gia thị trường hiểu đúng và thực hiện đúng các quy định của pháp luật.

Theo ông Vũ, kinh tế số và thương mại điện tử đang phát triển mạnh mẽ. Năm 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam ước đạt khoảng 40 tỷ USD, trong đó riêng TPHCM đạt khoảng 12 tỷ USD.

Quy mô thị trường ngày càng lớn mở ra nhiều cơ hội phát triển cho doanh nghiệp, song cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về tuân thủ pháp luật. Doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, cạnh tranh lành mạnh, bảo đảm chất lượng hàng hóa, dịch vụ và không lợi dụng môi trường số để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.

Theo Giám đốc Sở Công Thương TPHCM, Hội nghị cũng là dịp để cơ quan quản lý phổ biến các quy định mới, giải đáp những vướng mắc và hỗ trợ doanh nghiệp triển khai Luật Thương mại điện tử một cách thống nhất, hiệu quả; qua đó góp phần hoàn thiện môi trường pháp lý và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Nhiều quy định mới nâng cao trách nhiệm của các nền tảng

Ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số (Bộ Công Thương), cho biết Luật Thương mại điện tử bổ sung nhiều quy định mới nhằm nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường.

Theo đó, các nền tảng thương mại điện tử phải công khai các tiêu chí ưu tiên hiển thị và thuật toán sắp xếp sản phẩm; đồng thời tăng cường quản lý hoạt động livestream bán hàng thông qua các quy định về xác thực tài khoản và quy trình xử lý vi phạm.

Luật cũng yêu cầu các nền tảng gỡ bỏ nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của cơ quan chức năng; đồng thời chủ động áp dụng các bộ lọc nhằm ngăn chặn hàng giả, hàng nhập lậu và các nội dung vi phạm trước khi hiển thị đến người dùng.

Ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và công nghệ số chia sẻ những điểm mới nổi bật tại Luật Thương mại điện tử

Đối với các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới có giao diện tiếng Việt hoặc phát sinh từ 100.000 giao dịch/năm tại Việt Nam, Luật quy định phải có pháp nhân được ủy quyền tại Việt Nam và thực hiện ký quỹ tối thiểu 20 tỷ đồng tại ngân hàng trong nước nhằm bảo đảm nghĩa vụ thuế và trách nhiệm bồi thường đối với người tiêu dùng.

Từ ngày 1/1/2027, tất cả người bán hàng và người livestream trên các nền tảng trung gian phải thực hiện xác thực danh tính điện tử (e-KYC). Luật cũng phân loại 4 nhóm nền tảng thương mại điện tử, gồm nền tảng kinh doanh trực tiếp, nền tảng trung gian, mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử và nền tảng tích hợp (Super App), qua đó áp dụng cơ chế quản lý phù hợp với từng mô hình.

Bên cạnh việc tăng cường trách nhiệm của các nền tảng, Luật Thương mại điện tử cũng bổ sung nhiều quy định nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà bán hàng. Theo đó, các sàn thương mại điện tử không được tự ý khóa tài khoản mà phải thông báo trước ít nhất 5 ngày; việc điều chỉnh phí hoặc thay đổi chính sách cũng phải được thông báo trước tối thiểu 20 ngày.

Nhà bán hàng có quyền truy cập, lưu trữ dữ liệu giao dịch trong thời hạn 3 năm, kể cả khi tài khoản đã bị khóa. Đồng thời, Nhà nước sẽ có chính sách hỗ trợ chuyển đổi số, đào tạo kỹ năng và kết nối hạ tầng cho các nhóm yếu thế như hộ kinh doanh khởi nghiệp, hợp tác xã nông sản, doanh nhân nữ, người khuyết tật và đồng bào dân tộc thiểu số.

Tăng cường bảo vệ người dùng trên môi trường số

Bên cạnh Luật Thương mại điện tử, Hội nghị cũng phổ biến những điểm mới của Luật Quảng cáo (sửa đổi) liên quan đến hoạt động quảng cáo trên môi trường số.

Theo Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM, phạm vi điều chỉnh của Luật Quảng cáo đã được mở rộng, bao quát toàn bộ hoạt động quảng cáo trên báo điện tử, mạng xã hội, ứng dụng trực tuyến và các nền tảng số.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là mọi nội dung quảng cáo phải được nhận diện rõ ràng, tách biệt với nội dung thông thường, giúp người dùng dễ dàng nhận biết thông tin quảng bá sản phẩm. Đồng thời, các nền tảng mạng xã hội phải cung cấp công cụ để người dùng phản ánh quảng cáo vi phạm hoặc từ chối những nội dung không phù hợp.

Đặc biệt, trợ lý AI về pháp luật thương mại điện tử và quảng cáo được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người tiêu dùng nhanh chóng tiếp cận các quy định pháp luật, góp phần nâng cao hiệu quả tuân thủ và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động thương mại điện tử.

Chủ động phòng ngừa rủi ro, bảo vệ dữ liệu cá nhân

Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm tại hội nghị là báo cáo chuyên đề của Công an TPHCM về bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng ngừa rủi ro trong hoạt động thương mại điện tử.

Theo Công an TPHCM, các hành vi vi phạm trên môi trường số không chỉ dừng ở hàng giả, hàng cấm hay xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn mở rộng sang quảng cáo sai sự thật, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, thu thập và mua bán trái phép dữ liệu cá nhân.

Năm 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam ước đạt khoảng 40 tỷ USD, trong đó riêng TPHCM đạt khoảng 12 tỷ USD.

Đáng chú ý, dữ liệu khách hàng bị rò rỉ đang trở thành “nguyên liệu” để các đối tượng xây dựng kịch bản giả mạo doanh nghiệp, sàn thương mại điện tử hoặc đơn vị vận chuyển nhằm chiếm đoạt tài sản.

Công an TPHCM cũng cảnh báo 3 nhóm rủi ro pháp lý mà doanh nghiệp và người kinh doanh trực tuyến cần đặc biệt lưu ý, gồm: vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân; không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế khi kinh doanh trên nền tảng số; và nguy cơ bị giả mạo fanpage, website hoặc thương hiệu để lừa đảo khách hàng.

Theo cơ quan chức năng, phần lớn vi phạm xuất phát từ việc chưa nắm vững các quy định của pháp luật hơn là cố ý vi phạm. Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các quy định mới, rà soát quy trình kinh doanh và tăng cường bảo mật dữ liệu nhằm giảm thiểu rủi ro pháp lý, bảo vệ uy tín và thương hiệu.

Đại diện Công an TPHCM cho biết sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong bảo đảm an ninh, an toàn trên không gian mạng; tăng cường cảnh báo sớm về các phương thức, thủ đoạn phạm tội mới; đồng thời hỗ trợ các tổ chức, cá nhân nhận diện rủi ro, kịp thời điều chỉnh hoạt động kinh doanh phù hợp với quy định của pháp luật, góp phần xây dựng môi trường thương mại điện tử an toàn, minh bạch và phát triển bền vững.

Anh Đức