Trong bối cảnh các phương tiện bay không người lái thống trị chiến trường hiện đại, một mẫu drone Âu-Mỹ đã thực hiện thành công chuyến bay thử đầu tiên tại Bắc Âu, với tất cả các mục tiêu đề ra đều đạt được.
Đó là U740 Valkyrie, biến thể châu Âu của mẫu drone XQ-58 Valkyrie do hãng Kratos của Mỹ chế tạo, và được gã khổng lồ hàng không Airbus của châu Âu trang bị hệ thống nhiệm vụ riêng mang tên MARS.
Chuyến bay diễn ra tại một cơ sở thử nghiệm không được nêu tên ở Bắc Âu, đạt tất cả các mục tiêu đề ra, bao gồm cất cánh hỗ trợ bằng tên lửa không cần đường băng, thực hiện các động tác bay ở nhiều độ cao và tốc độ lên tới Mach 0.8, cùng điều chỉnh nhiệm vụ ngay trên không.
Drone U740 Valkyrie được phóng đi từ một hệ thống đường ray có hỗ trợ bằng tên lửa trong chuyến bay đầu tiên tại châu Âu. Ảnh: Aero Times
U740 Valkyrie kết hợp khung máy bay đã được chứng minh qua nhiều năm thử nghiệm bay của Kratos với hệ thống nhiệm vụ MARS do Airbus phát triển.
Airbus mô tả MARS là "bộ não châu Âu" của Valkyrie. Hệ thống này đảm bảo quyền kiểm soát toàn diện đối với phần mềm, các ứng dụng tác chiến, dữ liệu và phần cứng hệ thống, đồng thời tạo điều kiện cho Đức hoặc châu Âu duy trì chủ quyền trong quá trình vận hành drone.
Theo công ty, MARS sử dụng phần mềm tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để thực hiện các nhiệm vụ một cách tự động và điều phối toàn bộ nhóm tác chiến, với một cơ cấu kiểm soát chặt chẽ đảm bảo con người vẫn luôn tham gia vào quy trình ra quyết định.
Vấn đề kiểm soát và ra quyết định đối với các hệ thống không người lái như vậy cũng được làm rõ.
Cả Airbus và Kratos đều nhấn mạnh rằng quyền chỉ huy không bị giao phó hoàn toàn cho phần mềm tự động. Một hệ thống phân cấp kiểm soát nghiêm ngặt duy trì sự tham gia của con người trong vòng lặp (HITL) đối với các quyết định quan trọng, đảm bảo tuân thủ các quy tắc giao tranh cũng như các tiêu chuẩn pháp lý và đạo đức hiện hành.
U740 Valkyrie, dựa trên khung drone XQ-58 Valkyrie của Kratos, thực hiện thành công chuyến bay thử nghiệm đầu tiên tại châu Âu. Mẫu drone này được thiết kế để hoạt động tự động hoặc dưới sự chỉ huy của máy bay có người lái như Eurofighter Typhoon. Ảnh: Airbus, Kratos Defense
Chuyến bay thử nghiệm đầu tiên chưa tích hợp MARS. Các thử nghiệm tiếp theo với mẫu drone này sẽ tập trung vào hệ thống nhiệm vụ châu Âu. Airbus khẳng định chương trình đang đi đúng hướng để bàn giao một hệ thống máy bay chiến đấu cộng tác (CCA) sẵn sàng chiến đấu vào năm 2029.
"Trong một môi trường đe dọa ngày càng phức tạp và đầy cạnh tranh, các lực lượng không quân cần có một lực lượng chiến đấu với quy mô lớn nhưng vẫn đảm bảo chi phí hợp lý", ông Mike Schoellhorn, CEO của Airbus Defence and Space, cho biết.
"Bằng cách kết hợp khung thân máy bay đã được kiểm chứng của Kratos – vốn là một chương trình được chính thức phê duyệt – với hệ thống tác chiến mang tính độc lập của châu Âu từ Airbus, chúng tôi có thể cung cấp một CCA mạnh mẽ, đảm bảo tính tự chủ, chi phí phải chăng và sẵn sàng cho các hoạt động tác chiến vào cuối thập kỷ này".
Khung máy bay có nguồn gốc từ drone XQ-58A Valkyrie của Kratos, lần đầu bay tại Yuma Proving Ground (Mỹ) năm 2019.
Các thông số công bố của U740 khớp với mẫu Mỹ: Dài khoảng 9,1 m, sải cánh 8,2 m, trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 3 tấn, trần bay 45.000 feet (tương đương 13.716 mét) và tầm hoạt động hơn 5.000 km. Drone có khoang vũ khí nội bộ và các điểm treo dưới cánh.
Điểm nổi bật của thiết kế là khả năng cất cánh độc lập với đường băng bằng hệ thống đẩy tên lửa từ đường ray. Điều này giúp tăng khả năng phân tán và sống sót, vì đường băng cố định là mục tiêu dễ bị tấn công.
Airbus vẫn giữ tùy chọn cất hạ cánh thông thường trên đường băng để phục vụ huấn luyện và vận chuyển.
Drone Valkyrie được thiết kế để hoạt động tự động hoặc dưới sự chỉ huy của máy bay có người lái như Eurofighter. Nó sẽ mở rộng tầm hoạt động, hỏa lực và khả năng sống sót cho các máy bay chiến đấu có người lái, đồng thời đảm nhận các nhiệm vụ rủi ro cao.
Ông Eric DeMarco, Chủ tịch và CEO của Kratos, đánh giá chuyến bay thử nghiệm là thành công vượt trội nhờ "độ chín" của hệ thống Valkyrie và sự phối hợp tốt giữa hai đội ngũ.
Airbus từng công bố đang chuẩn bị 2 khung drone Valkyrie mua từ Kratos để thực hiện chuyến bay đầu tiên với hệ thống nhiệm vụ châu Âu.
Chuyến bay đầu tiên của U740 Valkyrie tại châu Âu đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc đưa một CCA mang tính chủ quyền vào vận hành.
Với khung máy bay Mỹ đã được thử nghiệm và "bộ não" MARS do châu Âu phát triển, U740 Valkyrie hướng tới trở thành công cụ tăng cường khối lượng chiến đấu giá cả phải chăng, có khả năng phân tán cao và hỗ trợ hiệu quả các máy bay có người lái trong môi trường chiến đấu hiện đại.
Minh Đức (Theo The Aviationist, MiGFlug)
