Bên trong kế hoạch thay thế tàu phá băng lớn tuổi nhất thế giới của quốc gia Bắc Âu

Phần Lan, quốc gia nổi tiếng với hệ thống tàu phá băng hùng mạnh, đang lên kế hoạch thay thế tàu Voima – tàu phá băng hoạt động lâu đời nhất thế giới.

Được đóng năm 1954 tại xưởng Wärtsilä ở Helsinki, Voima đã phục vụ hơn 70 năm, chứng kiến vô số mùa đông khắc nghiệt ở Biển Baltic.

Với chiều dài ban đầu 83,5 mét và chiều rộng 19 mét, Voima là tàu phá băng đầu tiên trên thế giới được trang bị 2 chân vịt ở mũi, giúp tăng khả năng cơ động trong băng.

Năm 1978-1979, con tàu trải qua đợt tân trang lớn, kéo dài tuổi thọ và duy trì vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tàu thương mại tại Vịnh Bothnia – một nhánh nằm ở cực Bắc của Biển Baltic, bao gồm các cảng Tornio, Kemi và Oulu.

Dù vẫn hoạt động tốt, Voima đã đến lúc cần được thay thế để đảm bảo hiệu quả phá băng liên tục trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm thay đổi điều kiện băng biển.

Chính phủ Phần Lan nhận thấy nhu cầu cấp thiết này, đặc biệt khi Voima vẫn đóng góp chính vào việc hỗ trợ giao thông hàng hải mùa đông ở Vịnh Bothnia và Vịnh Phần Lan.

Kế hoạch thay thế không chỉ nhằm duy trì khả năng phá băng mà còn tích hợp công nghệ hiện đại để cải thiện hiệu suất, giảm chi phí vận hành và thích ứng với các tiêu chuẩn môi trường mới.

Tàu phá băng Voima của Arctia Shipping tại bờ sông Katajanokka ở Helsinki. Ảnh: YLE

Tàu mới được thiết kế thuộc lớp B+, với kích thước lớn hơn: Dài 96 mét, rộng 24 mét và công suất động cơ 10,5 MW – tương đương Voima nhưng tối ưu hóa hơn.

Thiết kế mới tập trung vào sự cân bằng giữa khả năng phá băng mạnh mẽ và hiệu suất ở vùng nước mở. Thân tàu rộng hơn giúp cải thiện đặc tính thủy động lực học, giảm rung lắc và tăng tốc độ ở biển không băng.

Hệ thống đẩy kết hợp trục thẳng truyền thống, bánh lái thông thường và một chân vịt bánh lái đảo chiều ở mũi, mang lại khả năng cơ động vượt trội, giúp tàu dễ dàng vượt qua lớp băng dày mà không cần quay đầu.

Thiết kế này cho phép tàu tạo ra kênh băng rộng khoảng 25 mét, tương đương với các tàu lớp A lớn hơn, hỗ trợ tốt hơn cho tàu thương mại cỡ lớn.

Quá trình thiết kế ưu tiên tính đơn giản, độ tin cậy và hiệu quả chi phí. Các kỹ sư đã loại bỏ ý tưởng sử dụng nhiều chân vịt bầu xoay (azimuth thruster) vì chúng phức tạp hơn, chi phí bảo dưỡng cao mà không mang lại lợi ích đáng kể trong điều kiện phá băng cụ thể của Phần Lan.

Thay vào đó, thiết kế mới nhấn mạnh vào tính bền vững, với động cơ tiết kiệm nhiên liệu và khả năng giảm khí thải.

"Giải pháp động cơ đẩy này rõ ràng đảm bảo hiệu suất hoạt động phù hợp với các chức năng của tàu trong điều kiện băng giá và trên biển khơi. Nó linh hoạt và đáng tin cậy mà không bị quá cồng kềnh về mặt kỹ thuật", chuyên gia vận tải biển Lauri Kuuliala cho biết.

Thiết kế tàu phá băng mới thay thế Voima. Ảnh: Vayla

Hợp đồng thiết kế được trao cho Aker Arctic Technology, công ty hàng đầu về kỹ thuật phá băng, đảm bảo tàu mới sẽ vượt trội về mặt công nghệ so với Voima.

Dự án thuộc chương trình WINMOS IV, nhận tài trợ khoảng 42-49 triệu euro (tương đương 49,4 triệu USD) từ Quỹ Kết nối châu Âu. Việc xây dựng dự kiến bắt đầu năm 2027, với thời hạn giao tàu vào tháng 9/2029.

Cơ quan Quản lý Hạ tầng Giao thông Phần Lan (FTIA) sẽ mở thầu để chọn xưởng đóng tàu, đảm bảo tiến độ đúng hạn.

Kế hoạch này không chỉ củng cố vị thế dẫn đầu của Phần Lan trong lĩnh vực phá băng mà còn góp phần vào an toàn hàng hải châu Âu, đặc biệt khi biến đổi khí hậu làm mùa đông ngắn hơn nhưng băng biển vẫn là thách thức lớn.

Kế hoạch thay thế Voima – tàu phá băng lớn tuổi nhất thế giới phản ánh cam kết của quốc gia Bắc Âu trong việc hiện đại hóa hạm đội phá băng, kết hợp di sản lịch sử với công nghệ tương lai.

Với tàu phá băng mới hiện đại hơn, Phần Lan sẽ tiếp tục đảm bảo tuyến đường biển mùa đông thông suốt, hỗ trợ kinh tế và thương mại khu vực.

Minh Đức (Theo Maritime Executive, Marine Insight)