Bức tranh thị trường lao động quý III/2026 ghi nhận hai diễn biến trái chiều. Trong khi số lao động có việc làm tiếp tục tăng và tỉ lệ lao động chưa được sử dụng hết tiềm năng giảm xuống mức thấp, số thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo lại tăng đáng kể so với quý trước.
Ảnh minh họa.
Theo thông cáo về tình hình lao động, việc làm quý III và 9 tháng năm 2026 của Cục Thống kê, cả nước có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 đến 24 tuổi thuộc nhóm không có việc làm, không đi học và cũng không tham gia các chương trình đào tạo. Con số này chiếm 11,2% tổng số thanh niên và tăng khoảng 195.100 người so với quý II.
Theo Cục Thống kê, mức tăng trong quý III mang tính thời điểm khá rõ. Đây thường là giai đoạn một lượng lớn sinh viên, học sinh tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng hoặc trung cấp và bắt đầu chuyển từ môi trường giáo dục sang thị trường lao động.
Trong khoảng thời gian tìm kiếm việc làm hoặc xác định hướng đi tiếp theo, một bộ phận thanh niên tạm thời rơi vào nhóm không học tập, không đào tạo và chưa có việc làm.
So với nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới thì tỉ lệ 11,2% thanh niên Việt Nam không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo vẫn ở mức tương đối thấp.
Điều này cho thấy quá trình chuyển tiếp từ học tập và đào tạo sang việc làm ở thanh niên Việt Nam khá thuận lợi. Tuy nhiên, theo Cục Thống kê, tỉ lệ này vẫn có thể tiếp tục giảm nếu công tác định hướng nghề nghiệp, phân luồng giáo dục và hỗ trợ kết nối thanh niên với thị trường lao động được thực hiện hiệu quả hơn.
Diễn biến của nhóm lao động trẻ cũng đặt ra yêu cầu tăng chất lượng thông tin thị trường lao động, bởi một trong những khó khăn thường gặp sau khi tốt nghiệp là khoảng cách giữa ngành được đào tạo, kỹ năng thực tế với nhu cầu tuyển dụng.
Thị trường lao động tiếp tục cải thiệnTrái với diễn biến ở nhóm thanh niên, các chỉ số chung của thị trường lao động trong quý III/2026 tiếp tục cho thấy xu hướng tích cực.
Cả nước có gần 54,1 triệu người trong lực lượng lao động, tăng 278.400 người so với quý trước. Trong đó, số người có việc làm đạt gần 53 triệu, tăng 0,6% so với quý II và tăng 1,4% so với cùng kỳ năm trước.
Lao động có việc làm tăng ở cả khu vực thành thị và nông thôn. Trong đó, khu vực thành thị có khoảng 20,8 triệu người có việc làm, chiếm 39,3% tổng số lao động có việc làm. Khu vực nông thôn đạt khoảng 32,1 triệu người, tăng 152.100 người so với quý trước.
Ngoài ra, quý III, Việt Nam có khoảng 1,9 triệu lao động chưa được sử dụng hết tiềm năng, tương đương 3,6% lực lượng lao động. Cục Thống kê cho biết đây là mức thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây. Tính chung 9 tháng đầu năm, tỉ lệ này ở mức 3,9%.
Lao động chưa được sử dụng hết tiềm năng là chỉ tiêu phản ánh phần lao động mà nền kinh tế chưa khai thác đầy đủ, qua đó cho thấy mức độ mất cân đối giữa cung và cầu trên thị trường lao động.
Ngay cả trong điều kiện kinh tế vận hành bình thường, nhóm lao động này vẫn tồn tại. Tuy nhiên, tỉ lệ thường tăng mạnh khi thị trường lao động chịu tác động từ các cú sốc kinh tế hoặc xã hội.
Diễn biến trong giai đoạn dịch Covid-19 cho thấy rõ điều này. Quý III/2021, tỉ lệ lao động chưa được sử dụng hết tiềm năng tại Việt Nam từng lên tới 10,4%, mức cao nhất được ghi nhận trong giai đoạn gần đây. Sau đó, chỉ số này giảm dần và trong những năm gần đây chủ yếu dao động quanh 4%.
Trúc Chi (t/h Dân Trí, Đầu Tư)
