Đề nghị miễn tội Đưa hối lộ với "ông trùm"
Ngày 29/7, TAND Tp.Hà Nội tiếp tục phiên sơ thâtm vụ án xảy ra tại Công ty MediUSA với phần tranh tụng. Các luật sư bào chữa cho bị cáo Nguyễn Năng Mạnh - cựu Chủ tịch HĐQT Công ty MediUSA tập trung vào tình tiết bị cáo chủ động tố giác hành vi Đưa hối lộ.
Theo luật sư, ngày 1/5/2025, Mạnh đã chủ động làm đơn tố giác hành vi của bị cáo Nguyễn Hữu Tuân - cựu cán bộ Cục Giám sát quản lý về Hải quan. Trong đơn, Mạnh khai nhận việc đưa hối lộ và đề nghị cơ quan điều tra làm rõ sai phạm.
Mạnh cũng có đơn tố giác hành vi của bị cáo Nguyễn Danh Dũng - cựu cán bộ Cục cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an). Ngoài ra, tại buổi lấy cung, Mạnh tiếp tục chủ động khai báo việc đưa tiền cho một số cán bộ để giải quyết công việc liên quan đến thẩm định, hậu kiểm, công bố sản phẩm và thông quan nguyên liệu.
Luật sư cho rằng những tài liệu này thể hiện Mạnh đã chủ động khai báo hành vi đưa hối lộ trước khi bị phát giác. Từ đó, luật sư đề nghị HĐXX áp dụng khoản 7 Điều 364 Bộ luật Hình sự, xem xét miễn trách nhiệm hình sự về tội Đưa hối lộ cho bị cáo.
Nguyễn Năng Mạnh - cựu Chủ tịch HĐQT Công ty MediUSA (Ảnh: Phùng Anh).
Đối với các tội danh còn lại, luật sư đề nghị áp dụng mức hình phạt 7 năm tù về tội Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm và 2 năm tù về tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng. Tổng hợp hình phạt, luật sư đề nghị Mạnh chấp hành 9 năm tù thay vì 15-18 năm như đại diện VKSND Tp.Hà Nội đề nghị.
Đối đáp với quan điểm bào chữa, đại diện VKS cho rằng quy định pháp luật chỉ xác định người chủ động khai báo có thể được xem xét miễn trách nhiệm hình sự, chứ không mặc nhiên được miễn.
Theo cơ quan công tố, trong vụ án này, Nguyễn Năng Mạnh không chỉ đưa hối lộ một lần mà thực hiện trong thời gian dài đối với nhiều cán bộ thuộc các lĩnh vực công an, y tế và hải quan nhằm che giấu hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng giả.
Hành vi này đã tác động tiêu cực đến hoạt động quản lý nhà nước, làm suy giảm niềm tin của xã hội và tạo điều kiện để các hành vi phạm tội khác tiếp diễn.
Vì vậy, quan điểm truy tố tội đưa hối lộ với Nguyễn Năng Mạnh là đúng quy định. Tuy nhiên, do ghi nhận thái độ thành khẩn khai báo của bị cáo, cơ quan công tố đề nghị mức án 2 năm tù về tội danh này đối với Mạnh, là mức thấp nhất trong khung hình phạt.
Theo cáo buộc, trong vụ án này, hai cựu cán bộ thuộc Cục Giám sát quản lý về hải quan là Nguyễn Thế Việt - cựu Phó cục trưởng, và Nguyễn Hữu Tuân nhận tổng cộng 1,5 tỷ đồng để giúp doanh nghiệp của Mạnh được thông quan nguyên liệu.
Kết quả điều tra xác định, thông qua Công ty MediPhar, MediUSA và các doanh nghiệp trong hệ thống, nhóm bị cáo đã đưa ra thị trường 88 loại sản phẩm thực phẩm chức năng giả với tổng khối lượng khoảng 100 tấn, thu về gần 540 tỷ đồng doanh thu.
Đáng chú ý, doanh thu thực tế từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của riêng MediPhar và MediUSA được xác định lên tới hơn 1.762 tỷ đồng.
Từ việc sản xuất, tiêu thụ 88 sản phẩm giả, Nguyễn Năng Mạnh cùng hai đồng phạm Đỗ Mạnh Hoàng và Khúc Minh Vũ bị cáo buộc thu lợi bất chính gần 265 tỷ đồng.
Trong phần luận tội, cơ quan công tố cũng đề nghị buộc Mạnh khắc phục 70% hậu quả vụ án. Theo viện kiểm sát, trước phiên tòa, gia đình bị cáo đã nộp hơn 202 tỷ đồng, còn phải tiếp tục nộp khoảng 89 tỷ đồng.
Ngoài ra, Nguyễn Năng Mạnh còn tự nguyện sử dụng khoảng 30 bất động sản, được định giá hàng trăm tỷ đồng, để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự trong vụ án.
Bác đề nghị xem xét lại tội danh đối với cựu Cục phó Hải quan
Bào chữa cho bị cáo Nguyễn Thế Việt, luật sư cho rằng hồ sơ vụ án chưa thể hiện việc Việt yêu cầu doanh nghiệp chi 1,5 tỷ đồng để giải quyết thủ tục thông quan.
Theo luật sư, sau khi xem văn bản của doanh nghiệp, Việt nhận thấy nội dung đề nghị có nhiều mặt hàng, nhiều lô hàng nhưng chưa nêu rõ vướng mắc. Vì vậy, Việt yêu cầu Nguyễn Hữu Tuân trao đổi với doanh nghiệp để sửa lại văn bản, làm rõ vấn đề liên quan đến chất Chorotin.
Luật sư cũng viện dẫn các tin nhắn giữa Tuân và Mạnh vào ngày 5/1/2024 về việc hoàn thiện công văn. Theo luật sư, mốc thời gian này có điểm chưa thống nhất với lời khai của Tuân về thời điểm thỏa thuận số tiền 1,5 tỷ đồng từ giữa tháng 12/2023.
Bị cáo Nguyễn Hữu Tuân - cựu cán bộ Hải quan (Ảnh: Phùng Anh).
Về khoản tiền nhận từ Tuân, luật sư cho rằng Việt nhận hai lần, gồm 300 triệu đồng sau khi hướng dẫn sửa văn bản và 400 triệu đồng sau khi ký văn bản trả lời doanh nghiệp. Theo lời khai của Việt, bị cáo nhận đây là "quà cảm ơn" sau khi hoàn thành công việc chuyên môn, không phải điều kiện để thực hiện hành vi trái pháp luật.
Luật sư bào chữa khác bổ sung cho rằng Việt không có chức năng trực tiếp thông quan hàng hóa. Cục Giám sát quản lý về Hải quan chỉ có chức năng giải đáp kiến nghị, vướng mắc về thủ tục; việc thông quan thuộc thẩm quyền của cơ quan hải quan tại cửa khẩu.
Luật sư cũng cho rằng hồ sơ có những điểm cần làm rõ về thời điểm giao nhận tiền. Theo luật sư, cáo trạng xác định thời điểm nhận tiền là ngày 29/12/2023, trong khi một số tài liệu thể hiện đến ngày 4/1/2024 doanh nghiệp mới hoàn tất việc giao bản gốc văn bản.
Bên cạnh đó, luật sư nêu một số vấn đề tố tụng liên quan việc ghi âm, ghi hình khi lấy lời khai và việc thu thập, sử dụng các ảnh chụp màn hình tin nhắn Zalo.
Từ những lập luận trên, luật sư cho rằng việc kết tội Việt về tội Nhận hối lộ là chưa thỏa đáng. Luật sư đề nghị HĐXX xem xét trả hồ sơ điều tra bổ sung hoặc cân nhắc chuyển sang tội danh khác nhẹ hơn, trong trường hợp xác định bị cáo có vi phạm.
Đáp lại VKS cho hay, Luật Cán bộ, công chức và Luật Phòng, chống tham nhũng đều nghiêm cấm người có chức vụ, quyền hạn nhận bất kỳ lợi ích nào từ người có công việc thuộc phạm vi mình giải quyết.
VKS cho rằng nếu cán bộ nào làm xong việc cũng nhận tiền rồi cho rằng đó chỉ là "cảm ơn", không phải phạm tội, thì sẽ dẫn đến hệ quả rất nguy hiểm.
Bởi khi đó, bất kỳ người có chức vụ, quyền hạn nào cũng có thể nhận tiền của tổ chức, cá nhân có công việc thuộc phạm vi mình giải quyết với lý do "cảm ơn" sau khi công việc hoàn tất.
Theo VKS, ranh giới giữa trách nhiệm thực thi công vụ với việc hưởng lợi ích vật chất từ công vụ sẽ bị xóa nhòa. "Chính vì vậy, pháp luật nghiêm cấm người có chức vụ, quyền hạn nhận bất kỳ khoản lợi ích nào từ người đang có công việc phụ thuộc mình giải quyết", VKS nêu.
Nếu thực sự chỉ thi hành công vụ một cách vô tư, theo VKS, các cán bộ hải quan phải giải quyết công văn của doanh nghiệp theo đúng trình tự, thủ tục hành chính, chứ không phải "để người ta xin gặp riêng", mang tiền tỷ đến tận cổng cơ quan rồi mới giải quyết.
Như lời CEO MediUSA khai trước đó, khi lô hàng gặp vướng mắc, doanh nghiệp đã gửi rất nhiều công văn đến nhiều cơ quan nhưng không được hồi đáp, nên cuối cùng phải dùng đến cách đưa tiền.
Do đó, VKS bảo lưu quan điểm truy tố đúng người đúng tội và mức án đề nghị với các bị cáo đã được đánh giá, xem xét khách quan, khoan hồng.
HĐXX sẽ xem xét các quan điểm trong thời gian nghị án và tuyên án vào chiều 31/7.
