Giúp phạm nhân hiểu đúng quyền, nghĩa vụ
Ngày 22/9, thực hiện chương trình phối hợp giữa Bộ Công an và Hội Luật gia Việt Nam, Chi hội Luật gia Bộ Công an tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và tư vấn pháp luật cho phạm nhân tại Trại giam Phú Sơn 4 (thuộc Bộ Công an, trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên).
Chương trình do Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an) chủ trì, phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng, Trung ương Hội Luật gia Việt Nam và Cụm thi đua số 6 (các Chi hội trực thuộc Trung ương Hội Luật gia Việt Nam).
Đại tá Lê Thị Hồng Thương - Ủy viên Ban Chấp hành Chi hội Luật gia Bộ Công an, Phó Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp.
Phát biểu khai mạc, Đại tá Lê Thị Hồng Thương - Ủy viên Ban Chấp hành Chi hội Luật gia Bộ Công an, Phó Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp, cho biết chương trình nhằm phổ biến các quy định pháp luật liên quan đến quyền, nghĩa vụ của phạm nhân.
Đồng thời, các báo cáo viên sẽ tư vấn, giải đáp những vấn đề pháp lý cụ thể phát sinh trong thực tiễn, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu pháp luật của phạm nhân.
Theo Đại tá Lê Thị Hồng Thương, việc trang bị kiến thức pháp luật giúp phạm nhân ổn định tư tưởng, yên tâm lao động, học tập, tu dưỡng và cải tạo. Qua đó, mỗi phạm nhân từng bước hình thành ý thức tôn trọng, tuân thủ pháp luật, củng cố niềm tin vào chính sách khoan hồng, nhân đạo của Đảng và Nhà nước.
Các đại biểu và các phạm nhân tham dự chương trình.
Đây cũng là hành trang cần thiết để họ chuẩn bị trở về cộng đồng, hòa nhập xã hội và trở thành công dân có ích sau khi chấp hành xong án phạt tù.
Đại tá Lê Thị Hồng Thương nhấn mạnh, bên cạnh trại giam là đơn vị trực tiếp thực hiện công tác giáo dục, phổ biến, tư vấn pháp luật cho phạm nhân, hoạt động này cần sự phối hợp của nhiều cơ quan, tổ chức.
Trong đó có các cơ quan tiến hành tố tụng, chính quyền địa phương, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, Hội Luật gia Việt Nam cùng đội ngũ luật gia, luật sư trợ giúp pháp lý.
Sự phối hợp này nhằm giúp phạm nhân tiếp cận, hiểu đúng và thực hiện đầy đủ các quyền, nghĩa vụ cũng như chính sách pháp luật liên quan đến quá trình chấp hành án.
ông Dương Đình Khuyến - Ủy viên Ban Thường vụ Hội Luật gia Việt Nam, Trưởng ban Tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý
Phát biểu tại chương trình, ông Dương Đình Khuyến - Ủy viên Ban Thường vụ Hội Luật gia Việt Nam, Trưởng ban Tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý cho rằng, pháp luật Việt Nam không chỉ nghiêm minh mà còn thể hiện tính nhân đạo, khoan hồng.
Theo ông, pháp luật tạo điều kiện để người chấp hành án có cơ hội cải tạo, tiến bộ và tái hòa nhập cộng đồng. Trong quá trình đó, hiểu biết pháp luật là một trong những hành trang quan trọng, giúp mỗi người hiểu đúng quyền, thực hiện đúng nghĩa vụ và chủ động chuẩn bị cho cuộc sống sau này.
Hoạt động tư vấn pháp luật lần này hướng tới việc cung cấp những kiến thức thiết thực, dễ hiểu, gắn với những vấn đề mà phạm nhân quan tâm.
Thượng tá Đinh Chí Công - Phó Giám thị Trại giam Phú Sơn 4 cho biết, đơn vị xác định tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật có vai trò quan trọng trong công tác giáo dục, cải tạo phạm nhân.
Thời gian qua, đơn vị đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục pháp luật. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, giúp phạm nhân ổn định tư tưởng, yên tâm cải tạo, chấp hành tốt nội quy và có thêm điều kiện tiếp cận các chính sách khoan hồng của Nhà nước.
Tại chương trình, các báo cáo viên pháp luật đã phổ biến những quy định liên quan đến quyền, nghĩa vụ của phạm nhân bằng hình thức dễ hiểu, gắn với thực tiễn.
Đặc biệt, các phạm nhân được nêu ra nhiều câu hỏi liên quan đến những vấn đề thiết thực của bản thân như: Chế độ thăm gặp, gặp trực tuyến qua hệ thống điện tử, thủ tục cấp lại căn cước; vay vốn ngân hàng để phát triển kinh tế; việc xóa án tích có ảnh hưởng đến thủ tục kết nạp Đảng của người thân hay không; chứng chỉ học nghề được cấp trong trại giam có giá trị sử dụng ngoài xã hội hay không…?
Giáp đáp những câu hỏi thiết thực cho phạm nhân?
Phạm nhân Nguyễn Hoàng Anh hỏi: Sau khi chấp hành xong án phạt tù, tôi có bị giám sát hoặc hạn chế đi lại không? Thủ tục xóa án tích được thực hiện như thế nào, người chấp hành án phải tự làm hay cơ quan chức năng tự thực hiện? Sau khi được xóa án tích có được coi như người chưa từng bị kết án không?
Đại diện Cục Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng (C10) trả lời, trường hợp bản án không có hình phạt bổ sung, người chấp hành xong án phạt tù được quyền tự do cư trú, đi lại, tìm việc làm và sinh sống bình thường trên lãnh thổ Việt Nam ngay sau khi nhận giấy chứng nhận chấp hành xong án.
Khi trở về địa phương, người chấp hành xong án cần đến Công an xã nơi cư trú để trình giấy chứng nhận và thực hiện thủ tục đăng ký cư trú. Đây là biện pháp hỗ trợ, không phải hình thức giám sát hay hạn chế quyền công dân.
Các phạm nhân nêu câu hỏi.
Trường hợp bản án có hình phạt bổ sung như quản chế hoặc cấm cư trú thì quyền tự do của người chấp hành xong án sẽ bị giới hạn theo nội dung bản án.
Về xóa án tích, tùy từng trường hợp mà thủ tục được thực hiện khác nhau. Đối với trường hợp đương nhiên được xóa án tích, người đã chấp hành xong hình phạt và các nghĩa vụ theo quy định, đủ thời gian luật định thì được đương nhiên xóa án tích mà không phải chờ quyết định của Tòa án.
Khi cần xác định tình trạng án tích, người dân có thể thực hiện thủ tục yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng VNeID.
Phạm nhân Phạm Huy Hợi hỏi: Chứng chỉ học nghề được cấp trong trại giam có giá trị sử dụng ngoài xã hội hay không? Nếu muốn mở một cửa hàng kinh doanh nhỏ thì có gặp khó khăn, hạn chế về pháp lý không?
Đại diện Cục C10 giải đáp, theo Luật Thi hành án hình sự, phạm nhân được học nghề và được cấp chứng chỉ đào tạo nghề theo quy định của pháp luật về giáo dục nghề nghiệp.
Nếu chứng chỉ được cấp bởi cơ sở giáo dục nghề nghiệp có tư cách pháp nhân thì có giá trị sử dụng như các chứng chỉ nghề khác ngoài xã hội.
Các chuyên gia, đại biểu giải đáp các vướng mắc của phạm nhân.
Sau khi chấp hành xong án, người có chứng chỉ nghề có thể chủ động tìm việc phù hợp; liên hệ cán bộ hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng, Công an cấp xã, các doanh nghiệp hoặc trung tâm dịch vụ việc làm để tìm việc.
Đối với việc mở cửa hàng kinh doanh, người chấp hành xong án có thể đăng ký kinh doanh khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định. Với ngành nghề kinh doanh có điều kiện, cần đáp ứng thêm các yêu cầu tương ứng.
Phạm nhân Đinh Hoài Thanh hỏi: Sau khi chấp hành xong án phạt tù và được xóa án tích, nếu con dâu tôi muốn được xem xét kết nạp Đảng thì việc mình từng bị kết án có ảnh hưởng đến quá trình này hay không?
Luật sư Lê Việt Nga (Cụm thi đua số 6) trả lời: Theo Điều 69 Bộ luật Hình sự, người được xóa án tích được coi là chưa bị kết án. Đối với việc xem xét kết nạp Đảng, con dâu thuộc diện phải thẩm tra lý lịch và bố chồng là một trong những nhân thân được xem xét trong hồ sơ.
Tuy nhiên, không có quy định rằng người từng bị kết án hoặc đã được xóa án tích thì đương nhiên khiến người thân không được xem xét kết nạp Đảng. Việc từng chấp hành án và đã được xóa án tích là thông tin được xem xét trong quá trình thẩm tra.
Quyết định người thân có đủ tiêu chuẩn, điều kiện để được xem xét kết nạp hay không thuộc thẩm quyền của tổ chức Đảng có thẩm quyền, trên cơ sở hồ sơ và kết quả thẩm tra cụ thể.
Phạm nhân Nguyễn Kiên Cường hỏi, sau khi chấp hành xong án phạt tù, nếu muốn đi nước ngoài làm ăn thì có được cấp hộ chiếu không?
Đại diện Trung ương Hội Luật gia Việt Nam cho biết, về nguyên tắc, sau khi chấp hành xong hình phạt tù, người chấp hành án có thể được cấp hộ chiếu.
Tuy nhiên, việc xuất cảnh còn phụ thuộc các điều kiện theo Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam, trong đó có việc người đó có thuộc trường hợp bị cấm hoặc hạn chế xuất cảnh hay không.
Bên cạnh đó, việc được nhập cảnh vào quốc gia dự định đến còn phụ thuộc quy định của nước sở tại, trong đó có yêu cầu về thị thực. Vì vậy, có hộ chiếu không đồng nghĩa với việc đương nhiên được xuất cảnh hoặc được quốc gia khác cấp thị thực.
Phạm nhân Đào Minh Hoàng hỏi: Nếu chưa khắc phục xong nghĩa vụ về tiền nhưng kết quả cải tạo từ trung bình được nâng lên khá thì có được gặp riêng người thân không? Nếu được thì thời gian bao lâu?
Đại diện Trung ương Hội Luật gia Việt Nam trả lời, việc xếp loại cải tạo khá trở lên được căn cứ vào các tiêu chí như nhận thức về hành vi phạm tội, chấp hành nội quy trại giam, lao động, học nghề, rèn luyện và tu dưỡng. Việc đã hoàn thành hay chưa hoàn thành nghĩa vụ về tiền không phải là tiêu chí để xác định mức xếp loại này.
Tuy nhiên, để được gặp riêng người thân, phạm nhân phải đáp ứng những điều kiện cao hơn về kết quả xếp loại trong các quý liên tiếp.
Theo nội dung được trao đổi tại chương trình, trường hợp gặp riêng vợ tại phòng riêng, phạm nhân phải đáp ứng điều kiện xếp loại khá trở lên trong hai quý liên tiếp trước đó và tiếp tục được đánh giá khá trở lên ở quý đang đề nghị gặp. Thời gian gặp từ 1 - 3 giờ.
Nếu muốn được gặp trong thời gian từ 3 giờ - dưới 24 giờ, phạm nhân phải có bốn quý liên tiếp trước đó được xếp loại khá trở lên và quý đang đề nghị gặp cũng được đánh giá khá trở lên.
Phạm nhân Nguyễn Văn Đang hỏi: Nếu căn cước bị mất hoặc hết hạn trong thời gian chấp hành án phạt tù thì phải làm lại ở đâu và thủ tục như thế nào?
Trung tá Nguyễn Doãn Phương, Giảng viên Học viện An ninh nhân dân trả lời, trường hợp đang chấp hành án tại trại giam, phạm nhân cần làm đơn báo cáo với trại giam. Sau đó, trại giam sẽ phối hợp với cơ quan có thẩm quyền cấp căn cước để thực hiện thủ tục.
Do phạm nhân không thể trực tiếp đến trụ sở cơ quan Công an để chụp ảnh, lấy dấu vân tay, cơ quan cấp căn cước sẽ phối hợp để thực hiện các thủ tục này tại trại giam.
Sau khi được cấp, căn cước sẽ được chuyển về trại giam quản lý và trao cho người chấp hành án khi họ chấp hành xong án phạt tù.
Trường hợp đang chấp hành án treo hoặc không ở cơ sở giam giữ thì thực hiện thủ tục cấp căn cước theo quy định, trong đó có thể thực hiện qua Cổng Dịch vụ công quốc gia...
Cùng với đó, rất nhiều các câu hỏi khác của phạm nhân đã được đại biểu, báo cáo viên pháp luật đã lần lượt giải đáp chi tiết, cụ thể. Từ đó giúp các phạm nhân có thể nắm bắt được những kiến thức pháp luật thiết thực, liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của mình, cũng như có thêm kiến thức pháp luật trong quá trình cải tạo, lao động, học tập và trở về tái hòa nhập cộng đồng.
